Text follows in English
Τετάρτη 8.7.2026 και ώρα 11:00 Arsinoe Business Center
Από μέρους του ΑΚΕΛ θέλω να σας ευχαριστήσω που ανταποκριθήκατε στην πρόσκλησή μας για να ενημερώσουμε για τις θέσεις του Κόμματός μας ενόψει των διεργασιών και των, ενδεχόμενων, εξελίξεων στο Κυπριακό.
Αρχίζω από το εξής: το ΑΚΕΛ ανεπιφύλακτα τοποθετείται υπέρ της ανάληψης μιας νέας πρωτοβουλίας από μέρους του ΓΓ του ΟΗΕ, κ. Γκουτέρες. Ο ΓΓ του ΟΗΕ γνωρίζει καλά το Κυπριακό, αφιέρωσε πολύ χρόνο για να επιτευχθεί λύση στο πρόβλημα και είναι με την προσωπική του παρέμβαση που φτάσαμε ένα μόνο μίλι μακριά από την επίτευξη στρατηγικής συμφωνίας στο Κραν Μοντανά, το 2017. Αν, λοιπόν, το επόμενο χρονικό διάστημα μπορεί να προκύψει κάτι ουσιαστικό προς την κατεύθυνση της λύσης, αυτό μπορεί να γίνει με την πρωτοβουλία του κ. Γκουτέρες, έστω κι αν αυτός ολοκληρώνει τη θητεία του στο τέλος του χρόνου.
Εμείς επειγόμαστε για λύση. Είναι διαχρονική η θέση του ΑΚΕΛ ότι η παρέλευση του χρόνου επιδεινώνει τις προοπτικές επίτευξης λύσης αφού τα δεδομένα επί του εδάφους τροφοδοτούν την οριστικοποίηση της διχοτόμησης και, την ίδια ώρα, εξοικειώνουν μεγάλο μέρος της κοινωνίας και στις δύο κοινότητες με το στάτους κβο, το οποίο είναι απαράδεκτο, αλλά και επικίνδυνο για τη χώρα και τον λαό μας. Ήδη έχουν περάσει πενήντα δύο χρόνια από το καταστροφικό καλοκαίρι του 1974, όταν έγινε η παράνομη εισβολή της Τουρκίας και η κατοχή μεγάλου μέρους της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας και εξήντα δύο από τις διακοινοτικές συγκρούσεις του 1964.
Βρισκόμαστε σε μια φάση όπου ο ΓΓ του ΟΗΕ διερευνά τη δυνατότητα σύγκλησης μιας άτυπης διευρυμένης συνάντησης με στόχο τη διάρρηξη του αδιεξόδου και την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό. Επιθυμία του κ. Γκουτέρες είναι να παρουσιάσει ένα περίγραμμα θέσεων, το οποίο να χρησιμεύσει ως γενικό πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, στο πρότυπο αυτού που έκανε στο Κραν Μοντανά με το Πλαίσιο που παρουσίασε τότε. Αυτό το Πλαίσιο περιλαμβάνει τα έξι βασικά κεφάλαια του Κυπριακού (τέσσερα της εσωτερικής πτυχής και δύο της διεθνούς πτυχής) και σε αυτό ο κ. Γκουτέρες έχει περιλάβει τις βασικές συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν, καθώς και τις δικές του προσεγγίσεις στα θέματα που παρέμεναν ανοικτά.
Επιδιώκοντας μια παρόμοια προσέγγιση, ο ΓΓ του ΟΗΕ προφανώς επιδιώκει να διαρρήξει το μακρύτερο αδιέξοδο από ποτέ και να προωθήσει μια διαδικασία η οποία να είναι αποτελεσματική, προσανατολισμένη στο αποτέλεσμα και να ολοκληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ενώπιον αυτού του σκηνικού και για να υπάρχει προοπτική επιτυχίας της νέας προσπάθειας, επιβάλλεται -κατά την άποψή μας- να γίνουν τα ακόλουθα:
1. Να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις από το σημείο που διακόπηκαν το 2017 και, κατά συνέπεια, να διαφυλαχθούν οι συγκλίσεις, οι οποίες είναι πολλές και σημαντικές. Θυμίζω ότι, καθόλου τυχαία, αυτή ήταν η θέση του ΓΓ του ΟΗΕ για μερικά χρόνια μετά την αποτυχία της διάσκεψης στο Κραν Μοντανά. Γνώριζε -κι αυτό ισχύει απόλυτα και σήμερα- ότι αν ακυρωθούν συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν με πολλή δουλειά και κόπο, πολύ δύσκολα θα υπάρξει ξανά συμφωνία. Ειδικά, στα κεφαλαιώδη ζητήματα.
2. Για υπέρβαση των όποιων πιθανών διαφωνιών από τις δύο πλευρές σχετικά με το ποιες είναι οι συγκλίσεις και πού ακριβώς είχαν διακοπεί οι διαπραγματεύσεις, θα πρέπει να γίνει καταγραφή τους από τον ΟΗΕ. Δηλαδή, να ακολουθηθεί η ίδια πρακτική που εφαρμόστηκε με επιτυχία το 2013 από τον τότε απεσταλμένο του ΓΓ του ΟΗΕ κ. Ντάουνερ. Σε διαφορετική περίπτωση πολύ φοβούμαστε ότι θα μπούμε σε μια νέα ατέρμονη συζήτηση αναφορικά με το πού ακριβώς είχαμε μείνει.
3. Οι δύο πλευρές να υποβάλουν τις απόψεις τους για την ακρίβεια της καταγραφής οι οποίες να ληφθούν υπόψη και ακολούθως να υποβληθεί ο τελικός κατάλογος των συγκλίσεων.
4. Η κάθε πλευρά να μπορεί να ζητήσει τροποποιήσεις στις συγκλίσεις που αν δεν γίνουν αποδεκτές από την άλλη πλευρά, να παραμείνουν σε ισχύ οι υφιστάμενες συγκλίσεις.
5. Η διαφύλαξη των συγκλίσεων αναπόφευκτα οδηγεί στον αποκλεισμό λογικών για εισαγωγή λεγόμενων «νέων» ιδεών σε συμφωνημένα θέματα. Όσοι στοιχειωδώς διαθέτουν πολιτική κρίση μπορούν να αντιληφθούν ότι οι όποιες «νέες» ιδέες σε συμφωνημένα θέματα, θα οδηγήσουν σε καινούργιες διαφωνίες και ατέρμονες συζητήσεις. Επομένως, οι λεγόμενες «νέες» ιδέες δεν θα σμικρύνουν την απόσταση μέχρι τη λύση, αλλά θα την επιμηκύνουν και θα την κάνουν πολύ πιο δύσκολη από ό,τι είναι σήμερα.
6. Νιώθω την υποχρέωση να αναφερθώ στο ενδεχόμενο «νέων» ιδεών, γιατί ευρέως κυκλοφορούν σενάρια σε διπλωματικούς και δημοσιογραφικούς διαδρόμους ότι ήδη επιχειρείται η υλοποίηση μιας τέτοιας προσέγγισης. Τέσσερα είναι τα βασικά σενάρια που κυκλοφορούν:
α) Αποκέντρωση της ομοσπονδίας με δραστικό περιορισμό των αρμοδιοτήτων της. Αποκεντρωμένες ομοσπονδίες όντως υπάρχουν στον κόσμο, αλλά αυτό το θέμα είναι ξεπερασμένο στην περίπτωση της Κύπρου, αφού οι αρμοδιότητες, που καθορίζουν τον χαρακτήρα και το περιεχόμενο της ομοσπονδίας, έχουν συμφωνηθεί. Γιατί να ανοίξουμε το θέμα; Για να προσθέσουμε καινούργιες διαφωνίες;
β) Αλλαγή του πολιτεύματος από προεδρικό – που είναι συμφωνημένο – σε κοινοβουλευτικό. Γιατί όμως προτιμήθηκε το προεδρικό σύστημα από το κοινοβουλευτικό στην περίπτωση της Κύπρου; Γιατί το προεδρικό σύστημα ειδικά με τις ιδιομορφίες της Κύπρου (δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα) διασφαλίζει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τη σταθερότητα του συστήματος σε αντιδιαστολή με το κοινοβουλευτικό. Η σύγκλιση δε που έχει επιτευχθεί, για την ύπαρξη ενός συστήματος εκ περιτροπής προεδρίας με διασταυρούμενη και σταθμισμένη ψήφο, δίνει τη δυνατότητα για πρώτη φορά στους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους να συναποφασίζουν για την προεδρία και την αντιπροεδρία. Εξαιρετικής σημασίας είναι και η απόφαση για μια θετική ψήφο στις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου, γεγονός που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την εφαρμογή της πολιτικής ισότητας. Να τα χάσουμε κι αυτά, ανοίγοντας καινούριες συζητήσεις;
γ) Αλλαγή του συστήματος εγγυήσεων του 1960 με ένα άλλο σύστημα εγγυήσεων και την εμπλοκή του ΝΑΤΟ. Αυτή η αποκαλούμενη «νέα» ιδέα αντιστρατεύεται την αντίληψη που ο ΓΓ του ΟΗΕ έχει περιλάβει στο Πλαίσιό του. Σε αυτό το ζήτημα ο ΓΓ του ΟΗΕ έχει τη σαφή θέση για κατάργηση του συστήματος εγγυήσεων και την αντικατάστασή του με ένα μηχανισμό εφαρμογής της λύσης. Προτείνει, επίσης, την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων σε σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς και κατάργηση του όποιου δικαιώματος μονομερούς επέμβασης. Η επιμονή κάποιων να βολιδοσκοπούν για παραμονή του συστήματος εγγυήσεων με την εμπλοκή μάλιστα του ΝΑΤΟ εκτρέπει από τη θέση για τερματισμό του συστήματος εγγυήσεων και το κάνει ακόμα χειρότερο.
Εδώ θα ήθελα να υπογραμμίσω την αντίθεση του ΑΚΕΛ σε όποια λύση προνοεί για εμπλοκή καθ’ οιονδήποτε τρόπο του ΝΑΤΟ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει μηχανισμούς που μπορούν να διασφαλίσουν αποτελεσματικά την εφαρμογή της λύσης και μάλιστα χωρίς στρατιωτικά μέσα. Όσοι σκέφτονται περί εμπλοκής του ΝΑΤΟ στο Κυπριακό, θα πρέπει να κάνουν τους λογαριασμούς τους χωρίς το ΑΚΕΛ. Κι όσοι γνωρίζουν καλά την κατάσταση στην Κύπρο μπορούν εύκολα να αντιληφθούν ότι λύση χωρίς την υποστήριξη του ΑΚΕΛ δεν μπορεί να στηριχθεί από τον κόσμο.
δ) Κυκλοφορούν και σενάρια για εξελικτική λύση στο Κυπριακό, η οποία μάλιστα να διαρκέσει περίπου δύο χρόνια. Ούτε τέτοιες λογικές μπορούν να γίνουν αποδεκτές. Δεν μπορεί να μείνουν σε εκκρεμότητα ουσιώδεις πτυχές του Κυπριακού με την ευχή ότι θα συμφωνηθούν στη συνέχεια και την ίδια ώρα, να διαμορφώνονται σοβαρά τετελεσμένα επί του εδάφους, όπως η λειτουργία αεροδρομίων και λιμανιών. Τέτοιες προσεγγίσεις το πιο πιθανόν είναι να οδηγήσουν στη διχοτόμηση παρά στη λύση που θα επανενώνει.
Είναι πεποίθηση του ΑΚΕΛ ότι αν η ειλικρινής πολιτική βούληση όλων είναι η διάρρηξη του αδιεξόδου και η επίτευξη λύσης, ο πιο σύντομος και αποτελεσματικός τρόπος είναι να προφυλάξουμε αυτά που πετύχαμε και να επικεντρωθούμε σε αυτά που έχουν απομείνει προς συζήτηση και συμφωνία. Οτιδήποτε άλλο θα περιπλέξει ακόμα περισσότερο την κατάσταση και θα πάμε σε νέα αδιέξοδα. Ένας οδικός χάρτης με αυτή τη φιλοσοφία, ο οποίος θα περιλαμβάνει επίσης την αξιοποίηση εργαλείων και συμφερόντων -είτε αυτά προκύπτουν από τα ευρωτουρκικά ζητήματα ή στο πεδίο της ενέργειας- θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμος στην προσπάθεια για ταχεία θετική κατάληξη.
Speech by AKEL General Secretary Stefanos Stefanou at the meeting with Ambassadors of EU Member States on developments in the Cyprus Problem
Wednesday, 8 July 2026, 11:00 – Arsinoe Business Center
On behalf of AKEL, I would like to thank you for responding to our invitation to brief you on the positions of our Party ahead of the upcoming processes and possible developments regarding the Cyprus Problem.
I will begin with the following: AKEL unequivocally supports the undertaking of a new initiative by the UN Secretary-General, Mr. António Guterres. The UN Secretary-General is well aware of the Cyprus Problem, has devoted significant time and effort towards achieving a solution, and it was through his personal intervention that we came within one mile of reaching a strategic agreement at Crans-Montana in 2017. Therefore, if something substantive can emerge in the coming period towards the direction of a solution, this can happen through Mr. Guterres’ initiative, even if his term of office comes to an end at the end of the year.
We are in a hurry for a solution. AKEL’s long-standing position is that the passage of time worsens the prospects of achieving a solution, as developments on the ground fuel the consolidation of partition, while at the same time making a large part of society in both communities accustomed to the unacceptable and dangerous status quo for our country and our people. Already, fifty-two years have passed since the tragic summer of 1974, when Turkey’s illegal invasion and occupation of a large part of the territory of the Republic of Cyprus took place, and sixty-two years since the intercommunal clashes of 1964.
We are currently at a stage where the UN Secretary-General is exploring the possibility of convening an informal expanded meeting, with the aim of breaking the deadlock and resuming negotiations on the Cyprus Problem. Mr. Guterres’ intention is to present an outline of positions that could serve as a general framework for the negotiations, following the example of the framework he presented at Crans-Montana. This framework includes the six main chapters of the Cyprus Problem (four relating to the internal aspect and two relating to the international aspect), and Mr. Guterres has incorporated into it the main convergences achieved, as well as his own approaches on issues that remained unresolved.
By seeking a similar approach, the UN Secretary-General is clearly aiming to break the longest deadlock ever recorded and promote a process that is effective, results-oriented and completed within a short timeframe.
In this context, and in order for the new effort to have prospects of success, we believe that the following steps are necessary:
1. Negotiations should continue from the point where they were interrupted in 2017 and, consequently, the existing convergences, which are numerous and significant, must be safeguarded. I remind you that, not coincidentally, this was the position of the UN Secretary-General for several years after the failure of the Crans-Montana Conference. He knew – and this remains absolutely valid today – that if convergences achieved through much hard work and effort are overturned, reaching a new agreement will become extremely difficult, especially on fundamental issues.
2. In order to overcome any possible disagreements between the two sides regarding what the convergences are and exactly where negotiations had stopped, they should be recorded by the United Nations. In other words, the same practice successfully applied in 2013 by the then UN Secretary-General’s Special Adviser, Mr. Alexander Downer, should be followed. Otherwise, we fear that we will enter a new endless discussion about precisely where we had left off.
3. The two sides should submit their views regarding the accuracy of this record, which should be taken into consideration, and subsequently the final list of convergences should be submitted.
4. Each side should have the right to request amendments to the convergences; however, if these are not accepted by the other side, the existing convergences should remain in force.
5. Safeguarding the convergences inevitably leads to excluding proposals for the introduction of so-called “new ideas” on issues that have already been agreed. Anyone with a basic understanding of politics can realise that such “new ideas” on agreed issues would lead to new disagreements and endless discussions. Therefore, so-called “new ideas” would not reduce the distance towards a solution; instead, they would extend it and make achieving a solution far more difficult than it already is.
6. I feel obliged to refer to the possibility of “new ideas”, because scenarios are widely circulating in diplomatic and journalistic circles suggesting that such an approach is already being pursued. Four main scenarios are being discussed:
a) Decentralisation of the federation with a drastic reduction of its powers.
Decentralised federations do exist around the world, but this issue is outdated in the case of Cyprus, since the powers that define the character and content of the federation have already been agreed. Why reopen this issue? In order to add new disagreements?
b) Changing the political system from presidential – which has been agreed – to parliamentary.
Why, however, was the presidential system preferred over the parliamentary system in the case of Cyprus? Because the presidential system, especially given Cyprus’ particular characteristics (a bi-zonal, bi-communal federation with political equality), ensures a much greater degree of stability compared to a parliamentary system.
The convergence achieved regarding a system of rotating presidency with cross-community and weighted voting gives, for the first time, Greek Cypriots and Turkish Cypriots the possibility to jointly decide on the presidency and vice-presidency. Equally important is the decision for a positive vote in the Council of Ministers, which constitutes the cornerstone for implementing political equality. Should we lose these achievements by reopening new discussions?
c) Changing the 1960 guarantees system with another guarantees system and involving NATO.
This so-called “new idea” contradicts the approach included by the UN Secretary-General in his Framework. On this issue, the UN Secretary-General has a clear position: the abolition of the guarantees system and its replacement with a mechanism for implementing the solution. He also proposes the withdrawal of occupying troops within a short period of time, as well as the abolition of any right of unilateral intervention.
The insistence of some on exploring the continuation of the guarantees system, even with NATO involvement, diverts from the objective of ending the guarantees system and makes it even worse.
I would like to underline AKEL’s opposition to any solution that provides for NATO involvement in any form. The European Union has mechanisms that can effectively guarantee the implementation of a solution, without military means. Those considering NATO involvement in the Cyprus Problem should make their calculations without AKEL. Those who understand the situation in Cyprus well can easily realise that a solution without AKEL’s support cannot be endorsed by society.
d) Scenarios are also circulating regarding an evolutionary solution to the Cyprus Problem, lasting approximately two years.
Such approaches cannot be accepted either. Essential aspects of the Cyprus Problem cannot remain pending, with the hope that they will be agreed later, while at the same time serious faits accomplis are being created on the ground, such as the operation of airports and ports. Such approaches are more likely to lead to partition rather than to a solution that reunifies Cyprus.
It is AKEL’s conviction that if the sincere political will of all sides is to break the deadlock and achieve a solution, the shortest and most effective way is to safeguard what has already been achieved and focus on what remains to be discussed and agreed.
Anything else will further complicate the situation and lead us to new deadlocks. A roadmap based on this philosophy, which would also include the utilisation of tools and interests – whether these arise from EU-Turkey relations or from the field of energy – would be extremely useful in the effort to reach a rapid and positive conclusion.
