Η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, κυρίως στον τεχνολογικό κλάδο
Η εικόνα σε ένα λύκειο στη Νάκα, έξω από την πρωτεύουσα της Σουηδίας, τη Στοκχόλμη, μοιάζει να ανήκει- συγκριτικά- με άλλη εποχή.
Μαθητές με βιβλία, τετράδια και εκτυπωμένες σημειώσεις, αντί για tablets και πλατφόρμες μάθησης. Δεν πρόκειται για νοσταλγία, αλλά για συνειδητή πολιτική επιλογή, αναφέρει σε δημοσίευμά του το BBC.
Η κυβέρνηση της Σουηδίας προωθεί μια σαφή κατεύθυνση «από την οθόνη στο χαρτί» («från skärm till pärm»), επιδιώκοντας να αναστρέψει την πτώση στις επιδόσεις ανάγνωσης και συγκέντρωσης των μαθητών.
Γιατί αλλάζει πορεία η Σουηδία
Η στροφή αυτή έρχεται μετά από χρόνια έντονης ψηφιοποίησης. Από τα τέλη της δεκαετίας του 2000, οι φορητοί υπολογιστές και τα tablets είχαν γίνει βασικό εργαλείο διδασκαλίας, ενώ το 2019 η χρήση ψηφιακών μέσων εντάχθηκε ακόμη και στην προσχολική εκπαίδευση.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν επιβεβαίωσαν τις προσδοκίες. Στα τεστ του Προγράμματος Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών, η χώρα είδε σημαντική πτώση, ειδικά στο κομμάτι της κατανόησης κειμένου. Το 2022, σχεδόν ένας στους τέσσερις μαθητές δεν έφτανε το βασικό επίπεδο ανάγνωσης.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η υπερβολική χρήση οθονών συνέβαλε σε αυτό. «Η ανάγνωση σε χαρτί και η γραφή με το χέρι δημιουργούν καλύτερες συνθήκες μάθησης», υποστηρίζουν αξιωματούχοι.
Σουηδία: Τα μέτρα που αλλάζουν την τάξη
Η αλλαγή πολιτικής δεν είναι θεωρητική. Ήδη εφαρμόζονται συγκεκριμένα μέτρα, όπως κατάργηση της υποχρεωτικής χρήσης ψηφιακών εργαλείων στα νηπιαγωγεία, απαγόρευση tablets για παιδιά κάτω των δύο ετών, επικείμενη απαγόρευση κινητών στα σχολεία, ακόμη και για εκπαιδευτικούς σκοπούς, επένδυση άνω των 2 δισ. κορωνών σε σχολικά βιβλία και έντυπο υλικό και νέο πρόγραμμα σπουδών (έως το 2028) με έμφαση στα βιβλία.
Παράλληλα, εκπαιδευτικοί σε σχολεία έχουν ήδη αρχίσει να εγκαταλείπουν ψηφιακές πλατφόρμες, επιστρέφοντας σε παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας.
Πάντως, άξιο αναφοράς είναι ότι μέρος της επιστημονικής κοινότητας στηρίζει τη στροφή στην «αναλογική εκπαίδευση». Έρευνες δείχνουν ότι η ανάγνωση από οθόνη δυσκολεύει την επεξεργασία πληροφοριών, ενώ η συνεχής έκθεση σε ψηφιακά ερεθίσματα μειώνει τη συγκέντρωση.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) επισημαίνει ότι η σχέση τεχνολογίας και επιδόσεων δεν είναι απλή. Η υπερβολική χρήση συνδέεται με χαμηλότερα αποτελέσματα, αλλά και η πλήρης απουσία ψηφιακών εργαλείων δεν οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερες επιδόσεις.
Οι αντιδράσεις στη Σουηδία: Από την εκπαίδευση στην οικονομία
Η πολιτική αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, κυρίως στον τεχνολογικό κλάδο. Εκπρόσωποι της βιομηχανίας EdTech προειδοποιούν ότι οι μαθητές κινδυνεύουν να μείνουν πίσω σε βασικές ψηφιακές δεξιότητες.
Σε μια αγορά εργασίας όπου, σύμφωνα με ευρωπαϊκές εκτιμήσεις, το 90% των θέσεων θα απαιτεί ψηφιακή επάρκεια, η ανησυχία είναι σαφής: μήπως η επιστροφή στο χαρτί δημιουργήσει ένα νέο «ψηφιακό χάσμα»;
Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα ανταγωνιστικότητας. Η Σουηδία αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς κόμβους startups στην Ευρώπη, με εταιρείες όπως η Spotify να έχουν παγκόσμια απήχηση. Κάποιοι φοβούνται ότι η αποδυνάμωση των ψηφιακών δεξιοτήτων μπορεί να επηρεάσει το οικοσύστημα καινοτομίας.
Πάντως, και οι ίδιοι οι μαθητές εμφανίζονται διχασμένοι. Κάποιοι αναγνωρίζουν ότι οι οθόνες αποσπούν την προσοχή και δυσκολεύουν τη συγκέντρωση. Άλλοι θεωρούν ότι η ψηφιακή εκπαίδευση είναι αναγκαία σε έναν κόσμο που λειτουργεί ολοένα και περισσότερο διαδικτυακά.
Πηγή LIFO με πληροφορίες από BBC
