Text follows in Englsh
Από την αγαπημένη της Τύμπου στο Βαρώσι κι από εκεί, μέσα από τις φλόγες του 1974, στον συνοικισμό του Αγίου Σπυρίδωνα στη Λεμεσό, η Γιαννούλα θυμάται εκείνο τον καταραμένο Αύγουστο
Λένε ότι υπάρχει μια αόρατη κλωστή που συνδέει όλους τους ανθρώπους που έχασαν τη γη τους από τη μια στιγμή στην άλλη. Είναι η ίδια κλωστή που υφαίνει την ιστορία της Κύπρου τα τελευταία 52 χρόνια. Άνθρωποι που έφτασαν να ζουν στις ελεύθερες περιοχές, στη Λεμεσό, στη Λευκωσία, στη Λάρνακα, περισσότερα χρόνια από όσα έζησαν στα χωριά και στις πόλεις που τους γέννησαν. Που ρίζωσαν ξανά, αγάπησαν τους νέους τους τόπους αλλά κράτησαν την καρδιά τους ερμητικά κλειδωμένη στο παρελθόν. Η ιστορία της Γιαννούλας Ζήνωνος-Ευαγγέλου δεν είναι απλώς άλλη μια προσωπική αφήγηση αλλά το καθρέφτισμα μιας ολόκληρης γενιάς. Εκείνης της γενιάς που κλήθηκε να μεγαλώσει βρέφη μέσα στα αντίσκηνα, που μέτρησε απουσίες, που έχασε ανθρώπους στον πόλεμο και στην ειρήνη και που σήμερα, 52 χρόνια μετά, κοιτάζει τα κλειδιά των κατεχόμενων σπιτιών της με ένα βλέμμα γεμάτο αξιοπρέπεια και βαρύ παράπονο. Από την αγαπημένη της Τύμπου στο Βαρώσι κι από εκεί, μέσα από τις φλόγες του 1974, στον συνοικισμό του Αγίου Σπυρίδωνα στη Λεμεσό. Μια αληθινή κατάθεση ψυχής για την απώλεια, τη μητρότητα μέσα στον πόλεμο και το βαρύ τίμημα μιας υπόσχεσης επιστροφής που σβήνει αργά. Η κουβέντα μαζί της στον «Π» έρχεται να θυμίσει ότι ανάμεσα στις κοσμογονικές αλλαγές που συνέβησαν αυτόν τον μισό αιώνα στην Κύπρο υπάρχει ακόμη αυτή η γενιά που ζει με ανοικτές πληγές, που βίωσε την αδικία και, κυρίως, που είδε πάνω στον πόνο της να κτίζονται ολόκληρες καριέρες και περιουσίες.
Πού σας βρήκαν τα γεγονότα εκείνου του καλοκαιριού και πώς ξεκίνησε η πορεία σας από την Τύμπου στο Βαρώσι;
Γεννήθηκα, μεγάλωσα και παντρεύτηκα στην Τύμπου. Από εκεί καταγόμασταν και εγώ και ο σύζυγός μου, ο Αντρέας. Όταν έγινε η εισβολή, είχαμε δύο μωρά. Στο Βαρώσι μέναμε τέσσερα χρόνια λόγω της δουλειάς του άντρα μου, που ήταν τορναδόρος. Ο Αντρέας ήταν στρατιώτης όταν γνώρισε κάποιον από το Βαρώσι που είχε μηχανουργείο. Επειδή ήξερε καλά τη δουλειά, τον κάλεσαν και πήγε στον Χρυσόστομο στην Αμμόχωστο. Έτσι καταλήξαμε εκεί η οικογένεια, αφού ο δρόμος ήταν μακρύς από την Τύμπου μέχρι την Αμμόχωστο, έπρεπε να διασχίσεις όλη τη Μεσαορία. Το μηχανουργείο θυμάμαι ήταν έξω από το Λιμάνι του Βαρωσιού κι εμείς μέναμε στην Αγία Ζώνη.
Πώς ήταν οι συνθήκες μέχρι να πάρετε την απόφαση να εγκατασταθείτε μόνιμα εκεί;
Για τρία χρόνια, πριν αποφασίσουμε να μείνουμε στο Βαρώσι, ο Αντρέας κάθε μέρα διέσχιζε τη Μεσαορία. Μακρύς δρόμος, γι’ αυτό και αποφασίσαμε να ενοικιάσουμε σπίτι. Πήγαμε στο Βαρώσι το 1970. Μετά βρέθηκε με άλλους δύο και αποφάσισαν να ανοίξουν δικό τους μηχανουργείο. Έτσι η ζωή μας πλέον ήταν μόνιμα εκεί.
Την ημέρα του πραξικοπήματος τι θυμάστε να συμβαίνει στο σπίτι σας;
Στο πραξικόπημα, ημέρα Δευτέρα, ήμασταν στο Βαρώσι. Ο Αντρέας δούλευε και, θυμάμαι, ήρθε πίσω στο σπίτι. Εκείνη την ημέρα είχα στο σπίτι μια ράφτρα. Τα μωρά ήταν μικρά: η μεγάλη μου δευτέρα δημοτικού, η μεσαία νηπιαγωγείο και η Αθηνούλα, η μικρή, μόλις οκτώ μηνών. Ο Αντρέας μού είπε: «Πες της κοπέλας να πάμε να την πάρουμε σπίτι της, έγινε πραξικόπημα». Τότε οι ράφτρες έρχονταν στο σπίτι. Εγώ ρώτησα «Τι είναι τούτο το πράγμα;», δεν ξέραμε τι ήταν. Μου λέει: «Θέλουν να ρίξουν την κυβέρνηση και θα έχει φασαρίες. Θα πάμε να πάρουμε την κοπέλα στους δικούς της». Έτσι κι έγινε.
Ολόκληρη η συνέντευξη στον ΠΟΛΙΤΗ: https://www.politis.com.cy/politis-news/cyprus/1026084/ta-kleithkia-toy-spithkiou-inai-akoma-sto-sirtari-h-martiria-tis-giannoulas-zinonos-efaghgheloy-ghia-ton-kserizomo-apo-to-barwsi
“The House Keys Are Still in the Drawer”: The Testimony of Giannoula Zinonos-Evangelou on Her Displacement from Varosha
From her beloved Tymbou to Varosha and from there, through the flames of 1974, to the Agios Spyridonas settlement in Limassol, Giannoula recalls that fateful August.
They say there is an invisible thread connecting all the people who lost their land from one moment to the next. It is the same thread that has woven the history of Cyprus over the past 52 years. People who came to live in the free areas—in Limassol, Nicosia, Larnaca—for more years than they had lived in the villages and towns where they were born. People who put down roots again, loved their new homes, but kept their hearts firmly locked in the past.
The story of Giannoula Zinonos-Evangelou is not simply another personal account, but a reflection of an entire generation. A generation that was called upon to raise babies in tents, that counted the missing, that lost people in war and in peace, and that today, 52 years later, looks at the keys to their occupied homes with a gaze filled with dignity and deep sorrow.
From her beloved Tymbou to Varosha and from there, through the flames of 1974, to the Agios Spyridonas settlement in Limassol. A heartfelt testimony about loss, motherhood during wartime, and the heavy price of a promise of return that is slowly fading.
Her conversation with Politis serves as a reminder that, amid the seismic changes that have taken place in Cyprus over this half-century, there is still this generation living with open wounds—those who experienced injustice and, above all, those who watched entire careers and fortunes being built upon their pain.
Where were you when the events of that summer unfolded, and how did your journey from Tymbou to Varosha begin?
I was born, raised, and married in Tymbou. Both my husband, Andreas, and I came from there. When the invasion happened, we had two babies. We had been living in Varosha for four years because of my husband’s work as a lathe operator.
Andreas was a soldier when he met someone from Varosha who owned a machine shop. Because Andreas knew the trade well, they invited him to work for Chrysostomos in Famagusta. That is how our family ended up there, since the journey from Tymbou to Famagusta was a long one—you had to cross the whole Mesaoria plain.
I remember the machine shop was outside the port of Varosha, while we lived in Agia Zoni.
What were things like before you decided to settle there permanently?
For three years, before we decided to stay in Varosha, Andreas crossed the Mesaoria every day. It was a long journey, which is why we decided to rent a house. We went to Varosha in 1970.
Later, he joined forces with two others, and they decided to open their own machine shop. From then on, our life was permanently there.
What do you remember happening at your home on the day of the coup?
On the day of the coup, which was a Monday, we were in Varosha. Andreas was at work and, I remember, he came back home. That day I had a seamstress at the house.
The children were very young: my eldest was in second grade, the middle one was in kindergarten, and Athinoula, the youngest, was only eight months old.
Andreas told me, “Tell the girl we should take her back to her family; there has been a coup.”
At the time, seamstresses used to come to our homes. I asked, “What is this thing?” We did not know what it was.
He said to me, “They want to overthrow the government and there will be trouble. We’ll take the girl back to her family.”
And that is what we did.
The full interview in POLITIS: https://www.politis.com.cy/politis-news/cyprus/1026084/ta-kleithkia-toy-spithkiou-inai-akoma-sto-sirtari-h-martiria-tis-giannoulas-zinonos-efaghgheloy-ghia-ton-kserizomo-apo-to-barwsi
