Ζούμε σε μια εποχή όπου η καθημερινότητα μας καλεί να… καθόμαστε. Εργασία μπροστά σε υπολογιστή, μετακινήσεις με το αυτοκίνητο, ατελείωτες ώρες μπροστά στην τηλεόραση ή το κινητό και ελεύθερος χρόνος που συχνά περνά στον καναπέ. Η καθιστική ζωή έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του σύγχρονου τρόπου ζωής, όμως οι επιπτώσεις της στην υγεία δεν είναι καθόλου αμελητέες.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ορίζει ως καθιστική συμπεριφορά τον χρόνο που περνάμε ξύπνιοι καθιστοί, ξαπλωμένοι ή σε άλλη θέση με πολύ χαμηλή ενεργειακή δαπάνη. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο όσους δεν γυμνάζονται. Ακόμη και ένας άνθρωπος που πηγαίνει στο γυμναστήριο μπορεί να περνά μεγάλο μέρος της υπόλοιπης ημέρας καθισμένος.
Τι προκαλεί η πολύωρη ακινησία;
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τα υψηλά επίπεδα καθιστικής συμπεριφοράς στους ενήλικες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας από όλες τις αιτίες, καρδιαγγειακών παθήσεων και καρκίνου, καθώς και με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, καρκίνου και διαβήτη τύπου 2.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στο σώμα. Η σωματική δραστηριότητα συνδέεται με καλύτερη ψυχική υγεία, ενώ η έλλειψή της σχετίζεται με προβλήματα που επηρεάζουν τη συνολική ευεξία και την ποιότητα ζωής. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι η σωματική αδράνεια αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για μη μεταδοτικές ασθένειες παγκοσμίως.
Και τα στοιχεία είναι ενδεικτικά της έκτασης του προβλήματος: σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΠΟΥ, περίπου 31% των ενηλίκων παγκοσμίως, δηλαδή περίπου 1,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δεν φτάνουν τα συνιστώμενα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας.
Πόση κίνηση χρειαζόμαστε;
Το μήνυμα του ΠΟΥ είναι ξεκάθαρο: κάθε κίνηση μετράει και λίγη σωματική δραστηριότητα είναι καλύτερη από καθόλου.
Για τους ενήλικες, ο ΠΟΥ συστήνει τουλάχιστον 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα, ή το αντίστοιχο σε έντονη δραστηριότητα. Παράλληλα, συνιστά περιορισμό του συνολικού χρόνου που περνάμε καθιστοί. Ακόμη και η αντικατάσταση μέρους του καθιστικού χρόνου με ελαφριάς έντασης κίνηση μπορεί να προσφέρει οφέλη.
Πώς μπορούμε να «σπάσουμε» την καθιστική ζωή;
Δεν χρειάζεται απαραίτητα να αλλάξουμε ριζικά τη ζωή μας. Μικρές καθημερινές συνήθειες μπορούν να κάνουν διαφορά.
Να σηκωνόμαστε συχνά από την καρέκλα στο γραφείο. Να κάνουμε μικρά διαλείμματα κίνησης. Να επιλέγουμε τις σκάλες αντί για το ασανσέρ. Να περπατάμε για κοντινές διαδρομές αντί να παίρνουμε το αυτοκίνητο. Να κάνουμε έναν περίπατο μετά τη δουλειά ή το φαγητό. Να εντάξουμε το ποδήλατο, το κολύμπι, τον χορό ή οποιαδήποτε δραστηριότητα μας ευχαριστεί στην εβδομάδα μας.
Ο ΠΟΥ τονίζει ότι η σωματική δραστηριότητα δεν σημαίνει μόνο οργανωμένη άσκηση. Περπάτημα, ποδήλατο, δουλειές του σπιτιού, μετακινήσεις και δραστηριότητες αναψυχής υπολογίζονται όλα ως κίνηση.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να «τιμωρήσουμε» τον εαυτό μας με περισσότερη γυμναστική, αλλά να δημιουργήσουμε μια καθημερινότητα στην οποία η κίνηση θα έχει ξανά θέση.
Σε μια κοινωνία που μας κάνει ολοένα και πιο εύκολο να καθόμαστε, ίσως η πιο σημαντική αλλαγή είναι να θυμηθούμε κάτι απλό: το σώμα μας είναι φτιαγμένο για να κινείται. Και πολλές φορές, το πρώτο βήμα για μια πιο υγιή ζωή είναι κυριολεκτικά ένα βήμα.
