Μανώλης Γλέζος, ο Ήρωας της Ακρόπολης
Ντρόπιασε το σύμβολο του γερμανικού φασισμού
Μια παρουσίαση του Καθηγητή
Ζαννέτου Τοφαλλή
Στις 30 Μαΐου συμπληρώθηκαν 85 χρόνια από τότε που ο Μανώλης Γλέζος κατέβασε τη γερμανική σβάστικα – το σύμβολο της βαρβαρότητας – από την Ακρόπολη, το σύμβολο του πολιτισμού. Αυτό έγινε τη νύχτα της 30ής Μαΐου 1941.
Είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε τον Μανώλη Γλέζο όταν απελευθερώθηκε από τις φυλακές και τις εξορίες και ήρθε στο Λονδίνο για να ευχαριστήσει τη βρετανική κοινή γνώμη και την Κυπριακή Παροικία.
Μία άλλη φορά επίσης είχε έρθει στο Λονδίνο για να περπατήσει μαζί με τον ηρωομάρτυρα της Ειρήνης, Γρηγόρη Λαμπράκη, στην ιστορική πορεία του Ωλτερμάστον το 1963.
Ο Μανώλης Γλέζος γεννήθηκε στην Απείρανθο της Νάξου το 1922. Το 1940 πέτυχε στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών (ΑΣΟΕΕ). Μαθητής γυμνασίου ακόμη, δημιούργησε αντιφασιστική ομάδα για την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου, ενώ την περίοδο της ναζιστικής κατοχής ανέπτυξε έντονη και πολυποίκιλη απελευθερωτική δράση.
Όνειρο του Χίτλερ ήταν να υψώσει τη γερμανική σημαία πάνω στην Ακρόπολη, δηλώνοντας ότι από τούδε και στο εξής ολόκληρος ο κόσμος θα ζούσε κάτω από τους Γερμανούς Ναζί για μια χιλιετία. Κι εδώ φάνηκε η ελληνική λεβεντιά της Αντίστασης. Τη νύχτα της 30ής Μαΐου 1941, μαζί με τον συμμαθητή του Απόστολο Σάντα, ανέβηκαν σιγά-σιγά στην Ακρόπολη, όπου περιπολούσαν Γερμανοί στρατιώτες. Ο Γλέζος αναρριχήθηκε στην κολόνα του Παρθενώνα, κατέβασε τη σβάστικα και ύψωσε την ελληνική σημαία.
Μόλις έγινε γνωστή η είδηση της ηρωικής πράξης του Γλέζου – η πρώτη πράξη αντίστασης στον φασισμό – γέμισε την Ευρώπη με ρίγη ενθουσιασμού και ελπίδας. Μάλιστα, ο τότε Βρετανός Πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ επισκέφθηκε το Ελληνικό Τμήμα του BBC και διακήρυξε εκείνο το περίφημο: «Από τώρα και στο εξής δεν θα λέμε “Οι Έλληνες αγωνίζονται σαν ήρωες”, αλλά “Οι ήρωες αγωνίζονται σαν Έλληνες”! Το όνομα του Μανώλη Γλέζου θα παραμείνει αθάνατο στην Ιστορία!».
Ο Μανώλης Γλέζος έχει καταδικαστεί 28 φορές για την πολιτική δραστηριότητά του, από τις οποίες τρεις φορές σε θάνατο. Οι θανατικές ποινές επιβλήθηκαν μία φορά από τους Γερμανούς και δύο φορές από «ελληνικές» κυβερνήσεις, χωρίς όμως να εκτελεστούν λόγω της παγκόσμιας κατακραυγής.
Μετά την απελευθέρωση δούλεψε στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης». Το 1951 εξελέγη βουλευτής Αθηνών της ΕΔΑ, ενώ το 1961 επανεξελέγη βουλευτής Αθηνών. Το 1981 εξελέγη πρώτος βουλευτής Αθηνών, το 1984 ευρωβουλευτής και το 1985 βουλευτής Β΄ Πειραιά, συνεργαζόμενος και τις τρεις φορές με το ΠΑΣΟΚ. Τελευταία υπήρξε ευρωβουλευτής, συνεργαζόμενος με τον ΣΥΡΙΖΑ.
Πέρα από την αρθρογραφία του σε εφημερίδες και περιοδικά, από το 1944 μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί σε βιβλία τα έργα του: «Η Ιστορία του Βιβλίου», «Από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία», «Το Φαινόμενο της Αλλοτρίωσης στη Γλώσσα», «Βίγλα Μνήμης», «Η Συνείδηση της Πετραίας Γης», «Ύδωρ, Αύρα, Νερό» και «Ο Άνθρωπος και η Φύση».
Ο Μανώλης Γλέζος, μετά την απελευθέρωση, δούλεψε ως συντάκτης, αρχισυντάκτης, υπεύθυνος έκδοσης και διευθυντής στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης». Το 1951 εξελέγη βουλευτής της ΕΔΑ, αν και φυλακισμένος. Το 1956 ορίστηκε διευθυντής της εφημερίδας «Αυγή». Το 1961 επανεκλέχθηκε βουλευτής Αθηνών, ενώ το 1974, μετά την αποφυλάκισή του, βοήθησε στην ανασυγκρότηση της ΕΔΑ, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος την περίοδο 1985-1989. Εκλέχθηκε βουλευτής το 1981 και το 1985 και ευρωβουλευτής το 1984. Οι θανατικές ποινές δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, έπειτα από τις έντονες διαμαρτυρίες του ελληνικού λαού και της διεθνούς κοινής γνώμης.
Εκτός από την απελευθερωτική του δράση, η παρουσία του Μανώλη Γλέζου σε πατριωτικούς, δημοκρατικούς και κοινωνικούς αγώνες ήταν διαρκής, ακόμη και όταν διένυε την όγδοη δεκαετία της ζωής του. Έχει αναγορευτεί επίτιμος διδάκτορας σε τρία πανεπιστήμια και έχει βραβευτεί με το Διεθνές Βραβείο Δημοσιογραφίας (1958), το Χρυσό Μετάλλιο Ζολιό-Κιουρί του Παγκοσμίου Συμβουλίου Ειρήνης (1959), το Χρυσό Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη (1963), τον Μεγαλόσταυρο του Φοίνικα από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (1997) και το Αργυρό Μετάλλιο από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοπωλών (2001). Άλλα βιβλία του είναι: «Η Ιστορία του Βιβλίου», «Από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία», «Το Φαινόμενο της Αλλοτρίωσης στη Γλώσσα», «Βίγλα Μνήμης», «Η Συνείδηση της Πετραίας Γης», «Ύδωρ, Αύρα, Νερό» και «Ο Άνθρωπος και η Φύση».
Το βιβλίο του Μανώλη Γλέζου παρουσιάζει με τον πιο καθαρό και διαυγή τρόπο την ιστορία ενός υπέροχου λαού που έδωσε τα πάντα για την ελευθερία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ο ίδιος ο συγγραφέας τίμησε την Ελλάδα δίνοντας το πρώτο παράδειγμα αντίστασης στην Ευρώπη ενάντια στον φασισμό και τη βαρβαρότητα, κατεβάζοντας τη γερμανική σβάστικα από την Ακρόπολη και υψώνοντας τη γαλανόλευκη πάνω στον Παρθενώνα, το σύμβολο του πολιτισμού.
Ο ελληνικός λαός και οι άνθρωποι όλου του κόσμου θα τον θυμούνται με αγάπη και ευγνωμοσύνη!
Το όνομά του θα παραμείνει αθάνατο εις τον αιώνα τον άπαντα!
ΖΑΝΝΕΤΟΣ ΤΟΦΑΛΛΗΣ
Λονδίνο, 30 Μαΐου 2026
