Text follows in English
Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν ανοίγει σήμερα τον κύκλο επαφών στη Λευκωσία, με τον Αντόνιο Γκουτέρες να επιδιώκει τα επόμενα 24ωρα να δώσει ώθηση στην προσπάθεια για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων
Από σήμερα, με την πρωινή συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) για το Κυπριακό Μαρία Άνχελα Ολγκίν στο Προεδρικό Μέγαρο, ξεκινά μια ιδιαίτερα κρίσιμη εβδομάδα εντατικών επαφών στη Λευκωσία, η οποία θα κορυφωθεί με την παρουσία του ίδιου του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι κατά πόσον η νέα αυτή διπλωματική κινητικότητα θα καταφέρει να φέρει πιο κοντά την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού ή αν θα καταγραφεί ακόμα μία αποτυχημένη προσπάθεια γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ των δύο πλευρών.
Η άφιξη της κ. Ολγκίν στη Λευκωσία ακολουθεί έναν τελευταίο κύκλο επαφών της σε Άγκυρα και Βρυξέλλες, κατά τις οποίες επιχείρησε να διερευνήσει τα περιθώρια σύγκλισης πριν από τις συναντήσεις της εβδομάδας που ξεκινά σήμερα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ των ΗΕ αναμένεται να ενημερώσει τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για τις θέσεις που μετέφερε η τουρκική πλευρά μέσω του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος φέρεται να μην απορρίπτει εκ προοιμίου την επιστροφή στον διάλογο, συνδέοντας ωστόσο οποιαδήποτε εξέλιξη με ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Στο παρασκήνιο των επαφών, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Άγκυρα εξακολουθεί να θέτει ζητήματα όπως η συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, η φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου για Τούρκους πολίτες και η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ – Τουρκίας. Πρόκειται για τη στρατηγική της τουρκικής διπλωματίας να εντάξει το Κυπριακό σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαπραγμάτευσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αποστάσεις από ΗΕ
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, από την πλευρά του, έχει επανειλημμένα υποστηρίξει το τελευταίο διάστημα ότι καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό και ότι διαμορφώνονται συνθήκες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν καταλυτικά στην προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών. Στις δημόσιες τοποθετήσεις του έχει επιμείνει ότι το Κυπριακό αποτελεί ευρωπαϊκό πρόβλημα και ότι η ενεργότερη εμπλοκή της ΕΕ ενισχύει τις προοπτικές προόδου.
Επίσης, σε πρόσφατες δηλώσεις του αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο διεύρυνσης του πλαισίου Γκουτέρες (Guterres Plus) και δημιουργίας νέων παραμέτρων που θα μπορούσαν να διευκολύνουν την επάνοδο των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με πηγές κοντά στα Ηνωμένα Έθνη, μια τέτοια προσέγγιση δεν επιβεβαιώνεται από τα μέχρι στιγμής δεδομένα που βρίσκονται ενώπιον του οργανισμού. Οι ίδιες πηγές διαβάζουν τις τοποθετήσεις του κ. Χριστοδουλίδη στο πλαίσιο των εσωτερικών διεργασιών για τις επόμενες προεδρικές εκλογές. Δεν είναι κρυφό στο πολιτικό παρασκήνιο ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κερδίζει πόντους από τη συντήρηση της κινητικότητας στο Κυπριακό.
Τα Ηνωμένα Έθνη, πάντως, κρατούν χαμηλά τον πήχη, χωρίς να αποκλείεται η προσωπική εμπλοκή του κ. Γκουτέρες να οδηγήσει τελικά στη σύγκληση πενταμερούς. Υπάρχουν, όμως δυσκολίες.
«Η ΕΕ δεν κινείται. Ο Φιντάν είναι πιο σκληρός από ποτέ», σχολίασε χαρακτηριστικά στον «Π» ανώτερη πηγή των Ηνωμένων Εθνών, εκφράζοντας επιφυλακτικότητα ως προς το κατά πόσον έχουν διαφοροποιηθεί ουσιαστικά οι τουρκικές θέσεις ή αν υπάρχει πραγματική κινητικότητα από ευρωπαϊκής πλευράς. Πρόκειται για μια προσέγγιση που έρχεται σε αντίθεση με τις δημόσιες τοποθετήσεις του κ. Χριστοδουλίδη, που βλέπει κινητικότητα ως αποτέλεσμα των ενεργειών της κυβέρνησής του. Ο «Π» αντιλαμβάνεται ότι κατά την οπτική όσων παρακολουθούν τις εξελίξεις από το εξωτερικό υπάρχει μια απόσταση μεταξύ ρητορικής και πράξεων. Ο διεθνής παράγοντας αναμένει κινήσεις και από τον κ. Χριστοδουλίδη, ειδικά στην περίπτωση κατά την οποία η Τουρκία μετακινηθεί από τις θέσεις της.
Από το Προεδρικό, πάντως, και χθες εστάλη το μήνυμα της προσήλωσης προς τον στόχο της επανέναρξης των συνομιλιών.
«Χάρη και στις δικές μας επίμονες πρωτοβουλίες έχει προκληθεί κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό και ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επικείμενη επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο», είπε χθες ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Αντωνίου σε επιμνημόσυνο λόγο του στην εκδήλωση του Κοινοτικού Συμβουλίου Άσσιας για τις μαύρες επετείους του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής 1974.
«Καλωσορίζουμε», προσέθεσε, «στην Κύπρο τον επικεφαλής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με σαφή πολιτική βούληση για αναζήτηση λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, με σεβασμό στο διαπραγματευτικό κεκτημένο, τις αρχές, τις αξίες και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επενδύουμε στην αποστολή του κ. Γκουτέρες γιατί πρώτοι εμείς, περισσότερο από κάθε άλλο, επιδιώκουμε λύση του Κυπριακού, γιατί εμείς βιώνουμε τις συνέπειες της κατοχής».
Το κλίμα
Οι διαφορετικές αυτές αναγνώσεις αποτυπώνουν και τη βασική αβεβαιότητα που συνοδεύει την παρούσα φάση των διεργασιών. Από τη μία πλευρά, η ελληνοκυπριακή πλευρά επενδύει πολιτικά στο αυξημένο διεθνές ενδιαφέρον και στην κινητικότητα που αναπτύσσει προσωπικά ο Αντόνιο Γκουτέρες. Από την άλλη, διπλωματικές πηγές εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς το κατά πόσον έχουν δημιουργηθεί οι ελάχιστες προϋποθέσεις που απαιτούνται για να μπει ξανά το Κυπριακό σε τροχιά διαπραγμάτευσης. Και αυτό δεν αφορά μόνο τη στάση της Τουρκίας.
Η σημασία της επικείμενης παρουσίας του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ στη Λευκωσία έγκειται ακριβώς στο γεγονός ότι ο ίδιος έχει αναλάβει προσωπικά την προσπάθεια διατήρησης του διαλόγου, σε μια περίοδο κατά την οποία η προοπτική ομοσπονδιακής λύσης δέχεται έντονες πιέσεις. Διπλωματικοί κύκλοι θεωρούν ότι η παρούσα πρωτοβουλία ενδέχεται να αποτελεί μία από τις τελευταίες σοβαρές απόπειρες να διαπιστωθεί εάν εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο επιστροφής σε μια διαδικασία που θα στηρίζεται στα ψηφίσματα των ΗΕ και στο συμφωνημένο πλαίσιο λύσης.
O Ερχιουρμάν
Στη λογική των χαμηλών τόνων κινήθηκε, μέσω ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν. Υποστηρίζει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά έχει ολοκληρώσει την προετοιμασία της για τη διαδικασία που αρχίζει με την επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επαναλαμβάνοντας ότι δεν πρέπει να καλλιεργούνται υπερβολικές προσδοκίες από την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στο νησί.
Cyprus Issue: Guterres Week, as the UN Seeks Common Ground – The Diplomatic Backdrop
María Ángela Holguín opens a new round of contacts in Nicosia today, while António Guterres seeks over the coming days to give fresh momentum to efforts aimed at resuming substantive negotiations.
Beginning today, with the morning meeting between the President of the Republic, Nikos Christodoulides, and the United Nations Secretary-General’s Personal Envoy on Cyprus, María Ángela Holguín, at the Presidential Palace, a particularly critical week of intensive diplomatic contacts in Nicosia gets underway. The week will culminate in the visit of UN Secretary-General António Guterres himself. The unanswered question remains whether this renewed diplomatic activity will bring the resumption of meaningful negotiations on the Cyprus problem any closer or whether it will mark yet another failed attempt to bridge the gap between the two sides.
Ms Holguín’s arrival in Nicosia follows her latest round of meetings in Ankara and Brussels, during which she sought to explore the scope for convergence ahead of this week’s discussions. According to information available, the UN Secretary-General’s Personal Envoy is expected to brief President Christodoulides on the positions conveyed by the Turkish side through Foreign Minister Hakan Fidan, who reportedly does not reject a return to dialogue outright, while nevertheless linking any developments to broader issues concerning EU–Turkey relations.
Behind the scenes, according to the same sources, Ankara continues to raise issues such as Turkey’s participation in the European SAFE defence programme, visa liberalisation for Turkish citizens, and the modernisation of the EU–Turkey Customs Union. This forms part of Turkish diplomacy’s strategy of placing the Cyprus issue within a broader framework of negotiations with the European Union.
A Different Reading from the United Nations
For his part, President Christodoulides has repeatedly argued in recent months that there is growing interest within the European Union regarding the Cyprus issue and that conditions are emerging which could prove instrumental in efforts to restart negotiations. In his public statements, he has insisted that Cyprus is a European issue and that more active EU involvement strengthens the prospects for progress.
He has also recently referred to the possibility of expanding the Guterres Framework (“Guterres Plus”) and creating new parameters that could facilitate the two sides’ return to the negotiating table.
According to sources close to the United Nations, however, such an approach is not borne out by the information currently before the organisation. The same sources interpret Mr Christodoulides’ statements within the context of domestic political considerations ahead of the next presidential elections. It is no secret in political circles that the President of the Republic gains political capital from maintaining momentum on the Cyprus issue.
The United Nations is nevertheless keeping expectations low, although Mr Guterres’ personal involvement could ultimately lead to the convening of a five-party conference. Difficulties remain, however.
“The EU is not moving. Fidan is tougher than ever,” a senior UN source told Politis, expressing reservations as to whether Turkey’s positions have genuinely shifted or whether there is any real movement on the European side. This assessment stands in contrast to the public statements made by Mr Christodoulides, who views the current momentum as the result of his government’s initiatives. Politis understands that, from the perspective of those following developments from abroad, there remains a gap between rhetoric and action. The international community expects initiatives from Mr Christodoulides as well, particularly should Turkey show flexibility in its own positions.
The Presidential Palace, however, reiterated yesterday its commitment to the goal of resuming negotiations.
“Thanks also to our own persistent initiatives, momentum has been created around the Cyprus issue, and the forthcoming visit of United Nations Secretary-General António Guterres to Cyprus is of particular significance,” Deputy Government Spokesman Yiannis Antoniou said yesterday in a commemorative address at an event organised by the Assia Community Council marking the sombre anniversaries of the 1974 coup d’état and the Turkish invasion.
“We welcome,” he added, “the head of the United Nations Organisation to Cyprus with a clear political will to seek a solution based on the agreed United Nations framework, with respect for the negotiating acquis and the principles, values and law of the European Union. We are investing in Mr Guterres’ mission because, above all others, we seek a solution to the Cyprus issue, for it is we who continue to experience the consequences of the occupation.”
The Climate
These differing interpretations reflect the fundamental uncertainty surrounding the current phase of diplomatic efforts. On the one hand, the Greek Cypriot side is investing politically in heightened international interest and in the momentum being generated personally by António Guterres. On the other hand, diplomatic sources remain cautious as to whether the minimum prerequisites required to place the Cyprus issue back on a negotiating track have actually been created. This concerns not only Turkey’s position.
The significance of the UN Secretary-General’s forthcoming presence in Nicosia lies precisely in the fact that he has personally undertaken the effort to preserve dialogue at a time when the prospect of a federal solution is under considerable pressure. Diplomatic circles believe that the present initiative may represent one of the last serious attempts to determine whether there remains any room to return to a process based on UN resolutions and the agreed framework for a settlement.
Erhürman
Turkish Cypriot leader Tufan Erhürman has also adopted a low-key approach in comments posted on social media. He stated that the Turkish Cypriot side has completed its preparations for the process beginning with the visit of the Secretary-General’s Personal Envoy, María Ángela Holguín, reiterating that excessive expectations should not be attached to António Guterres’ visit to the island.
