Τα τοξικά νέφη που διασχίζουν τη διαχωριστική γραμμή, όπως τις προηγούμενες μέρες με αφορμή την μεγάλη πυρκαγιά στον χώρο διαχείρισης αποβλήτων στον Κουτσοβέντη, ενισχύουν τις εκκλήσεις για κοινή παρακολούθηση, προειδοποιήσεις προς το κοινό και επείγουσα δράση
Η πυρκαγιά που ξέσπασε την περασμένη Κυριακή στον χώρο διαχείρισης αποβλήτων στον Κουτσοβέντη, ο οποίος χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ και βρίσκεται στα κατεχόμενα, έφερε στο προσκήνιο τα σοβαρά περιβαλλοντικά και προβλήματα δημόσιας υγείας που αντιμετωπίζει ολόκληρο το νησί. Αναλυτές προειδοποιούν ότι τα τοξικά νέφη δεν «σέβονται» τις γραμμές κατάπαυσης του πυρός.
Οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές στον Κουτσοβέντη, δύο μόνο κατά τους τελευταίους τρεις μήνες, οι οποίες κάθε φορά απελευθερώνουν τοξικά νέφη βαρέων μετάλλων και άλλων επικίνδυνων ουσιών που μεταφέρονται ανάλογα με την κατεύθυνση του ανέμου, απαιτούν μια ολιστική αντιμετώπιση.
Όταν ξέσπασε η πυρκαγιά της περασμένης Κυριακής, όχι μόνο οι κάτοικοι της περιοχής εκτέθηκαν στο τοξικό νέφος, αλλά ο άνεμος το μετέφερε για μερικές ώρες και νότια της γραμμής κατάπαυσης του πυρός. Ωστόσο, δεν εκδόθηκαν επίσημες προειδοποιήσεις, δεν δόθηκαν οδηγίες στους κατοίκους των επηρεαζόμενων περιοχών, ενώ δεν αξιοποιήθηκε ούτε το νέο σύστημα ειδοποίησης έκτακτης ανάγκης που δημιουργήθηκε πρόσφατα.
Πέρα από την ανάγκη για μια μόνιμη λύση, οι δύο κοινότητες μπορούν ήδη να προχωρήσουν σε κοινά μέτρα για τη σωστή διαχείριση του κινδύνου, υποστηρίζουν ειδικοί. Η Τεχνική Επιτροπή για το Περιβάλλον αναμένεται να προτείνει τη δημιουργία κινητών μονάδων μέτρησης ρύπων επί τόπου. Στη συνέχεια, οι αρμόδιες αρχές θα καλούνται να ενεργούν βάσει των επιστημονικών δεδομένων και να ενημερώνουν αναλόγως το κοινό ώστε να λαμβάνει άμεσα μέτρα, όπως παραμονή σε εσωτερικούς χώρους ή ακόμη και εκκένωση περιοχών όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Το χρονικό ενός αποτυχημένου έργου
Οι εργασίες για τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής Στερεών Αποβλήτων Κουτσοβέντη ξεκίνησαν το 2012, αλλά λόγω της υπερβολικής χρήσης του, το 2018 ξεκίνησε δεύτερη φάση επέκτασης της εγκατάστασης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδίωκε να προσφέρει στην τουρκοκυπριακή κοινότητα ένα σύγχρονο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων που θα αντικαθιστούσε τη μεγάλη και προβληματική χωματερή του Δικώμου.
Μέσω ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, ο χώρος εξοπλίστηκε με δυνατότητα συλλογής του αερίου που παράγεται από τα απορρίμματα και καύσης του με τρόπο που να επιτρέπει την παραγωγή ενέργειας, καθώς και με σύστημα επεξεργασίας των στραγγισμάτων που δημιουργούνται από τα απορρίμματα.
Ωστόσο, η διαχρονικά κακή διαχείριση από ιδιώτες διαχειριστές και η έλλειψη αποτελεσματικής εποπτείας οδήγησαν στο να μη γίνεται σωστή επεξεργασία των αποβλήτων. Κάθε στρώμα απορριμμάτων δεν καλυπτόταν με χώμα, το παραγόμενο αέριο δεν συλλεγόταν, τα στραγγίσματα δεν υποβάλλονταν σε επεξεργασία και ο χώρος ουσιαστικά μετατράπηκε σε μια ακόμη τεράστια χωματερή.
Έτσι, όταν οι θερμοκρασίες αυξάνονται, τα αέρια αυτά μπορούν εύκολα να αναφλεγούν και να προκαλέσουν καύση των εύφλεκτων υλικών που βρίσκονται στον χώρο. Η επιφανειακή πυρκαγιά είναι ορατή και αντιμετωπίζεται πιο εύκολα, όμως η φωτιά που σιγοκαίει κάτω από την επιφάνεια μπορεί να συνεχιστεί για εβδομάδες χωρίς να γίνεται αντιληπτή, εκπέμποντας στην ατμόσφαιρα μονοξείδιο του άνθρακα, σωματίδια άνθρακα, βαρέα μέταλλα και διοξίνες.
Οι κάτοικοι της περιοχής διαμαρτύρονται εδώ και χρόνια ότι στον Κουτσοβέντη ξεσπούν πυρκαγιές κάθε χρόνο. Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στην ποιότητα του αέρα, αλλά ενδέχεται να επηρεάσουν τα υπόγεια νερά, τα επιφανειακά ύδατα, την άγρια ζωή και τη γεωργία.
Η ΕΕ ανέστειλε την χρηματοδότηση
Η κατάσταση οφείλεται εν μέρει στους περιορισμένους οικονομικούς πόρους που απαιτούνται για τη σωστή λειτουργία της εγκατάστασης.
Ωστόσο, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η κατάσταση συνδέεται και με την απουσία λογοδοσίας, καθώς δεν υπάρχει ουσιαστική διεθνής εποπτεία για όσα συμβαίνουν στα κατεχόμενα, ακόμη και σε έργα που έχουν χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ, μετά την ολοκλήρωσή τους.
Άλλοι επισημαίνουν την έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων, υποστηρίζοντας ότι ο χώρος υγειονομικής ταφής έφθασε τόσο γρήγορα στα όριά του λόγω ανεξέλεγκτων πληθυσμιακών μετακινήσεων προς τα κατεχόμενα.
Ως αποτέλεσμα της μη εφαρμογής των συμφωνημένων προτύπων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σταμάτησε τελικά να επενδύει στον τομέα των αποβλήτων πριν από αρκετά χρόνια.
Οι Τουρκοκύπριοι εξαρτώνται πλέον από την Τουρκία για επενδύσεις στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων και για τη διόρθωση της επιδεινούμενης κατάστασης, με τον Τούρκο υπουργό Περιβάλλοντος να έχει δεσμευθεί πέρυσι ότι θα αναλάβει σχετικές πρωτοβουλίες.
Κακή διαχείριση
Ο δημοσιογράφος της Haber Kıbrıs Χουσεΐν Εκμεκτσί, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Τετάρτη, κατηγόρησε τη μονάδα διαχείρισης αποβλήτων ότι «διοικείται με κακό τρόπο», δημιουργώντας μια κατάσταση στην οποία «τα παιδιά μας αναπνέουν τον τοξικό καπνό που παράγεται». Υποστήριξε ότι η εγκατάσταση «έχει μετατραπεί σε ένα τέρας που καίγεται συνεχώς και εκπέμπει τοξική ρύπανση. Ακόμη και όταν πιστεύουμε ότι η φωτιά έχει σβήσει, συνεχίζει να σιγοκαίει υπόγεια», έγραψε ζητώντας τη δημιουργία θερμικού χάρτη της εγκατάστασης ώστε να εντοπιστούν οι εστίες φωτιάς και να διασφαλιστεί ότι θα κατασβεστούν πλήρως.
Σύμφωνα με τον Εκμεκτσί, η εγκατάσταση στον Κουτσοβέντη «δεν αποτελεί απλώς περιβαλλοντικό πρόβλημα, αλλά και πρόβλημα δημόσιας υγείας, διακυβέρνησης και εποπτείας» και πρόσθεσε: «Επιτρέψαμε σε μια εγκατάσταση που κόστισε εκατομμύρια ευρώ να καταρρεύσει».
Όταν ξέσπασε άλλη πυρκαγιά στον χώρο τον Ιούλιο του 2023, ο τοπικός εκπρόσωπος Χουσεΐν Αμτζάογλου δήλωσε στην Haber Kıbrıs ότι μια εγκατάσταση η οποία κατασκευάστηκε σύμφωνα με διεθνή πρότυπα έχει μετατραπεί σε «ανεξέλεγκτο χώρο απόρριψης αποβλήτων» που δημιουργεί προβλήματα, προκαλεί εντάσεις με την ΕΕ και οδήγησε την Επιτροπή στην αναστολή της χρηματοδότησης περιβαλλοντικών έργων.
Προληπτικά μέτρα
Ο συμπρόεδρος της Τεχνικής Επιτροπής για το Περιβάλλον, Μιχάλης Λοϊζίδης, δήλωσε την Παρασκευή ότι το τοξικό νέφος που δημιουργήθηκε από την πυρκαγιά της περασμένης Κυριακής μεταφέρθηκε και στις περιοχές που ελέγχονται από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Μιλώντας στην εκπομπή Δεύτερη Ματιά στον «Πολίτη», ο κ. Λοϊζίδης τόνισε ότι βασική προτεραιότητα είναι να αποτραπεί η παρατεταμένη έκθεση των πολιτών στους ρύπους.
Σε περιπτώσεις όπου η οσμή καύσης είναι έντονη, συνέστησε στους κατοίκους να παραμένουν σε εσωτερικούς χώρους, να κλείνουν πόρτες και παράθυρα και να χρησιμοποιούν συστήματα καθαρισμού αέρα που διαθέτουν φίλτρα ενεργού άνθρακα.
Ολόκληρο το ρεπορτάζ: https://www.politis.com.cy/cyprus/perivallon/1032351/toksika-nefi-metaferontai-khoris-diakriseis-apo-ti-mia-plefra-stin-alli-pirkaghia-h-krisi-apovliton-apeili-olokliri-tin-kypro
