Text follows in English

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου*

Ο Αντόνιο Γκουτέρες φθάνει στην Κύπρο εννέα χρόνια μετά το Κραν Μοντανά, με στόχο να διαπιστώσει κατά πόσον οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να επιστρέψουν σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις στη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, με διαφύλαξη των συγκλίσεων και αξιοποίηση του Πλαισίου Γκουτέρες. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις Χριστοδουλίδη και Ερχιουρμάν, η στάση της Τουρκίας και η ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνουν ένα κρίσιμο τεστ για το μέλλον του Κυπριακού.

Εννέα χρόνια μετά το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά, το Κυπριακό βρίσκεται ξανά μπροστά σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, φθάνει αύριο βράδυ στην Κύπρο, όχι για μια εθιμοτυπική επίσκεψη, αλλά για να διαπιστώσει αν υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση για επιστροφή στις διαπραγματεύσεις ή αν το αδιέξοδο θα συνεχίσει να βαθαίνει μαζί με τη διχοτόμηση.

Η παρουσία του στο νησί, από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου, συνοδεύεται από έντονη διπλωματική κινητικότητα και αυξημένες προσδοκίες. Πίσω, ωστόσο, από το θετικό κλίμα παραμένουν εμφανείς οι διαφορές ως προς την αφετηρία, τη μεθοδολογία και το περιεχόμενο μιας νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, δηλώνει ότι εργάζεται για μια βιώσιμη, λειτουργική και ευρωπαϊκή λύση, επιμένοντας παράλληλα στην ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Ερχιουρμάν, από την άλλη, αποφεύγει να δεσμευτεί για επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017, προτάσσοντας μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και προηγούμενη συμφωνία επί της μεθοδολογίας.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, η κάθοδος του Γκουτέρες αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Δεν αναμένεται, ασφαλώς, να οδηγήσει από μόνη της σε συνολική διευθέτηση. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει καθοριστικό τεστ για τις πραγματικές προθέσεις των πλευρών και για το κατά πόσον είναι έτοιμες να επιστρέψουν στο συμφωνημένο πλαίσιο λύσης.

Χριστοδουλίδης: Έμφαση στην ευρωπαϊκή διάσταση

Ενόψει της επίσκεψης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επιχειρεί να στείλει μήνυμα πολιτικής βούλησης προς την Τουρκία, την τουρκοκυπριακή ηγεσία και τη διεθνή κοινότητα. Επαναλαμβάνει ότι επιδίωξη είναι μια λύση που θα τερματίζει την κατοχή και τη σημερινή απαράδεκτη κατάσταση πραγμάτων, διασφαλίζοντας τη λειτουργία ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στο δικαίωμα όλων των νόμιμων κατοίκων της Κύπρου να ζουν, να εργάζονται και να δημιουργούν σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας επιλέγουν, σε συνθήκες ειρήνης, ασφάλειας και ευημερίας. Παράλληλα, παρουσιάζει ως αποτέλεσμα των πρωτοβουλιών του τον διορισμό του Ραφαέλε Φίτο ως ειδικού εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κύπρο και επιμένει ότι η πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις πρέπει να συνδέεται με ουσιαστικές εξελίξεις στο Κυπριακό.

Η ευρωπαϊκή διάσταση, ωστόσο, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον ρόλο του ΟΗΕ ούτε να μεταβάλει τη συμφωνημένη βάση λύσης. Μπορεί να λειτουργήσει μόνο υποστηρικτικά προς τη διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών, αξιοποιώντας τα κίνητρα και τα εργαλεία που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση έναντι της Τουρκίας.

Καθοριστική σημασία αποκτά, επομένως, η ελληνοκυπριακή πλευρά να προσέλθει στις συναντήσεις με ξεκάθαρη θέση υπέρ της επανέναρξης των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017, με διαφύλαξη των συγκλίσεων και αξιοποίηση του Πλαισίου Γκουτέρες.

Η επιστροφή στο διαπραγματευτικό κεκτημένο αποτελεί την ασφαλέστερη και συντομότερη οδό, ώστε να αποφευχθούν «νέες ιδέες» που θα εκτρέπουν τη διαδικασία από τη συμφωνημένη βάση της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα.

Ερχιουρμάν: Προτάσσει μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης

Σε διαφορετική κατεύθυνση κινούνται οι τοποθετήσεις του Τουφάν Ερχιουρμάν. Παρότι χαρακτηρίζει σημαντική την παρουσία του Γενικού Γραμματέα, δηλώνει ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε συνομιλίες ή άτυπες διασκέψεις απλώς «για χάρη της διαδικασίας».

Θέτει ως προτεραιότητα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, η ρύθμιση ζητημάτων που αφορούν τα παιδιά μεικτών γάμων και η ανάπτυξη συνεργασίας στον αθλητισμό. Ταυτόχρονα, όμως, υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να υπάρξει επιστροφή στο σημείο όπου σταμάτησαν οι διαπραγματεύσεις «σαν να μη συνέβη τίποτα».

Η θέση αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα, καθώς η αποσύνδεση από το διαπραγματευτικό κεκτημένο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για επαναδιαπραγμάτευση ήδη συμφωνημένων ζητημάτων και απομάκρυνση από την ομοσπονδιακή βάση λύσης. Προβληματισμό προκαλεί και η αναφορά του ότι το περιεχόμενο έχει μεγαλύτερη σημασία από την ονομασία του μοντέλου. Η συμφωνημένη βάση, όμως, δεν αποτελεί ζήτημα ορολογίας, αλλά θεμελιώδη πολιτική και νομική παράμετρο, όπως καθορίζεται από τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.

Κρίσιμο τεστ πολιτικής βούλησης

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις τέθηκαν στο επίκεντρο των επαφών της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Μετά τις επαφές της στις Βρυξέλλες με την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετέβη στην Άγκυρα, όπου συναντήθηκε με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν. Η παρουσία της στην τουρκική πρωτεύουσα επιβεβαιώνει το αυτονόητο: χωρίς ουσιαστική συμβολή και αλλαγή στάσης από την Τουρκία δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική πρόοδος.

Η ουσία θα κριθεί στην κοινή συνάντηση της Τετάρτης. Εκεί θα διαφανεί κατά πόσον μπορεί να συμφωνηθεί συγκεκριμένο επόμενο βήμα, με σαφή αναφορά στη βάση λύσης, στο κεκτημένο των συνομιλιών και στον τρόπο επανέναρξης της ουσιαστικής διαπραγμάτευσης.

Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο μετά το 2010. Δεκαέξι χρόνια αργότερα, και ενώ η διχοτόμηση βαθαίνει, η πολιτική βούληση όλων δοκιμάζεται ξανά.

«Ομοσπονδιακή Λύση Τώρα»

Την ώρα που οι δύο ηγέτες θα βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι θα στέλνουν το δικό τους μήνυμα από τις δύο πλευρές του διαχωρισμού. Η Δικοινοτική Πρωτοβουλία Ειρήνης – Ενωμένη Κύπρος διοργανώνει την Τρίτη 28 Ιουλίου, στις 18:30, παράλληλες κινητοποιήσεις με σύνθημα «Ομοσπονδιακή Λύση Τώρα».

Στις ελεύθερες περιοχές, η συγκέντρωση θα πραγματοποιηθεί απέναντι από το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, ενώ οι Τουρκοκύπριοι θα συγκεντρωθούν κοντά στο οδόφραγμα του Αγίου Δομετίου. Νωρίτερα, δικοινοτική αντιπροσωπεία οργανώσεων θα μεταφέρει στον Αντόνιο Γκουτέρες το μήνυμα της κοινωνίας των πολιτών.

Το ΑΚΕΛ στηρίζει την κινητοποίηση και καλεί σε μαζική συμμετοχή, υπερασπιζόμενο τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, το διαπραγματευτικό κεκτημένο και την επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν το 2017. Το μήνυμα είναι σαφές: λύση και επανένωση, όχι άλλη διαχείριση του αδιεξόδου.

Τριήμερο πυκνών επαφών Γκουτέρες με κορύφωση τη συνάντηση της Τετάρτης

Ο Αντόνιο Γκουτέρες φθάνει αύριο, Δευτέρα 27 Ιουλίου, το βράδυ στην Κύπρο, συνοδευόμενος από τις αναπληρώτριες Γενικές Γραμματείς Ρόζμαρι Ντι Κάρλο και Ζαν Πιερ Λακρουά, καθώς και από την προσωπική του απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκίν.

Το πρωί της Τρίτης θα έχει χωριστές συναντήσεις με τους δύο ηγέτες. Στις 10:30 θα συναντηθεί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και στις 11:45 με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν. Στη συνέχεια θα καταθέσει στεφάνι στο Μνημείο των Πεσόντων Ειρηνευτών, έξω από το Λήδρα Πάλας, και θα επισκεφθεί το ανθρωπολογικό εργαστήριο της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους.

Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται, επίσης, συναντήσεις με τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών, τους επικεφαλής των δικοινοτικών Τεχνικών Επιτροπών και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών. Το βράδυ της Τρίτης θα παρακαθίσει σε ιδιωτικό δείπνο με τους δύο ηγέτες, στην οικία του ειδικού αντιπροσώπου του ΟΗΕ στην Κύπρο.

Η επίσκεψη θα κορυφωθεί το πρωί της Τετάρτης, 29 Ιουλίου, με την κοινή συνάντηση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Ερχιουρμάν. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στα γραφεία της Αποστολής των Καλών Υπηρεσιών του ΟΗΕ, στην περιοχή του αεροδρομίου Λευκωσίας. Μετά την ολοκλήρωσή της, ο Αντόνιο Γκουτέρες θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου και ακολούθως θα αναχωρήσει από την Κύπρο.

* Πηγή: https://dialogos.com.cy/i-kypros-mprosta-sto-krisimo-dilimma-lysi-i-dichotomisi/

Cyprus Facing a Critical Dilemma: Solution or Partition?

Antonio Guterres arrives in Cyprus nine years after Crans-Montana, with the aim of determining whether the two sides are ready to return to substantive negotiations on the basis of a bizonal, bicommunal federation, while safeguarding the convergences achieved and making use of the Guterres Framework. The different approaches of Christodoulides and Erhürman, Turkey’s stance, and the more active involvement of the European Union are shaping a crucial test for the future of the Cyprus problem.

Nine years after the collapse of the Crans-Montana talks, the Cyprus problem once again finds itself at a critical crossroads. United Nations Secretary-General Antonio Guterres arrives in Cyprus tomorrow evening, not for a ceremonial visit, but to determine whether there is genuine political will for a return to negotiations or whether the deadlock will continue to deepen alongside partition.

His presence on the island, from 27 to 29 July, is accompanied by intense diplomatic activity and heightened expectations. Behind the positive atmosphere, however, significant differences remain regarding the starting point, methodology and substance of a renewed negotiating process.

The President of the Republic, Nikos Christodoulides, states that he is working towards a viable, functional and European solution, while insisting on a more active role for the European Union. The Turkish Cypriot leader, Tufan Erhürman, on the other hand, avoids committing to a resumption of talks from where they were interrupted in 2017, prioritising confidence-building measures and a prior agreement on methodology.

Within this complex context, Guterres’ visit takes on particular political significance. It is not expected, of course, to lead on its own to a comprehensive settlement. It may, however, become a decisive test of the sides’ genuine intentions and of whether they are ready to return to the agreed framework for a solution.

Christodoulides: Emphasis on the European Dimension

Ahead of the visit, the President of the Republic is seeking to send a message of political will to Turkey, the Turkish Cypriot leadership and the international community. He reiterates that the objective is a solution that will end the occupation and the current unacceptable situation, ensuring the functioning of a modern European state.

He places particular emphasis on the right of all lawful residents of Cyprus to live, work and create in any part of the country they choose, under conditions of peace, security and prosperity. At the same time, he presents as a result of his initiatives the appointment of Raffaele Fitto as the European Commission’s Special Representative for Cyprus and insists that progress in EU–Turkey relations must be linked to substantive developments in the Cyprus problem.

The European dimension, however, cannot replace the role of the United Nations or alter the agreed basis for a settlement. It can only provide support to the UN-led process, making use of the incentives and tools available to the European Union in relation to Turkey.

Therefore, it is of crucial importance that the Greek Cypriot side approaches the meetings with a clear position in favour of resuming negotiations from where they were interrupted in 2017, safeguarding existing convergences and making use of the Guterres Framework.

Returning to the negotiating acquis remains the safest and shortest path to avoiding “new ideas” that could divert the process from the agreed basis of a bizonal, bicommunal federation with political equality.

Erhürman: Prioritising Confidence-Building Measures

The positions expressed by Tufan Erhürman move in a different direction. Although he describes the presence of the UN Secretary-General as important, he states that he does not intend to participate in talks or informal conferences merely “for the sake of the process”.

He places confidence-building measures as a priority, including the opening of new crossing points, the regulation of issues concerning children of mixed marriages, and the development of cooperation in sports. At the same time, however, he argues that there should not be a return to the point where negotiations stopped “as if nothing had happened”.

This position raises reasonable questions, as distancing the process from the existing negotiating acquis could open the way to renegotiating issues that have already been agreed upon and moving away from the federal basis of a settlement. Concern is also raised by his statement that substance matters more than the name of the model. The agreed basis, however, is not merely a matter of terminology, but a fundamental political and legal parameter, as defined by United Nations resolutions.

A Crucial Test of Political Will

The different approaches were at the centre of the contacts held by the Secretary-General’s Personal Envoy, María Ángela Holguín. Following her meetings in Brussels with the leadership of the European Union, she travelled to Ankara, where she met with Turkish Foreign Minister Hakan Fidan. Her presence in the Turkish capital confirms the obvious: without a meaningful contribution and a change of stance by Turkey, genuine progress cannot be achieved.

The substance of the matter will be judged at Wednesday’s joint meeting. There, it will become clear whether a specific next step can be agreed upon, with a clear reference to the basis of the settlement, the achievements of the negotiations, and the manner in which substantive talks will resume.

This will be the first visit by a UN Secretary-General to Cyprus since 2010. Sixteen years later, and while partition continues to deepen, the political will of all sides is once again being tested.

“Federal Solution Now”

At the time when the two leaders will be sitting at the same table with the UN Secretary-General, Greek Cypriots and Turkish Cypriots will be sending their own message from the two sides of the divide. The Bicommunal Peace Initiative – United Cyprus is organising parallel demonstrations on Tuesday, 28 July, at 18:30, under the slogan “Federal Solution Now”.

In the government-controlled areas, the gathering will take place opposite the University of Nicosia, while Turkish Cypriots will gather near the Agios Dometios crossing point. Earlier, a bicommunal delegation of civil society organisations will convey the message of civil society to Antonio Guterres.

AKEL supports the mobilisation and calls for mass participation, defending a bizonal, bicommunal federation with political equality, the negotiating acquis, and the resumption of talks from where they were interrupted in 2017. The message is clear: a solution and reunification, not further management of the deadlock.

Three Days of Intensive Guterres Meetings, Culminating in Wednesday’s Encounter

Antonio Guterres arrives in Cyprus tomorrow, Monday 27 July, in the evening, accompanied by Deputy Secretaries-General Rosemary DiCarlo and Jean-Pierre Lacroix, as well as his Personal Envoy, María Ángela Holguín.

On Tuesday morning, he will hold separate meetings with the two leaders. At 10:30 he will meet with the President of the Republic, Nikos Christodoulides, and at 11:45 with the Turkish Cypriot leader, Tufan Erhürman. Afterwards, he will lay a wreath at the Memorial to Fallen Peacekeepers outside Ledra Palace and visit the Anthropology Laboratory of the Committee on Missing Persons.

His schedule also includes meetings with the negotiators of the two sides, the heads of the bicommunal Technical Committees, and representatives of civil society. On Tuesday evening, he will host a private dinner with the two leaders at the residence of the UN Secretary-General’s Special Representative in Cyprus.

The visit will culminate on Wednesday morning, 29 July, with the joint meeting between the UN Secretary-General and the President of the Republic, Nikos Christodoulides, and the Turkish Cypriot leader, Tufan Erhürman. The meeting will take place at the offices of the UN Good Offices Mission in the Nicosia airport area. After its conclusion, Antonio Guterres will hold a press conference and will subsequently depart from Cyprus.

Source: Dialogos
https://dialogos.com.cy/i-kypros-mprosta-sto-krisimo-dilimma-lysi-i-dichotomisi/