Το Τμήμα CY002 της AHEPA Κύπρου διοργανώνει σήμερα στη Λάρνακα, στις 2 Μαΐου, ημερίδα με θέμα: «Γεωπολιτικές δυναμικές Ελλάδας – Κύπρου: Ο Ευρωατλαντικός διάλογος στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή». Με αφορμή τη σημαντική αυτή διοργάνωση, το SkalaTimes συνομίλησε με τον Κωνσταντίνο Παπαλουκά, έναν εκ των ομιλητών της ημερίδας ειδικός σε θέματα Ενεργειακής Πολιτικής και Ανατολικής Μεσογείου.
Πόσο καθοριστικός είναι ο ενεργειακός παράγοντας στη διαμόρφωση των γεωπολιτικών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο;
Καθοριστικότατος. Ενέργεια και εξωτερική πολιτική είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Απλά στο ενδιάμεσο βρίσκεται η καθυστέρηση του οράματος, του σχεδιασμού, των FID, του κτισίματος υποδομών και φυσικά στο εμπορικό κομμάτι, των διαπραγματεύσεων για συμφωνίες οι οποίες θα πρέπει να θωρακίζουν τα συμφέροντα των δυο πλευρών αλλά και την ανθεκτικότητα των συμφωνιών από εύθραστες ισορροπίες.
Δείτε το deal $35δις που υπέγραψαν Ισραήλ και Άιγυπτος στις 17/12/25 για εξαγωγή των offshore ποσοτήτων της Chevron στο Ισραήλ. Από τη μία υπήρξαν τυμπανοκρουσίες από τις ΗΠΑ για τη μεγαλύτερη συμφωνία αερίου στην ιστορία του Ισραήλ, για νίκη της Αμερικανικής οικονομίας και της περιφερειακή ειρήνης και από την άλλη η Αίγυπτος για ευνόητους λόγους προσπαθούσε να την κρατήσει εκτός επικαιρότητας. Παρόλα αυτά οι εξαγωγές φ.α. του Ισραήλ προς την Αίγυπτο εχουν επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα μετά την έναρξη της παραγωγης σε Λεβιαθαν και Ταμαρ φτάνοντας στο κανονικό τους επίπεδο του 1δις cubic feet /day. Το Ισραήλ είχε διακόψει τις ροές φυσικού αερίου προς την Άιγυπτο κατά τη διάρκεια του πολέμου και η Αίγυπτος ανταποκρίθηκε στο έλλειμμα επιταχύνοντας αποστολές LNG, μέρος συμφωνιών που είχε συνάψει πέρυσι. Αυτά κάποια χρόνια πριν δεν θα μπορούσε καν να το φανταστεί.
Όπως και στον Κόλπο, ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι τα ΗΑΕ θα έφευγαν από τον OPEC μια κίνηση με κύριους πολιτικούς αποδέκτες το Ιράν φυσικά, τη Ρωσία αλλά και την Σαουδική Αραβία! Μπορούμε να αντιπαραβάλουμε αυτό το συμβάν με τις πετρελαϊκές κρίσεις τoυ 73 και του 79 με τον τότε συνασπισμό των αραβικών κρατών κατά των ΗΠΑ/Ισραήλ; Τα πάντα ρεί…
Για να μπορούμε όμως να διαμορφώσουμε γεωπολιτικές ισορροπίες χρησιμοποιώντας την ενέργεια ως ούριο άνεμο θα πρέπει Ελλάδα και Κύπρος να μπορούν να αντιληφθούν το βάθος χρόνου που δυστυχώς ένας πολιτικός με κύκλο εκλεξιμότητας τα 4-5 χρόνια, στην καλύτερη περίπτωση, δεν μπορεί να το αντιληφθεί ώστε να υπάρχει συνέχεια στην εθνική ενεργειακή πολιτική. Όχι να λέμε σήμερα οι Γερμανοί δεν θέλουν υδρογονάνθρακες, να μιλάμε για stranded assets και κόλπους του Μεξικού, αύριο βγαίνει ο Τραμπ και πάμε σε Drill Baby Drill. Μετά δεν σε παίρνει κανένας σοβαρός στα σοβαρά.
Μπορεί η Κύπρος να εξελιχθεί σε ενεργειακό κόμβο και υπό ποιες προϋποθέσεις;
Για να υφίσταται ακόμη αυτό το ερώτημα μετά από 15 χρόνια θα πει ότι κάποιος δεν έχει ενημερώσει τον κόσμο τι ακριβώς είναι ένας ενεργειακός κόμβος. Θυμάμαι κάποτε που αν έπαιρνες όλες τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου θα έβρισκες και αντίστοιχο αριθμό δηλώσεων των Προέδρων, Πρωθυπουργών και Υπουργών Ενέργειας που θα υποστήριζαν πως η χώρα τους θα γίνει ο ενεργειακός κόμβος της περιοχής.
Προφανώς οι ενεργειακοί κόμβοι ακούγονται τρομερό εγχείρημα λόγω κυρίως των χρηματοικονομικών προνομίων που προκύπτουν από τις εμπορικές δραστηριότητες, τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων, τη δημιουργία θέσεων εργασίας λόγω των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και μεταφοράς και την αυξανόμενη γεωπολιτική αξία που αποκτούν χώρες που έχουν πρόσβαση σε ενεργειακές προμήθειες. Η δημιουργία όμως ενός ενεργειακού κόμβου είναι προτζεκ τουλάχιστον δεκαετίας όπου κάθε ημέρα που περνάει θα πρέπει να γίνονται πράγματα σε όλο το “τερέν”. Δυστυχώς τα δεδομένα δεν είναι μαζί μας, ενώ η δυναμική ήταν και ίσως συνεχίζει για λίγο ακόμη να είναι εκεί.
Αν πάρουμε τα αποτελέσματα δυστυχώς είναι αποκαρδιωτικά. Από το 2011 που είχαμε την ανακάλυψη του πρώτου μας κοιτάσματος, δυστυχώς φαίνεται να επιλέξαμε μια κοντόφθαλμη στρατηγική πολιτικοποιώντας την ενεργειακή μας στρατηγική καταφέροντας να τη διασυνδέσουμε μονολιθικά με το Κυπριακό και ουσιαστικά έτσι τη βυθίσαμε πριν ακόμη την δούμε. Δεν σκεφτήκαμε πως αν κτίζαμε τα απαραίτητα για να μπορέσουμε να διεκδικήσουμε ένα ρόλο στον υποδιαμόρφωση περιφερειακό ενεργειακό κόμβο θα αυξάναμε τη διαπραγματευτική μας ισχύ.
Στο διά ταύτα, οι γείτονές μας που ξεκίνησαν το ίδιο περίπου διάστημα απολαμβάνουν πάνω από 15 χρόνια τους καρπούς των προσπαθειών τους, άλλοι έχουν λύσει το ενεργειακό τους πρόβλημα δυο φορές και εξάγουν τα πλεονάσματα και εμείς ακόμη κοιτάμε πώς να φέρουμε ένα καράβι από τη Μαλαισία για να γίνουμε εισαγωγείς, πως να μην πληρώνουμε τόσα εκατομμύρια στους ρύπους, πώς να μην γίνουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις πώς θα πληρώνουμε τους Τουρκοκυπρίους από το ταμείο, νομίζουμε πως απελευθερωμένη αγορά είναι να στραγκαλίσουμε την ΑΗΚ και άλλα τόσα. Επισημαίνω επίσης πως η εύρυθμη λειτουργία ενός ενεργειακού κόμβου προαπαιτεί την ύπαρξη μακράς παράδοσης ενός ανθεκτικού τραπεζικού τομέα με υπηρεσίες πολύ ψηλού επιπέδου που και αυτό μετά από όλα όσα περάσαμε την περασμένη δεκαετία είναι και αυτό ένα θέμα συζήτησης.
- Ο Κωνσταντίνος Παπαλουκάς είναι ειδικός σε θέματα Ενεργειακής Πολιτικής και Ανατολικής Μεσογείου. Το Δεκέμβριο του 2020 είχε αναλάβει το συντονισμό των εργασιών της Εθνικής Επιτροπής Υδρογόνου όπως επίσης και τη ελληνική συμμετοχή στο θεσμό των IPCEI Υδρογόνου. Στο παρελθόν έχει υπηρετήσει ως Συνεργάτης της δεξαμενής σκέψεως του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και στην Επιτροπή Ενέργειας και Εμπορίου του Αμερικανικού Κογκρέσου.
