Text follows in English

Η επόμενη ημέρα μετά τη δημοσιοποίηση του πορίσματος της Αρχής κατά της Διαφθοράς και τη δημόσια παρέμβαση του τέως Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη φέρνει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για τη συνέχεια της διαδικασίας, τον ρόλο των θεσμών και τις αναγκαίες ενέργειες ώστε να διασφαλιστεί μια αξιόπιστη και ανεξάρτητη ποινική διερεύνηση. Οι δικηγόροι Αχιλλέας Δημητριάδης και Χριστόφορος Χριστοφή, σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις, συγκλίνουν στην ανάγκη λήψης συγκεκριμένων μέτρων για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της θεσμικής αξιοπιστίας. Και οι δύο υπογραμμίζουν την ανάγκη διορισμού ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών και ανεξάρτητου κατηγόρου, ενώ παράλληλα εκφράζουν προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται μέχρι στιγμής η ποινική διερεύνηση. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στον ρόλο του Γενικού Εισαγγελέα, στις αρμοδιότητες της Αρχής κατά της Διαφθοράς, αλλά και στις θεσμικές αλλαγές που, κατά την άποψή τους, απαιτούνται ώστε να αποφευχθούν ανάλογα προβλήματα στο μέλλον.

Αχιλλέας Δημητριάδης: Τρεις προτεραιότητες για την επόμενη ημέρα της έρευνας

Από νομικής πλευράς, θεωρώ ότι η δημόσια παρέμβαση του Νίκου Αναστασιάδη δεν προσέθεσε οτιδήποτε στην προσπάθειά του να αποκρούσει το αποτέλεσμα του πορίσματος. Από πλευράς δημοσίων σχέσεων, ο καθένας μπορεί να κρίνει το αποτέλεσμα. Εκείνο που έχει σημασία τώρα είναι να δούμε πώς προχωρεί η διαδικασία.

Κατά την άποψή μου, πρέπει να γίνουν τρία πράγματα. Πρώτον, να διοριστεί ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής. Δεύτερον, να διοριστεί ανεξάρτητος δημόσιος κατήγορος ή εισαγγελέας. Τρίτον, να τροποποιηθεί ο νόμος για την Αρχή κατά της Διαφθοράς, ώστε να της δοθούν πραγματικές εξουσίες, και μαζί με αυτό να τροποποιηθεί και το Σύνταγμα όσον αφορά τις εξουσίες του Γενικού Εισαγγελέα.

Ήδη έχουμε φτάσει στο σημείο να εξαιρεθεί ο Γενικός Εισαγγελέας, ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας και οι προϊστάμενοι των ποινικών υποθέσεων της Νομικής Υπηρεσίας. Ο διορισμός ανεξάρτητου ποινικού ανακριτή είναι μονόδρομος. Δεν είναι, όμως, αρκετός από μόνος του για να διασφαλιστεί μια πραγματικά ανεξάρτητη διαδικασία.

Όπως σε μια κανονική ποινική υπόθεση, η Αστυνομία διεξάγει την ανάκριση και η Νομική Υπηρεσία παρουσιάζει την υπόθεση ενώπιον του δικαστηρίου, ετοιμάζοντας τα κατηγορητήρια, έτσι και εδώ ο ανεξάρτητος ποινικός ανακριτής πρέπει να συντονιστεί με έναν ανεξάρτητο εισαγγελέα ή κατήγορο. Αυτόν πρέπει να τον διορίσει ο Γενικός Εισαγγελέας.

Ο Γενικός Εισαγγελέας, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι το πρόσωπο στο όνομα του οποίου διεξάγονται οι ποινικές υποθέσεις. Όταν κατηγορείται κάποιος, είναι ο Γενικός Εισαγγελέας που τον κατηγορεί. Επειδή, όμως, ο ίδιος έχει εξαιρεθεί, χρειάζεται να διορίσει ανεξάρτητο εισαγγελέα ή ανεξάρτητο κατήγορο, ο οποίος θα αναλάβει τον συντονισμό, τις νομικές γνωματεύσεις και, εφόσον κριθεί ότι στοιχειοθετούνται ποινικά αδικήματα, τη σύνταξη του κατηγορητηρίου.

Αυτό δεν είναι επιστημονική φαντασία. Είναι πεπατημένη. Έγινε και στην υπόθεση του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Ρίκκου Ερωτοκρίτου, όπου διορίστηκαν ιδιώτες δικηγόροι για να ενεργήσουν ως κατήγοροι και να παρουσιάσουν την υπόθεση στο δικαστήριο. Άρα μπορεί να γίνει και τώρα.

Το τρίτο ζήτημα είναι εξίσου σοβαρό. Η Αρχή κατά της Διαφθοράς πρέπει να αποκτήσει «δόντια». Από το 2022, όταν δημιουργήθηκε, ήταν ουσιαστικά ξεδοντιασμένη, αφού δεν είχε εξουσία να διεξάγει ανακρίσεις. Αυτό σημαίνει διπλάσιο χρόνο, διπλά χρήματα και διπλή φαιά ουσία. Το υλικό των τριών χιλιάδων σελίδων, ο χρόνος που αναλώθηκε και τα χρήματα που δαπανήθηκαν -πέραν του ενός εκατομμυρίου ευρώ- θα πρέπει να επαναληφθούν με τρόπο που να παράγει αποδεικτικό υλικό αποδεκτό από ποινικό δικαστήριο.

Παράλληλα, θεωρώ ότι το πόρισμα θα έπρεπε να είχε δοθεί στη δημοσιότητα, έστω υπό μορφή περίληψης, πριν από τις προεδρικές εκλογές, ώστε οι πολίτες να έχουν πλήρη εικόνα πριν προσέλθουν στις κάλπες. Η συγκεκριμένη υπόθεση προέκυψε μέσα στην προεκλογική περίοδο και είναι εύλογο να διερωτάται κανείς γιατί δεν δημοσιοποιήθηκαν εγκαίρως τα σχετικά ευρήματα.

Αν υπάρχει επιχείρημα ότι η παραχώρηση τέτοιων εξουσιών στην Αρχή είναι αντισυνταγματική, τότε να αλλάξουμε το Σύνταγμα. Άλλωστε, έπρεπε ήδη να είχε τροποποιηθεί το άρθρο 113, που αφορά τις υπερεξουσίες του Γενικού Εισαγγελέα.

Το πάθημα πρέπει να μας γίνει μάθημα. Χρειάζεται ανεξάρτητη ποινική διερεύνηση, ανεξάρτητος κατήγορος και ουσιαστική μεταρρύθμιση της Αρχής, ώστε να μη βρεθούμε ξανά μπροστά στα ίδια προβλήματα.

Χριστόφορος Χριστοφή: Ανεπαρκής η μέχρι τώρα διαχείριση της ποινικής διερεύνησης

Θεωρώ ότι η δημοσιογραφική διάσκεψη του τέως Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη είχε πρωτίστως επικοινωνιακό χαρακτήρα και απευθυνόταν κυρίως στο κομματικό ακροατήριο του ΔΗΣΥ και όχι στο σύνολο της κοινωνίας. Αυτό, κατά την άποψή μου, επιβεβαιώθηκε και από το γεγονός ότι τις αμέσως επόμενες ημέρες μέρος των όσων λέχθηκαν αξιοποιήθηκε πολιτικά από πλευράς ΔΗΣΥ.

Εκτιμώ ότι επιχειρήθηκε να δημιουργηθεί η εντύπωση πως τα ζητήματα που καταγράφονται στο πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς είναι εντελώς διαφορετικά από όσα αναφέρει ο Μακάριος Δρουσιώτης στο βιβλίο «Κράτος Μαφία». Θεωρώ, όμως, ότι αυτή η προσέγγιση είναι λανθασμένη. Από τη στιγμή που η Αρχή ολοκλήρωσε το έργο της και παρέδωσε το πόρισμά της, ο Μ. Δρουσιώτης παύει να αποτελεί τον βασικό συνομιλητή στην υπόθεση. Πλέον, το ζήτημα είναι ο τέως Πρόεδρος απέναντι στα ευρήματα και τα συμπεράσματα της Αρχής κατά της Διαφθοράς. Συνεπώς, οι απαντήσεις πρέπει να δίνονται στα συγκεκριμένα ζητήματα που εγείρονται από το πόρισμα και όχι σε ισχυρισμούς που δεν έχουν αποδειχθεί.

Παράλληλα, θεωρώ ότι η παρουσία δύο δικηγόρων στη δημοσιογραφική διάσκεψη προσέδωσε σε αυτήν έντονη νομική διάσταση, θυμίζοντας περισσότερο κατηγορούμενο που επιχειρεί να τεκμηριώσει την αθωότητά του παρά πολιτικό πρόσωπο που τελεί υπό διερεύνηση. Επί της ουσίας, δεν δόθηκαν σαφείς απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα των δημοσιογράφων, ιδιαίτερα σε σχέση με το ταξίδι με το ιδιωτικό αεροσκάφος του Ριμπολόβλεφ και την απουσία αποδείξεων πληρωμής.

Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, θεωρώ απολύτως αναγκαίο να διοριστούν ανεξάρτητοι ποινικοί ανακριτές εγνωσμένου κύρους. Αν αυτό δεν είναι εφικτό στην Κύπρο, λόγω προηγούμενων σχέσεων ή πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων, τότε θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο διορισμού ανακριτών από το εξωτερικό, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης ανεξαρτησία και αξιοπιστία της διαδικασίας.

Εξίσου σημαντικό θεωρώ τον διορισμό ανεξάρτητου ιδιώτη κατήγορου από τον Γενικό Εισαγγελέα, ο οποίος θα έχει την ευθύνη εποπτείας της υπόθεσης, θα συντονίζει την Αστυνομία, θα παρέχει οδηγίες στους ανακριτές και θα αξιολογεί τα ευρήματα της έρευνας.

Η μέχρι στιγμής διαχείριση της υπόθεσης προκαλεί έντονο προβληματισμό. Το γεγονός ότι ο Γενικός και ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας εξαιρέθηκαν και στη συνέχεια ανέθεσαν την υπόθεση στο Εισαγγελικό Συμβούλιο, το οποίο περιορίστηκε ουσιαστικά στη διαβίβαση του πορίσματος στην Αστυνομία χωρίς να ασκήσει οποιαδήποτε ουσιαστική κρίση, είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό. Κατά την άποψή μου, το Συμβούλιο όφειλε να μελετήσει σε βάθος το πόρισμα, να δώσει συγκεκριμένες οδηγίες προς την Αστυνομία και να καθορίσει σαφές χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των ανακρίσεων.

Στην πρώτη φάση της διαδικασίας δηλώνω ικανοποιημένος από τον τρόπο με τον οποίο ενήργησε η Αρχή κατά της Διαφθοράς. Ωστόσο, στη δεύτερη φάση, που αφορά την ποινική διερεύνηση, αναδεικνύεται ένα σοβαρό θεσμικό πρόβλημα, το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα.

Θεωρώ ορθή την εξαίρεση του Γενικού και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα λόγω της προηγούμενης σχέσης τους με τον τέως Πρόεδρο. Δεν θεωρώ, όμως, ότι τίθεται θέμα παραίτησής τους. Εκείνο που οφείλουν να πράξουν είναι να διασφαλίσουν ότι η διαδικασία θα διεξαχθεί με απόλυτη διαφάνεια, ανεξαρτησία και θεσμική επάρκεια.

Τέλος, δεν συμμερίζομαι την άποψη ότι η δημόσια συζήτηση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε μια μελλοντική δίκη. Άλλωστε, ο ίδιος ο κ. Αναστασιάδης ήταν εκείνος που άνοιξε τη δημόσια συζήτηση και προκάλεσε τον σχετικό δημόσιο διάλογο.

Πηγή: dialogos.com.cy

Lawyers Call for Independent Investigation and Institutional Reforms over the “Mafia State” Allegations

The day following the publication of the Anti-Corruption Authority’s report and the public intervention of former President Nicos Anastasiades has brought to the forefront critical questions regarding the next steps in the process, the role of state institutions, and the measures required to ensure a credible and independent criminal investigation.

Lawyers Achilleas Demetriades and Christoforos Christofi, commenting on the latest developments, agree on the need for concrete measures to safeguard transparency and institutional credibility. Both stress the necessity of appointing independent criminal investigators and an independent prosecutor, while expressing concern over the way the criminal investigation has unfolded so far.

Particular reference is also made to the role of the Attorney General, the powers of the Anti-Corruption Authority, and the institutional reforms they believe are necessary to prevent similar problems in the future.

Achilleas Demetriades: Three Priorities for the Next Phase of the Investigation

From a legal perspective, I believe that Nicos Anastasiades’ public intervention added nothing to his effort to refute the findings of the report. As far as public relations are concerned, everyone can judge the outcome for themselves. What matters now is how the process moves forward.

In my view, three things must happen.

First, an independent criminal investigator must be appointed.

Second, an independent public prosecutor must be appointed.

Third, the law governing the Anti-Corruption Authority must be amended to grant it genuine investigative powers, while the Constitution should also be amended regarding the powers of the Attorney General.

We have already reached the point where the Attorney General, the Deputy Attorney General, and the heads of criminal cases within the Law Office have all recused themselves. The appointment of an independent criminal investigator is therefore the only viable course of action. However, this alone is not sufficient to guarantee a truly independent process.

As in any ordinary criminal case, where the Police conduct the investigation and the Law Office presents the case before the court by preparing the indictments, the independent criminal investigator must work in coordination with an independent prosecutor. That prosecutor should be appointed by the Attorney General.

Under the Constitution, the Attorney General is the person in whose name criminal proceedings are conducted. Whenever someone is prosecuted, it is formally the Attorney General who brings the charges. However, since he has recused himself from this case, he must appoint an independent prosecutor who will coordinate the investigation, provide legal advice and, if criminal offences are found to exist, prepare the indictment.

This is not an unprecedented proposal. It has happened before. In the case involving former Deputy Attorney General Rikkos Erotokritou, private lawyers were appointed to act as prosecutors and present the case before the court. Therefore, the same can be done now.

The third issue is equally important. The Anti-Corruption Authority must be given real “teeth.” Since its establishment in 2022, it has effectively been toothless because it lacked the authority to conduct criminal investigations. This has resulted in double the time, double the cost and double the effort. The 3,000 pages of material, the extensive time invested and the more than one million euros spent will now have to be repeated in a manner capable of producing evidence admissible before a criminal court.

At the same time, I believe the report should have been made public—at least in summary form—before the presidential elections, so that citizens would have had the full picture before casting their votes. The case emerged during the election campaign, and it is reasonable to ask why the findings were not published in time.

If the argument is that granting such powers to the Anti-Corruption Authority would be unconstitutional, then the Constitution should be amended. In any event, Article 113, which grants extensive powers to the Attorney General, should already have been revised.

We must learn from this experience. An independent criminal investigation, an independent prosecutor and meaningful reform of the Anti-Corruption Authority are essential if we are to avoid facing the same problems again.

Christoforos Christofi: The Criminal Investigation Has Been Inadequately Managed So Far

I believe that former President Nicos Anastasiades’ press conference was primarily a communications exercise aimed mainly at the DISY party base rather than at society as a whole. In my opinion, this was confirmed by the fact that, in the days that followed, parts of what was said were politically exploited by DISY.

I believe an attempt was made to create the impression that the issues identified in the Anti-Corruption Authority’s report are entirely different from those described by Makarios Drousiotis in his book Mafia State. However, I consider this approach to be mistaken.

Once the Authority completed its work and submitted its report, Makarios Drousiotis ceased to be the central figure in the case. The issue is now the former President’s response to the findings and conclusions of the Anti-Corruption Authority. Therefore, the answers should address the specific issues raised by the report rather than allegations that have not been legally established.

Furthermore, I believe that the presence of two lawyers at the press conference gave it a distinctly legal character, making it resemble more the defence of an accused person seeking to establish his innocence than the appearance of a political figure under investigation.

Substantively, no clear answers were provided to key questions raised by journalists, particularly regarding the trip aboard Dmitry Rybolovlev’s private jet and the absence of proof of payment.

As for the next steps, I consider it absolutely essential that independent criminal investigators of unquestionable reputation be appointed. If this is not feasible in Cyprus due to previous relationships or potential conflicts of interest, serious consideration should be given to appointing investigators from abroad in order to ensure the complete independence and credibility of the process.

Equally important is the appointment by the Attorney General of an independent private prosecutor, who would oversee the case, coordinate the Police investigation, provide instructions to investigators and assess the findings.

The handling of the case so far raises serious concerns. The fact that both the Attorney General and the Deputy Attorney General recused themselves and subsequently referred the matter to the Prosecution Council—which essentially limited itself to forwarding the report to the Police without exercising any substantive judgment—is deeply disappointing.

In my opinion, the Council should have thoroughly examined the report, issued specific instructions to the Police and established a clear timetable for the completion of the investigation.

Regarding the first phase of the process, I am satisfied with the way the Anti-Corruption Authority carried out its work. However, the second phase, namely the criminal investigation, has exposed a serious institutional problem that must be addressed immediately.

I believe the recusal of both the Attorney General and the Deputy Attorney General was the correct decision, given their previous relationship with the former President. However, I do not believe there is any issue requiring their resignation. What they must do is ensure that the investigation is conducted with complete transparency, independence and institutional integrity.

Finally, I do not share the view that public discussion could prejudice a future trial. After all, it was Mr Anastasiades himself who initiated the public debate and prompted the ensuing public discussion.

Source: dialogos.com.cy