Ο Δρ. Μιχάλης Σταυρινός, πρέσβης ε.τ., διεθνολόγος, ακαδημαϊκός και συγγραφέας, μιλά στο SkalaTimes με αφορμή την ημερίδα που θα πραγματοποιηθεί στη Λάρνακα στις 2 Μαΐου, με θέμα «Γεωπολιτικές δυναμικές Ελλάδας – Κύπρου: Ο ευρωατλαντικός διάλογος στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή».
SkalaTimes
Πώς αξιολογείτε σήμερα τον ρόλο της Κύπρου και της Ελλάδας μέσα στο μεταβαλλόμενο ευρωατλαντικό πλαίσιο ασφαλείας;
Παρά το επικίνδυνα ευμετάβλητο των σημερινών παραμέτρων του ευρωατλαντικού συστήματος ασφαλείας, το οποίο περιλαμβάνει και αρκετά σοβαρά αρνητικά ενδεχόμενα, εντούτοις εμπεριέχει και μοναδικές προοπτικές για έναν αναβαθμισμένο και πλέον καθοριστικό ρόλο για την Ελλάδα και την Κύπρο. Το γεγονός ότι Ελλάδα και Κύπρος τάχθηκαν με τη σωστή πλευρά των πρόσφατων συγκρούσεων στην ευρύτερη περιοχή, καθώς και η συναφής άμεση ανταπόκριση στις προσπάθειες αμυντικής κατοχύρωσης της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου, κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εχθροπραξιών, τόσο από πλευράς ΗΠΑ όσο και από πλευράς σημαντικών ευρωπαϊκών χωρών, προσέδωσαν και στα δύο κράτη αναβαθμισμένη και καθοριστική γεωστρατηγική σημασία.
Επιπλέον, οι καταλυτικές στρατιωτικές επενδύσεις των ΗΠΑ και της Γαλλίας προς την κατεύθυνση αναβάθμισης των στρατιωτικών υποδομών της Κύπρου ενδυναμώνουν όχι μόνο την αμυντική της θωράκιση, αλλά ταυτόχρονα αντικρούουν δυναμικά, επί του πεδίου, τον τουρκικό αναθεωρητισμό και τη συναφή επεκτατικότητα. Το ίδιο ισχύει και αναφορικά με τις διευκολύνσεις στην Αλεξανδρούπολη και τη Σούδα από πλευράς Ελλάδας.
Τέλος, σε ένα ριζικά αναδιαμορφούμενο γεωπολιτικό τοπίο, η συνταύτιση με τους καθοριστικούς διεθνείς παράγοντες παρέχει τα καλύτερα δυνατά εχέγγυα για μια αναβαθμισμένη στρατηγική αξία των δύο χωρών, ιδίως σε αντιπαραβολή με επεκτατικούς γείτονες, οι οποίοι έχουν δεδηλωμένα στηρίξει τρομοκρατικές οργανώσεις και αντιαμερικανικές, καθώς και αντιισραηλινές στρατηγικές.
Ποιες γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο θεωρείτε ότι θα καθορίσουν την επόμενη δεκαετία;
Η εξέλιξη και η τελική έκβαση των πολλαπλών συγκρούσεων που μαίνονται στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το γεωπολιτικό πλαίσιο επανακαθορισμού των σφαιρών επιρροής και των ισορροπιών δυνάμεων για την επόμενη δεκαετία.
Αν και πολλές εκτιμήσεις στρατιωτικών και γεωπολιτικών αναλυτών σχετικά με τη διάρκεια και το μέγεθος των αντιστάσεων ορισμένων εμπλεκόμενων πλευρών έχουν διαψευστεί, η ισορροπία δυνάμεων υποδηλώνει σαφώς —σε περίπτωση συνέχισης των συγκρούσεων— ποιος θα είναι ο τελικός νικητής ή, ορθότερα, ο τελικός χαμένος.
Ούτως ή άλλως, επειδή στο επίκεντρο των σχετικών ανταγωνισμών βρίσκεται και ο έλεγχος της ενέργειας και των οδών διοχέτευσής της, θεωρώ δεδομένο ότι, όποια κι αν είναι η κατάληξη των συγκρούσεων, θα διαμορφωθεί ένα νέο καθεστώς που θα διέπει την εξασφάλιση αυτών των ελέγχων. Συνεπώς, η ρύθμιση αυτή θα επηρεάσει ουσιαστικά τα δεδομένα της επόμενης δεκαετίας, συμπεριλαμβανομένων των τιμών της ενέργειας και συνολικότερα των τιμών των προϊόντων.
Υπάρχει πραγματικός χώρος για μια πιο ενεργή διπλωματική πρωτοβουλία από πλευράς Κύπρου;
Πιστεύω ακράδαντα πως ναι. Όποτε υπήρξαν στο παρελθόν διπλωματικές πρωτοβουλίες, όπως εκείνη του Γιάννου Κρανιδιώτη που οδήγησε στην ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., ή η πρωτοβουλία για την ανακήρυξη ΑΟΖ της Κύπρου και τη συνομολόγηση διμερών συμφωνιών οριοθέτησης με γειτονικές χώρες —στις οποίες συνέβαλε και ο υποφαινόμενος— τα γεωστρατηγικά δεδομένα άλλαξαν καταλυτικά. Αυτό αποδεικνύεται και από τις αντίστοιχες αντιδράσεις της Τουρκίας.
Βασική προϋπόθεση, ωστόσο, είναι να παρέχεται στους ακαδημαϊκούς εμπειρογνώμονες των συναφών κλάδων —Διεθνές Δίκαιο, Διεθνής Πολιτική, Διεθνείς Σχέσεις, Γεωστρατηγική— η δυνατότητα υποβολής εισηγήσεων προς την κυβέρνηση και να μην περιορίζεται η διαδικασία σε κομματικά προεπιλεγμένους συμβούλους για τόσο κρίσιμα ζητήματα εθνικής σημασίας.
Παράλληλα, το γεγονός ότι η Κύπρος είναι ισότιμο μέλος της Ε.Ε. προσφέρει σημαντικές πρόσθετες πλατφόρμες για την ανάληψη ουσιαστικών διπλωματικών πρωτοβουλιών. Ιδιαίτερα με την ευκαιρία της κυπριακής Προεδρίας, θα μπορούσαν να αναληφθούν πιο στοχευμένες πρωτοβουλίες και προτεραιότητες, οι οποίες θα εξυπηρετούσαν έμμεσα τις εθνικές στοχεύσεις, όπως συνέβη και σε άλλες προεδρίες στο παρελθόν.
Ειδικά υπό το πρίσμα της συνεχιζόμενης κατοχής —που συνιστά ταυτόχρονα κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους— θα μπορούσε να υπάρξει επικέντρωση σε ζητήματα που άπτονται των ελευθεριών, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του σεβασμού των συνόρων και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών, ακόμη και μέσω της αξιοποίησης της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο με ευρωπαϊκή διαμεσολάβηση.
Έγιναν ορισμένες ικανοποιητικές πρωτοβουλίες, ωστόσο υπήρχε περιθώριο για ακόμη πιο στοχευμένες δράσεις. Τέλος, στο πλαίσιο των θεσμών της Ε.Ε., θα μπορούσαν να οικοδομηθούν πρωτοβουλίες για αποτελεσματικότερη θωράκιση και υπεράσπιση ευρωπαϊκών εδαφών και θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας.
