της συντακτικής ομάδας του SkalaTimes
Είναι πραγματικά λυπηρό να χρειάζεται να υπενθυμίζουμε ότι οι αρχές δεν είναι διακοσμητικές λέξεις, ούτε εργαλεία που χρησιμοποιούμε όποτε μας συμφέρει. Είναι ακόμη πιο λυπηρό όταν μια χώρα που γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει εισβολή, κατοχή και παραβίαση των δικαιωμάτων ενός λαού, φαίνεται να ξεχνά πόσο σημαντικές είναι αυτές οι αρχές όταν καλείται να τις υπερασπιστεί για άλλους.
Η Κύπρος δεν είναι μια χώρα που μπορεί να αντιμετωπίζει το διεθνές δίκαιο ως μια αφηρημένη έννοια. Είναι μια πατρίδα που εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής του 1974, με εδάφη υπό κατοχή, πρόσφυγες που δεν έχουν επιστρέψει στα σπίτια τους και οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν δικαίωση. Είναι ένας λαός που ζητά επί δεκαετίες την εφαρμογή των ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών, τον σεβασμό της κυριαρχίας του και την αποκατάσταση της δικαιοσύνης. Πώς, λοιπόν, μπορούμε να απαιτούμε από τη διεθνή κοινότητα να στέκεται στο πλευρό μας, όταν εμείς οι ίδιοι δεν αντιμετωπίζουμε με την ίδια συνέπεια τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων άλλων λαών;
Η κατάσταση στη Γάζα έχει προκαλέσει παγκόσμια ανησυχία, με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ να έχουν οδηγήσει σε τεράστιες απώλειες ανθρώπινων ζωών, δολοφονίες παιδιών, μαζικό εκτοπισμό και εκτεταμένη καταστροφή. Οι καταγγελίες για παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου είναι εξαιρετικά σοβαρές, ενώ το Διεθνές Δικαστήριο έχει διατάξει προσωρινά μέτρα στο πλαίσιο της υπόθεσης που αφορά την εφαρμογή της Σύμβασης για τη Γενοκτονία. Τα μέτρα αυτά δεν αποτελούν τελική απόφαση ότι έχει διαπραχθεί γενοκτονία. Αποτελούν, ωστόσο, σαφή υπενθύμιση της σοβαρότητας των ισχυρισμών και της υποχρέωσης να προστατεύονται οι άμαχοι και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η Κύπρος οφείλει να αναρωτηθεί ποια μηνύματα εκπέμπει μέσα από τις στρατηγικές της συνεργασίες. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι ένα κράτος πρέπει να απομονώνεται διπλωματικά ή να διακόπτει αυτομάτως κάθε σχέση με χώρες με τις οποίες διαφωνεί. Η διπλωματία απαιτεί διάλογο, συνεργασία και προσεκτικούς χειρισμούς. Όμως η συνεργασία δεν μπορεί να σημαίνει σιωπή, ούτε οι οικονομικές, στρατιωτικές ή γεωπολιτικές επιδιώξεις μπορούν να υπερισχύουν της υποχρέωσης για σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
Ας θέσουμε, λοιπόν, ένα απλό ερώτημα: Αν αύριο μια άλλη χώρα επικαλεστεί λόγους ασφαλείας για να παραβιάσει τα δικαιώματα των Κυπρίων, θα αρκεστούμε στην εξήγηση ότι πρόκειται για αναγκαίες στρατιωτικές ενέργειες; Θα αποδεχτούμε ότι οι ανθρώπινες ζωές, οι περιουσίες και η ελευθερία ενός λαού μπορούν να θυσιάζονται στον βωμό των στρατηγικών συμφερόντων; Και αν δεν το αποδεχόμαστε για τη δική μας πατρίδα, με ποια λογική μπορούμε να παραμένουμε αδιάφοροι όταν αντίστοιχα ερωτήματα τίθενται για τον παλαιστινιακό λαό;
Το διεθνές δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Δεν μπορεί να αποτελεί ασπίδα για την Κύπρο, αλλά να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα λεπτομέρεια όταν παραβιάζονται τα δικαιώματα των Παλαιστινίων. Δεν μπορεί να επικαλούμαστε την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και τα ανθρώπινα δικαιώματα μόνο όταν αυτά αφορούν εμάς. Αν οι αρχές μας εξαρτώνται από την ταυτότητα του θύτη και του θύματος, τότε δεν πρόκειται για αρχές, αλλά για πολιτικές σκοπιμότητες.
Η Κύπρος έχει κάθε δικαίωμα να επιδιώκει συνεργασίες που εξυπηρετούν την ασφάλεια και τα συμφέροντά της. Έχει, όμως, και την υποχρέωση να διασφαλίζει ότι αυτές οι συνεργασίες δεν μετατρέπονται σε άλλοθι για την αποσιώπηση σοβαρών παραβιάσεων. Η εξωτερική πολιτική μιας μικρής χώρας δεν κρίνεται μόνο από τις συμμαχίες που οικοδομεί, αλλά και από τις αξίες που επιλέγει να υπερασπίζεται όταν αυτό έχει πολιτικό κόστος.
Η αλληλεγγύη προς τον παλαιστινιακό λαό δεν σημαίνει άρνηση του δικαιώματος των Ισραηλινών να ζουν με ασφάλεια. Ούτε η καταδίκη των παραβιάσεων σημαίνει αδιαφορία για τα θύματα της βίας οποιασδήποτε πλευράς. Σημαίνει ότι η προστασία των αμάχων, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η λογοδοσία δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Η δικαιοσύνη δεν είναι επιλεκτική και η ανθρώπινη ζωή δεν έχει διαφορετική αξία ανάλογα με την εθνικότητα ή τη θρησκεία.
Τελικά, το ερώτημα είναι απλό: Τι είδους Κύπρο θέλουμε; Μια χώρα που θα υπερασπίζεται σταθερά το δίκαιο ή μια χώρα που θα το επικαλείται μόνο όταν τη βολεύει; Γιατί ένας λαός που ζητά δικαιοσύνη για τον εαυτό του δεν μπορεί να κλείνει τα μάτια μπροστά στην αδικία των άλλων. Και όποιος συνηθίζει να ανέχεται την παραβίαση των αρχών του για χάρη πρόσκαιρων συμφερόντων, ας μην εκπλαγεί όταν κάποτε διαπιστώσει ότι έχει αποδυναμώσει το ισχυρότερο επιχείρημά του: το ίδιο το δίκαιο που ζητά να τον προστατεύσει.
