Λεμεσός, Κυριακή, 5 Ιουλίου, 2026
«Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή των ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες».
Ο στίχος του Καβάφη μοιάζει να γράφτηκε για εκείνους που τιμούμε σήμερα.
Για εκείνους που έταξαν τη ζωή τους στην υπηρεσία της πατρίδας, που έμαθαν να μη μετακινούνται από το χρέος, που την ώρα της δοκιμασίας δεν υποχώρησαν.
Σήμερα, για ακόμη μια χρονιά, η Κύπρος στέκεται με δέος μπροστά στη μνήμη του Αρχιπλοίαρχου Ανδρέα Ιωαννίδη και του Ανθυπασπιστή Κλεάνθη Κλεάνθους.
Στέκεται μπροστά στη μνήμη δύο ανθρώπων που τίμησαν τη στολή τους, την αποστολή τους, τον όρκο τους. Μπροστά σε δύο ανθρώπους που, όταν έφτασε η ώρα της κρίσης, έμειναν εκεί. Στη θέση τους. Στο καθήκον τους.
Υπάρχουν στιγμές που ο χρόνος δεν τις παίρνει μαζί του. Τις αφήνει εδώ.
Στη μνήμη. Στη συνείδηση. Στην ψυχή ενός λαού.
Η 11η Ιουλίου 2011 είναι μια τέτοια ημέρα. Μια ημέρα που χάραξε την Κύπρο. Μια ημέρα που βύθισε στο πένθος οικογένειες, κοινότητες, την Εθνική Φρουρά, την Αστυνομία, ολόκληρη την πατρίδα μας.
Μια ημέρα που δεκατρείς άνθρωποι έφυγαν άδικα, αφήνοντας πίσω τους πόνο που δεν σβήνει, ερωτήματα που δεν σιωπούν και μια υποχρέωση που δεν παραγράφεται.
Η 11η Ιουλίου 2011 παραμένει μια πληγή που άνοιξε βαθιά στο σώμα της Κύπρου.
Δεκαπέντε χρόνια μετά, η μνήμη επιστρέφει με την ίδια δύναμη. Γιατί υπάρχουν απώλειες που ο χρόνος δεν τις μικραίνει. Υπάρχουν θυσίες που ο χρόνος δεν τις σβήνει. Υπάρχουν ονόματα που δεν γίνονται παρελθόν.
Ο Ανδρέας Ιωαννίδης και ο Κλεάνθης Κλεάνθους έμειναν στη μνήμη μας επειδή έφεραν ήθος. Δεν τους θυμόμαστε επειδή φορούσαν στολή. Τους τιμούμε επειδή υπηρέτησαν τη στολή μέχρι την τελευταία στιγμή.
Η στολή, για ανθρώπους σαν αυτούς, ήταν ευθύνη, καθημερινή πειθαρχία, σιωπηλή αφοσίωση. Υπόσχεση προς την πατρίδα ότι, όταν χρειαστεί, θα είναι παρόντες.
Και ήταν παρόντες. Την ώρα που ο κίνδυνος μεγάλωνε. Την ώρα που ο φόβος θα μπορούσε να λυγίσει την ανθρώπινη φύση. Την ώρα που όλα έδειχναν 8δύσκολα, ίσως και αδύνατα. Έμειναν εκεί.
Δεν αναζήτησαν δρόμο διαφυγής από την ευθύνη. Δεν γύρισαν την πλάτη στον κίνδυνο. Δεν μέτρησαν το καθήκον με το μέτρο της προσωπικής τους ασφάλειας. Το έζησαν. Το υπηρέτησαν. Και το πλήρωσαν με τη ζωή τους.
Αυτός είναι ο ηρωισμός που συγκλονίζει περισσότερο. Ο ήσυχος ηρωισμός. Ο ηρωισμός που δεν διακηρύσσεται, που δεν ζητά μάρτυρες.
Ο ηρωισμός που αποκαλύπτεται μόνο όταν ο άνθρωπος καλείται να επιλέξει ανάμεσα στον εαυτό του και στην αποστολή του. Κι εκείνοι ανήκαν στους λίγους, τους εκλεκτούς, που είχαν το ψυχικό μεγαλείο να επιλέξουν την αποστολή.
Αλήθεια, αν είχαμε περισσότερους σαν αυτούς, πόσο πιο ασφαλείς θα αισθανόμασταν;
Αν είχαμε περισσότερους ανθρώπους με το δικό τους ήθος, με τη δική τους αίσθηση ευθύνης, με τη δική τους προσήλωση στο καθήκον, πόσο πιο στέρεη θα ήταν η εμπιστοσύνη μας;
Πόσο πιο ψηλά θα στεκόταν η πατρίδα μας;
Αυτά τα ερωτήματα τίθενται για να μείνουν μέσα μας. Για να μας ακολουθούν. Για να μας θυμίζουν ότι οι κοινωνίες κρατιούνται όρθιες από ανθρώπους που δεν εγκαταλείπουν τη θέση τους, που δεν ζητούν πρώτα τι θα πάρουν, αλλά τι οφείλουν να δώσουν. Από ανθρώπους που αντιλαμβάνονται την πατρίδα ως χρέος ζωής.
Ο Ανδρέας Ιωαννίδης και ο Κλεάνθης Κλεάνθους ήταν τέτοιοι άνθρωποι.
Και γι’ αυτό η σημερινή ημέρα δεν μπορεί να είναι μια τυπική ημέρα μνήμης.
Είναι ημέρα περισυλλογής.
Ημέρα υπόκλισης. Αλλά, κυρίως, ημέρα ευθύνης.
Η τραγωδία στο Μαρί μάς σημάδεψε. Μάς πόνεσε. Μάς πλήγωσε ως κράτος, ως κοινωνία, ως λαό. Και μας έθεσε ενώπιον μιας αλήθειας που δεν επιτρέπεται να ξεχαστεί: το κράτος δεν έχει δικαίωμα στην αμέλεια.
Δεν έχει δικαίωμα στην αναβολή. Δεν έχει δικαίωμα να θυμάται την ευθύνη μόνο όταν έχει ήδη επέλθει η απώλεια. Η ευθύνη πρέπει να προηγείται.
Αυτό είναι το πολιτικό μήνυμα του Μαρί. Η πολιτεία τιμά πραγματικά τους νεκρούς της όταν προστατεύει τους ζωντανούς. Τους τιμά όταν μαθαίνει από τα τραύματά της. Τους τιμά όταν κάνει την οδύνη θεσμική μνήμη και τη θεσμική μνήμη πράξη.
Μια χώρα όπως η δική μας δεν έχει την πολυτέλεια της λήθης.
Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει μια πατρίδα που βιώνει ακόμη τις συνέπειες της βάρβαρης τουρκικής εισβολής και της συνεχιζόμενης παράνομης κατοχής. Μια πατρίδα που αγωνίζεται για απελευθέρωση. Μια πατρίδα που ζει σε μια δύσκολη περιοχή, σε μια εποχή αβεβαιότητας, αλλά επιλέγει να στέκεται ως δύναμη ευθύνης, σταθερότητας και αξιοπρέπειας. Που επιμένει να ενδυναμώνει όλους τους παράγοντες ισχύος.
Σε μια τέτοια πατρίδα, λοιπόν, η ασφάλεια είναι εθνική επιταγή.
Είναι καθημερινή αποστολή.Όρος επιβίωσης και προοπτικής.
Η αμυντική θωράκιση της χώρας μας είναι καθήκον απέναντι στην Ιστορία. Η ενίσχυση των θεσμών και κρίσιμων δομών είναι υποχρέωση απέναντι στους πολίτες. Είναι πράξη δικαιοσύνης.
Γιατί η πατρίδα οφείλει να είναι άξια εκείνων που την υπηρετούν.
Και η Δημοκρατία οφείλει να είναι άξια εκείνων που θυσιάστηκαν για αυτήν.
Aγαπητοί συγγενείς, σήμερα η σκέψη μας είναι πρώτα σε εσάς. Σε εσάς που κουβαλάτε κάθε μέρα μια απουσία που δεν περιγράφεται. Μια φωνή που λείπει. Μια θέση που έμεινε άδεια. Μια αγκαλιά που δεν επέστρεψε.
Για την πολιτεία, ο Ανδρέας Ιωαννίδης και ο Κλεάνθης Κλεάνθους είναι ήρωες του καθήκοντος.
Για εσάς ήταν οι άνθρωποί σας. Οι δικοί σας άνθρωποι.
Καμία λέξη δεν μπορεί να απαλύνει πραγματικά αυτό τον πόνο. Καμία τελετή δεν μπορεί να αναπληρώσει αυτή την απουσία. Μπορούμε όμως να πούμε, με σεβασμό και με ειλικρίνεια, ότι η Κύπρος δεν ξεχνά.
Δεν ξεχνά τη θυσία τους. Δεν ξεχνά το ήθος τους. Δεν ξεχνά το χρέος που άφησαν πίσω.
Στα πρόσωπα σας βλέπουμε τον πόνο. Βλέπουμε όμως και αξιοπρέπεια. Βλέπουμε την πληγή. Βλέπουμε, όμως, και την περηφάνια ανθρώπων που γνωρίζουν ότι οι δικοί τους έφυγαν όρθιοι, πιστοί στον όρκο τους, τιμώντας την πατρίδα.
Και μαζί με τον Αρχιπλοίαρχο Ανδρέα Ιωαννίδη και τον Ανθυπασπιστή Κλεάνθη Κλεάνθους, μνημονεύουμε σήμερα με βαθύ σεβασμό και τους υπόλοιπους 11 που χάθηκαν στη φονική έκρηξη της 11ης Ιουλίου 2011.
Τον Πλοίαρχο Λάμπρο Λάμπρου, τον Επικελευστή Μιχάλη Ηρακλέους, τον Κελευστή Αντώνη Χαραλάμπους, τους δίδυμους αδελφούς Κελευστές Χρήστο και Μίλτο Χριστοφόρου, τον Υπαστυνόμο Ανδρέα Παπαδόπουλο και τους Λοχίες Γιώργο Γιακουμή, Σπύρο Τταντή, Αδάμο Αδάμου, Βασίλη Κρόκο και Παναγιώτη Θεοφίλου.
Δεκατρία ονόματα.
Δεκατρείς ζωές.
Δεκατρείς οικογένειες.
Δεκατρείς λόγοι να θυμόμαστε.
Δεκατρείς λόγοι να απαιτούμε ευθύνη.
Δεκατρείς λόγοι να υπηρετούμε την πατρίδα με μεγαλύτερη σοβαρότητα.
Τα ονόματά τους είναι χαραγμένα στην καρδιά της Κύπρου. Στη συνείδηση της πολιτείας. Στην ιστορία ενός λαού που γνωρίζει ότι η ελευθερία, η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια δεν χαρίζονται. Κερδίζονται. Φυλάσσονται. Τιμώνται.
Ο Ανδρέας Ιωαννίδης και ο Κλεάνθης Κλεάνθους μάς άφησαν μια βαριά παρακαταθήκη.
Να βλέπουμε το καθήκον ως δρόμο. Να βλέπουμε τη μνήμη ως ευθύνη. Την πατρίδα ως αποστολή ζωής. Η αυτοθυσία τους μάς αφορά και σήμερα. Μάς κρίνει σήμερα. Μάς καλεί σήμερα.
Κάθε φορά που η πολιτεία αποφασίζει. Κάθε φορά που η διοίκηση καλείται να προλάβει. Κάθε φορά που η ηγεσία καλείται να αναλάβει. Κάθε φορά που η πατρίδα ζητά από τους ανθρώπους της να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων.
Η μνήμη τους θα είναι εκεί. Σιωπηλή, αλλά παρούσα. Πονεμένη, αλλά φωτεινή. Αυστηρή, αλλά δίκαιη.
Και θα μας θυμίζει ότι υπήρξαν άνθρωποι που έδωσαν τα πάντα χωρίς να ζητήσουν τίποτε. Άνθρωποι που τίμησαν την Κυπριακή Δημοκρατία με την τελευταία τους πράξη. Άνθρωποι που έγιναν μέρος της ηθικής δύναμης αυτού του τόπου.
Σήμερα, μπροστά στη μνήμη τους, υποκλινόμαστε.
Υποκλινόμαστε στο ήθος τους. Υποκλινόμαστε στην αυτοθυσία τους. Υποκλινόμαστε στις οικογένειές τους. Υποκλινόμαστε στους δεκατρείς του Μαρί.
Και ανανεώνουμε μια υπόσχεση.
Να θυμόμαστε. Να μαθαίνουμε. Να προνοούμε. Να υπηρετούμε την πατρίδα με την ευθύνη που αξίζει στους ήρωές της.
Ο Αρχιπλοίαρχος Ανδρέας Ιωαννίδης και ο Ανθυπασπιστής Κλεάνθης Κλεάνθους στάθηκαν στο ύψος του όρκου τους, στο ύψος της στολής τους.
Το δικό μας χρέος είναι να σταθούμε στο ύψος της μνήμης τους.
Αιωνία τους η μνήμη.
