Του SkalaTimes
Υπάρχει κάτι που τα τελευταία χρόνια κερδίζει ολοένα και περισσότερο χώρο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και που, δυστυχώς, τείνουμε να θεωρούμε σχεδόν φυσιολογικό: η τοξικότητα. Τα σχόλια γεμάτα προσβολές, οι προσωπικές επιθέσεις, η ειρωνεία και ο φανατισμός έχουν γίνει για πολλούς καθημερινότητα. Άνθρωποι που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους αισθάνονται ελεύθεροι να βρίζουν, να μειώνουν και να επιτίθενται σε άλλους, απλώς και μόνο επειδή διαφωνούν μαζί τους.
Και κάπου εδώ γεννάται ένα εύλογο ερώτημα: Πότε ακριβώς η διαφωνία έπαψε να είναι μια ευκαιρία για διάλογο και μετατράπηκε σε αφορμή για επίθεση;
Στο SkalaTimes πιστεύουμε ότι η διαφορετική άποψη δεν αποτελεί πρόβλημα. Αντιθέτως, είναι αναπόσπαστο κομμάτι μιας υγιούς κοινωνίας. Η πολυφωνία, η ανταλλαγή επιχειρημάτων και η δυνατότητα να βλέπουμε ένα ζήτημα από διαφορετικές οπτικές γωνίες αποτελούν στοιχεία που εμπλουτίζουν τον δημόσιο διάλογο. Δεν περιμένουμε από όλους να συμφωνούν μαζί μας. Ούτε θεωρούμε ότι υπάρχει μόνο μία άποψη για κάθε θέμα.
Αυτό που περιμένουμε, όμως, είναι ο σεβασμός.
Η διαφωνία δεν δικαιολογεί την προσβολή
Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιος διαφωνεί με ένα δημοσίευμα, μια θέση ή ένα σχόλιο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η διαφωνία συνοδεύεται από ύβρεις, ειρωνείες, απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς και επιθετική συμπεριφορά. Όταν κάποιος, αντί να επιχειρηματολογήσει, επιλέγει να προσβάλει. Όταν μια συζήτηση μετατρέπεται σε διαγωνισμό για το ποιος θα γράψει την πιο δηλητηριώδη ατάκα ή θα επιτεθεί με τον πιο προσβλητικό τρόπο.
Το ίδιο προβληματική είναι και η διατύπωση απόψεων με απόλυτο και φανατικό τρόπο, χωρίς τεκμηρίωση, χωρίς διάθεση συζήτησης και χωρίς την παραμικρή αναγνώριση ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλες οπτικές. Η έντονη άποψη δεν είναι από μόνη της τοξική. Ο καθένας έχει δικαίωμα να υποστηρίζει με πάθος όσα πιστεύει. Όταν, όμως, το πάθος μετατρέπεται σε επιθετικότητα και η βεβαιότητα σε περιφρόνηση για κάθε διαφορετική θέση, τότε ο διάλογος χάνει την ουσία του.
Και ας μην ξεχνάμε κάτι βασικό: πίσω από κάθε προφίλ υπάρχει ένας άνθρωπος. Η απόσταση που δημιουργεί μια οθόνη δεν μας απαλλάσσει από την ευθύνη των λέξεών μας. Το γεγονός ότι δεν έχουμε απέναντί μας τον συνομιλητή μας δεν σημαίνει ότι μπορούμε να του συμπεριφερόμαστε με τρόπο που δεν θα τολμούσαμε να χρησιμοποιήσουμε σε μια πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση.
Η ελευθερία της έκφρασης συνοδεύεται από ευθύνη
Στο SkalaTimes θέλουμε να είμαστε ξεκάθαροι: οι διαφορετικές απόψεις είναι ευπρόσδεκτες, όταν διατυπώνονται με ευγένεια και σεβασμό. Μπορεί κάποιος να διαφωνήσει έντονα μαζί μας, να ασκήσει κριτική, να αμφισβητήσει μια θέση ή να εκφράσει την αντίθεσή του σε όσα δημοσιεύουμε. Εφόσον το κάνει με επιχειρήματα και χωρίς προσβολές, έχει κάθε δικαίωμα να ακουστεί.
Δεν ζητούμε συμφωνία. Δεν ζητούμε επιδοκιμασία. Δεν ζητούμε να μας χαϊδεύουν τα αυτιά. Ζητούμε, απλώς, να μπορούμε να συζητούμε σαν άνθρωποι.
Γι αυτό όλα τα σχόλια που περιλαμβάνουν ειρωνείες με στόχο την απαξίωση, ύβρεις, προσωπικές επιθέσεις, φανατισμό που εκδηλώνεται μέσα από επιθετική συμπεριφορά και γενικότερα αγένεια δεν γίνονται ανεκτά στις σελίδες μας. Διαγράφονται και οι χρήστες που επιλέγουν συστηματικά αυτή τη συμπεριφορά και αποκλείονται (block).
Πρόκειται για μια συνειδητή επιλογή σχετικά με το περιβάλλον που θέλουμε να διαμορφώσουμε στις ψηφιακές μας κοινότητες. Η κριτική είναι καλοδεχούμενη. Η προσβολή δεν είναι επιχείρημα. Και η ελευθερία του λόγου δεν σημαίνει ότι κάθε χώρος οφείλει να ανέχεται την κακοποιητική συμπεριφορά.
Η αλλαγή αρχίζει από εμάς
Αν πραγματικά θέλουμε να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα μακριά από την τοξικότητα, δεν αρκεί να παραπονιόμαστε για όσα συμβαίνουν στα social media. Χρειάζεται δράση. Χρειάζεται να θέτουμε όρια, να αναλαμβάνουμε την ευθύνη των λόγων μας και να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την αγένεια ως κάτι ασήμαντο ή αναπόφευκτο.
Χρειάζεται, επίσης, να θυμηθούμε ότι μπορούμε να διαφωνούμε χωρίς να εχθρευόμαστε ο ένας τον άλλον. Μπορούμε να υπερασπιζόμαστε τις απόψεις μας χωρίς να εξευτελίζουμε εκείνους που σκέφτονται διαφορετικά. Μπορούμε να είμαστε αυστηροί στην κριτική μας, χωρίς να γινόμαστε προσβλητικοί.
Το διαδίκτυο δεν χρειάζεται λιγότερες απόψεις. Χρειάζεται περισσότερο σεβασμό, περισσότερη υπευθυνότητα και περισσότερη ευγένεια.
Στο SkalaTimes επιλέγουμε να κάνουμε το δικό μας βήμα. Οι πόρτες του διαλόγου παραμένουν ανοιχτές για όλους όσοι θέλουν να συμμετέχουν με επιχειρήματα, σεβασμό και διάθεση ουσιαστικής επικοινωνίας.
Γιατί η ευγένεια δεν είναι αδυναμία. Δεν είναι υποχώρηση ούτε φόβος απέναντι στη διαφορετική άποψη. Είναι στάση ζωής και ένδειξη πολιτισμού.
Και αν θέλουμε ένα καλύτερο διαδίκτυο και μια καλύτερη κοινωνία, οφείλουμε να αρχίσουμε από τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε ο ένας στον άλλον και στον τρόπο που θέτουμε όρια στα όσα ανεχόμαστε. Ναι;
