Ο Ξενοφών Κυριάκου παρουσιάζει στο κοινό την Τετάρτη, 7 Οκτωβρίου, το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Στα Άδυτα του Χρόνου».
Ένα βιβλίο που ακροβατεί ανάμεσα σε θέματα που απασχολούν διαχρονικά τον άνθρωπο: τον χρόνο, το συναίσθημα, την πνευματική αναζήτηση και, την ίδια στιγμή, την επιστήμη της φυσικής. Η επιστήμη εμφανίζεται μέσα από τις χαραμάδες των σελίδων, με τρόπο συνεσταλμένο, μελετημένο και, κυρίως, με σεβασμό προς τον αναγνώστη. Μια προσέγγιση που, όπως φαίνεται, απαίτησε από τον συγγραφέα πολλές ώρες μελέτης και απομόνωσης.
Με αφορμή, λοιπόν, την παρουσίαση του βιβλίου την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου στις 19:30, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στη Λάρνακα, το SkalaTimes κουβέντιασε με τον Ξενοφών Κυριάκου, σε μια προσπάθεια να μας μυήσει στον χαρακτήρα του βιβλίου του.
Ο αγαπημένος μου Αμερικανός συγγραφέας, Tom Robbins, έχει πει πως «η μεγάλη ανθρώπινη περιπέτεια είναι η εξέλιξη και ανάπτυξη της συνείδησης. Είμαστε σε αυτή τη ζωή για να μεγαλώσουμε την ψυχή μας, να απελευθερώσουμε το πνεύμα μας και να φωτίσουμε το μυαλό μας».
Ίσως να μην υπάρχει καλύτερος τρόπος για την εξέλιξη και την ανάπτυξη της συνείδησης από αυτό που μπορούν να μας προσφέρουν τα βιβλία. Και όταν ένα βιβλίο καταφέρνει να παντρέψει τη λογοτεχνία με την επιστήμη, τότε ίσως αυτή η συνάντηση και πάντρεμα να αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση.
Περισσότερα για το βιβλίο του Ξενοφών Κυριάκου, «Στα Άδυτα του Χρόνου», στη συνέντευξή μας πιο κάτω.
Της Γιώτας Δημητρίου
Ποιοι βασικοί λόγοι σας ώθησαν να γράψετε το βιβλίο «Στα Άδυτα του Χρόνου»;
Η συγγραφή μου άρεσε από μικρή ηλικία, αλλά ποτέ δεν την επιδίωξα ως σοβαρή απασχόληση ή έστω σαν χόμπι. Σχετικά πρόσφατα, πριν 3-4 χρόνια, ξεκίνησα δειλά-δειλά να γράφω, κάποτε μετά τη δουλειά ή και τα σαββατοκύριακα. Το θέμα μου ήταν μικρές, αυτοβιογραφικές ιστορίες. Εν τέλει, μου άρεσε. Η επιθυμία για γράψιμο ξεκίνησε να μεγαλώνει και σταδιακά μετατράπηκε σε ανάγκη. Είπα ότι ήρθε ο καιρός να δοκιμάσω κι αυτό το «πείραμα», γιατί ένιωθα πως όντως είχα μια ιστορία να πω, κάτι να βγάλω από μέσα μου. Σκοπός μου ήταν να συγυρίσω και να ταξινομήσω τις σκέψεις που είχα μεγαλώνοντας, σε διάφορες φάσεις της ζωής μου. Η γραπτή έκφραση κατέληξε να είναι η δημιουργική μου διέξοδος.
Γύρευα, βασικά, την κοινή τομή τριών διαφορετικών (εκ πρώτης όψεως) πεδίων. Της επιστήμης, της φιλοσοφίας και της πνευματικής αναζήτησης. Ήμουν ήδη μυημένος σε θέματα εκλαϊκευμένης επιστήμης, με κεντρικό θέμα τη φυσική και τα μαθηματικά, από το λύκειο (φοίτησα στην Αμερικάνικη Ακαδημία). Σύνδεσα το επιστημονικό κομμάτι με τη φιλοσοφία, γιατί περισσότερο γύρευα την ερμηνεία της επιστήμης κι όχι μαθηματικά αποτελέσματα. Το τρίτο στοιχείο ήταν το πνευματικό, δηλαδή η έμφυτή μου ανάγκη για απαντήσεις που δεν παρουσιάζονται εξωτερικά, αλλά χρειάζονται μια κατάδυση στο εσωτερικό της ανθρώπινης ψυχής. Νομίζω πως όλοι έχουμε αυτή την ανάγκη και οφείλουμε να προσπαθήσουμε (τουλάχιστον) να την ικανοποιήσουμε.
Από τις σπουδές στατιστικής μέχρι τις σπουδές φιλοσοφίας, ένας δρόμος γεμάτος διαφορές. Ποιοι λόγοι σας οδήγησαν από τις σπουδές στατιστικής στις σπουδές φιλοσοφίας;
Η Στατιστική ήταν επιλογή του λυκείου, τότε που, η αλήθεια να λέγεται, δεν ήξερα τι ήθελα να σπουδάσω. Κατέληξα στο UCL στο Λονδίνο (2002) για σπουδές σε αυτόν τον τομέα. Τελειώνοντας το πρώτο πτυχίο, επέστρεψα στη Λάρνακα και δούλεψα αρχικά σε τοπικό κολλέγιο σαν καθηγητής Οικονομικών και έπειτα στον ιδιωτικό, χρηματοοικονομικό τομέα για αρκετά χρόνια. Μου έμεινε όμως η επιθυμία, ο καημός αν θέλεις, να σπουδάσω κάτι που αγαπώ, και γι’ αυτό γύρεψα και παρακολούθησα διάφορα προγράμματα φιλοσοφίας διαδικτυακά, ούτως ώστε να μαζέψω τα εφόδια με στόχο να κάνω μεταπτυχιακό στην Φιλοσοφία της Επιστήμης. Εν τέλει, βρέθηκα στη Γλασκόβη (2017) για να ακολουθήσω μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην Αναλυτική Φιλοσοφία, όπου και επικεντρώθηκα στα θέματα της Λογικής και της Φιλοσοφίας των Μαθηματικών.
Μπορώ να πω ότι ήταν η δίψα για μάθηση και απαντήσεις για τη ζωή που με έσπρωξε, ξανά, προς τα θρανία και μετέπειτα στο γράψιμο.
Πολλοί συγγραφείς, κλασικοί αλλά και σύγχρονοι, έχουν επιχειρήσει να παντρέψουν τη λογοτεχνία με την επιστήμη. Από τον βραβευμένο Christopher Edge, που βάζει την εκλαϊκευμένη κβαντική φυσική στα παιδικά του βιβλία και που είχαμε την τιμή να φιλοξενήσουμε στο SkalaTimes, (https://www.skalatimes.com/christopher-edge-interview-skalatimes/) μέχρι πολλούς άλλους. Τι προϋποθέτει για έναν συγγραφέα το να επιχειρεί να παντρέψει τη λογοτεχνία με πινελιές επιστήμης;
Νομίζω πως πρέπει να συνυπάρξουν κάποια βασικά στοιχεία, όπως η κατανόηση κάποιων επιστημονικών εννοιών και αρχών. Προσωπικά, με βοήθησε ιδιαίτερα το γεγονός ότι στο σχολείο ακολούθησα Μαθηματικά και Φυσική. Επιπλέον, παρά το γεγονός πως ήμουν στον κλάδο των θετικών επιστημών στο σχολείο, δεν παρέλειψα να πάρω και το μάθημα των Ελληνικών, πράγμα το οποίο με βοήθησε να καταλάβω πως είχα μια «άλφα» ικανότητα να γράψω.
Το άλλο αναγκαίο συστατικό που αναγνωρίζω στη δική μου περίπτωση είναι το πάθος και η εσωτερική μου επιθυμία να βρω απαντήσεις, όχι για χάρη της απάντησης ή ακαδημαϊκούς σκοπούς, αλλά για να καταλάβω τι ουσιώδη σημασία έχουν αυτές στη ζωή μου.
Ο αγαπημένος μου William Blake θεωρούσε ανεπαρκή την εξήγηση του φυσικού κόσμου όταν αυτή αποκλείει το πνευματικό και συναισθηματικό στοιχείο. Ποια είναι η άποψή σας ως συγγραφέας του βιβλίου «Στα Άδυτα του Χρόνου», που ακόμα δεν το έχω διαβάσει, αλλά υποψιάζομαι πως εμπεριέχει το συναισθηματικό στοιχείο;
Όντως, αυτό είναι ένα από τα κεντρικά θέματα του βιβλίου. Στο κέντρο του σύμπαντός μου βάζω πρώτα τον άνθρωπο και το νόημα που διέπει την ύπαρξή του. Οι φυσικοί νόμοι και κανόνες, οι αριθμοί και τα σύμβολα που περιγράφουν το σύμπαν, δεν είναι το βασικό στοιχείο του κόσμου, κατά την άποψή μου, και ούτε είναι αρκετά για να περιγράψουν ολιστικά τον άνθρωπο. Η ζωή δεν είναι μια άσκηση στο χαρτί, αλλά μια εμπειρική κατάσταση, ένα πάρε-δώσε αισθημάτων, σκέψεων και αόριστων εννοιών.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη δυσκολία που αντιμετωπίσατε όταν γράφατε το βιβλίο;
Ίσως αυτό να ακουστεί «κλισέ», αλλά ομολογώ πως είναι η έλλειψη επικοινωνίας με άλλο κόσμο για αρκετές ώρες της ημέρας. Σιγά-σιγά όμως, συνηθίζεται (κάπως) και συμβιβάζεσαι με αυτή την συνθήκη. Υπερνικά, νομίζω, η αγάπη για το γράψιμο και η εμπειρία της δημιουργίας.
Τι μήνυμα ή τι αίσθηση ή, τέλος πάντων, τι θα θέλατε να κερδίσει ο αναγνώστης του βιβλίου όταν φτάσει στην τελευταία λέξη του;
Ότι η ζωή που βλέπουμε δεν είναι όλη η απάντηση, υπάρχει κάτι πίσω απ’ την κουρτίνα. Το μεταφυσικό στοιχείο χρειάζεται στον άνθρωπο, γιατί, εν απουσία του, είναι επικίνδυνο να χάσουμε την ανθρωπιά μας.
Η κριτική για το έργο σας είναι κάτι που σας ενδιαφέρει ή ενστερνίζεστε τα λόγια του Rainer Maria Rilke ότι τον συγγραφέα δεν πρέπει να τον ενδιαφέρει η κριτική;
Εννοείται ότι με ενδιαφέρει, αλλά δεν γράφω στοχευμένα για να ικανοποιήσω τον όποιο κριτή. Υπάρχει κριτική σε πολλά επίπεδα. Εάν αυτή αφορά τη θεματολογία που διαλέγω ή τις συγκεκριμένες μου απόψεις, ίσως αυτό να μην με επηρεάσει. Εάν όμως η κριτική σχετίζεται με το στυλ ή την ικανότητα γραφής μου, τότε μπορεί να τη χρησιμοποιήσω εποικοδομητικά. Στη δική μου περίπτωση, αναζητώ την κριτική, ειδικά την αρνητική, ούτως ώστε να βελτιωθώ για το επόμενο έργο.
Στην παρουσίαση του βιβλίου σας θα μιλήσουν ο φιλόλογος Χριστόφορος Παπαχρυσοστόμου και ο φυσικός Δρ. Στέφανος Μαρνερίδης. Καθόλου τυχαία, φαντάζομαι, η επιλογή τους. Θέλετε να μας πείτε δυο λόγια;
Ο κ. Χριστόφορος, πρώην εκπαιδευτικός, είχε τον χρόνο και την καλή διάθεση να διαβάσει το βιβλίο μου πριν βρω εκδοτικό οίκο. Μου έδωσε τα έμπειρα και πολύτιμα σχόλιά του, που με βοήθησαν να το βελτιώσω.
Ο Στέφανος είναι φυσικός και παλιός φίλος από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Συζητήσαμε και συζητάμε για επιστημονικά θέματα αρκετά συχνά. Είχα την τιμή να με «δασκαλέψει» για τα μυστικά του κόσμου της επιστήμης και των μαθηματικών, πολλές φορές. Επίσης, ο Στέφανος, εκτός από φίλος και φυσικός, έχει ήδη διαβάσει το βιβλίο και μου έδωσε τα σχόλιά του, όσον αφορά και το βιβλίο αλλά και τα επιστημονικά θέματα με τα οποία καταπιάνεται.
Χρωστάω ένα μεγάλο ευχαριστώ και στους δυο.
Τέλος, να πούμε ότι η παρουσίαση του βιβλίου είναι την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στη Λάρνακα, στις 19:30. Θα θέλατε να στείλετε ένα μήνυμα στους αναγνώστες μας με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου σας;
Είναι όλοι ευπρόσδεκτοι! Θα είναι χαρά και τιμή μου να σας δω εκεί.
Ευχαριστώ και το Skala Times και εσάς προσωπικά για την ευκαιρία να μιλήσω για το βιβλίο μου.
