της συντακτικής ομάδας του SkalaTimes
Η χθεσινη δημόσια παρέμβαση της δημοσιογράφου και αρχισυντάκτριας του SkalaTimes, Γιώτας Δημητρίου, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που ξεπερνά τα όρια μιας τοπικής ή κομματικής ή πολιτικής διαφωνίας. Η προστασία του φυσικού πλούτου, η διαφάνεια στις δημόσιες αποφάσεις και το δικαίωμα των πολιτών να έχουν λόγο για το μέλλον του τόπου τους.
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καταφέρνει να θέσει ερωτήματα πολύ πιο ουσιαστικά από πολλές επίσημες ανακοινώσεις. Όχι επειδή περιέχει απαραίτητα όλες τις απαντήσεις, αλλά επειδή αγγίζει ζητήματα που η δημόσια συζήτηση συχνά προσπερνά ή αφήνει στο περιθώριο.
Μια τέτοια παρέμβαση ήταν η χθεσινή ανάρτηση της δημοσιογράφου και αρχισυντάκτριας του SkalaTimes, Γιώτας Δημητρίου, στον προσωπικό της λογαριασμό στο Facebook, σχετικά με την προωθούμενη εγκατάσταση μονάδας αφαλάτωσης στην περιοχή Πετούντας, στον Μαζωτό.
Το ζήτημα δεν είναι καινούργιο. Η σχεδιαζόμενη μονάδα αφαλάτωσης έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία, με την Ομάδα Πρωτοβουλίας για τη Διάσωση της Ακτής του Μαζωτού να συγκεντρώνει περίπου 500 υποστηρικτές. Οι ανησυχίες αφορούν τις πιθανές επιπτώσεις στο θαλάσσιο και χερσαίο περιβάλλον, αλλά και την προστασία μιας περιοχής με ιδιαίτερη φυσική και ιστορική αξία.
Η Πετούντα δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη σημείο στον χάρτη όπου μπορεί να χωροθετηθεί μια τεχνική εγκατάσταση. Σύμφωνα με τις ανησυχίες που έχουν εκφραστεί από την τοπική κοινότητα και περιβαλλοντικούς φορείς, στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή εντοπίζονται ευαίσθητοι οικότοποι, μεταξύ των οποίων λιβάδια Ποσειδωνίας και ύφαλοι, ενώ τίθενται και ζητήματα προστασίας ενάλιων αρχαιοτήτων.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Η αφαλάτωση είναι αναμφίβολα σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας στην Κύπρο. Σε μια χώρα που βιώνει τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης και της παρατεταμένης ανομβρίας, η εξασφάλιση επαρκών υδατικών πόρων αποτελεί εθνική προτεραιότητα. Ωστόσο, η ανάγκη για νερό δεν μπορεί να μετατρέπεται σε λευκή επιταγή για οποιαδήποτε χωροθέτηση, ανεξαρτήτως των περιβαλλοντικών και κοινωνικών συνεπειών.
Η ύπαρξη εναλλακτικών λύσεων, την οποία επικαλούνται οι κάτοικοι, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να δοθούν πειστικές απαντήσεις. Γιατί επιλέχθηκε η συγκεκριμένη περιοχή; Ποιες εναλλακτικές τοποθεσίες εξετάστηκαν; Με ποια κριτήρια απορρίφθηκαν; Ποια είναι τα πραγματικά οφέλη και ποιο το περιβαλλοντικό κόστος;
Τα ερωτήματα αυτά δεν αποτελούν άρνηση της αναπτυξιακής πολιτικής. Αποτελούν στοιχειώδη απαίτηση λογοδοσίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, επίσης, η διάσταση της δημόσιας διαβούλευσης. Όταν εκατοντάδες πολίτες εκφράζουν τεκμηριωμένες ανησυχίες για ένα έργο που ενδέχεται να αλλάξει οριστικά τον χαρακτήρα της περιοχής τους, η απάντηση της Πολιτείας δεν μπορεί να περιορίζεται σε αναφορές ότι πρόκειται για ειλημμένη πολιτική απόφαση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων έχει προχωρήσει τις διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ η περιβαλλοντική έγκριση του έργου καταγράφεται στις 11 Ιουνίου 2026. Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί την ανάγκη να απαντηθούν οι επιστημονικές ενστάσεις και οι προβληματισμοί που εξακολουθούν να διατυπώνονται από την τοπική κοινωνία. Η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου, αλλά και εμπειρογνώμονες που τοποθετήθηκαν εκ μέρους της κοινότητας, έχουν εγείρει ζητήματα για τις πιθανές επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα και την ανάγκη εξέτασης εναλλακτικών λύσεων.
Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, κατά τη συνάντηση αντιπροσωπείας του Κοινοτικού Συμβουλίου -κοινοτάρχης και ακόμη ένα άτομο- με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στις αρχές Νοεμβρίου, η Ομάδα Πρωτοβουλίας δεν συμμετείχε, παρά το σχετικό αίτημά της. Την ίδια ώρα, συζητήθηκε το ενδεχόμενο αντισταθμιστικών μέτρων για την κοινότητα.
Εδώ ανακύπτει ένα ακόμη ουσιαστικό ερώτημα: μπορούν πράγματι τα αντισταθμιστικά μέτρα να αποτελέσουν απάντηση στην απώλεια ενός φυσικού οικοσυστήματος; Μπορεί να αποτιμηθεί οικονομικά ένας θαλάσσιος βιότοπος; Μπορεί μια χρηματική ή άλλη παροχή να αντικαταστήσει μια ακτή, έναν υποθαλάσσιο οικότοπο ή ένα κομμάτι της ιστορίας ενός τόπου;
Η τοποθέτηση της δημοσιογράφου Γιώτας Δημητρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή δεν περιορίζεται στην τεχνική διάσταση του ζητήματος. Αναδεικνύει την ανθρώπινη πλευρά του, την Ελένη και τους υπόλοιπους κατοίκους μέλη της ομάδας πρωτοβουλίας κατά της αφαλάτωσης στο Μαζωτό, που βλέπουν έναν τόπο με τον οποίο συνδέονται συναισθηματικά, κοινωνικά και βιωματικά να βρίσκεται αντιμέτωπος με μια αλλαγή που θεωρούν απειλητική και μέχρι στιγμής δεν έχουν πάρει απαντήσεις που να καθησυχάζουν τις ανησυχίες τους.
Η αναφορά της δημοσιογράφου σε πιθανούς επιχειρηματικούς και πολιτικούς συσχετισμούς αποτελεί επίσης ζήτημα που, εφόσον υπάρχουν σχετικά στοιχεία, οφείλει να διερευνηθεί θεσμικά και δημοσιογραφικά. Δεν μπορεί, ωστόσο, να αντιμετωπίζεται ως αποδεδειγμένο γεγονός χωρίς τεκμηρίωση και επίσημες απαντήσεις από τους εμπλεκομένους. Η διαφάνεια είναι απαραίτητη ακριβώς για να μην αφήνονται περιθώρια αμφισβήτησης και καχυποψίας.
Υπάρχει, τέλος, και μια ευρύτερη διάσταση που αφορά το μέλλον της επαρχίας Λάρνακας. Συχνά μιλάμε για την τουριστική ανάπτυξη, την ανάδειξη των φυσικών ομορφιών και την ανάγκη να καταστεί η περιοχή ελκυστικός προορισμός. Όμως, η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να αποτελεί προτεραιότητα μόνο στις ομιλίες, στις παρουσιάσεις και στα συνέδρια. Πρέπει να αποτυπώνεται και στις πραγματικές αποφάσεις που λαμβάνονται για τον τόπο.
Δεν γίνεται να προβάλλουμε τις φυσικές ακτές ως τουριστικό πλεονέκτημα και την ίδια στιγμή να μην εξαντλούμε κάθε δυνατότητα προστασίας τους.
Η δημοσιογραφική παρέμβαση της Γιώτας Δημητρίου υπενθυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε: ο ρόλος της δημοσιογραφίας δεν είναι μόνο να καταγράφει τις αποφάσεις της εξουσίας, αλλά και να θέτει τα ερωτήματα που η εξουσία ενδεχομένως θα προτιμούσε να μην ακούσει. Να δίνει φωνή σε ανθρώπους που αισθάνονται ότι δεν ακούγονται και να επιμένει στην αναζήτηση απαντήσεων, ακόμη και όταν αυτές δεν είναι βολικές. Γι αυτό και θα έπρεπε όλα τα ΜΜΕ και περισσότεροι δημοσιογράφοι να είχαν ασχοληθεί με το θέμα.
Ο Μαζωτός δεν χρειάζεται προνομιακή μεταχείριση. Χρειάζεται ισότιμη αντιμετώπιση, ουσιαστικό διάλογο και αποφάσεις που να στηρίζονται στην επιστημονική τεκμηρίωση, τη διαφάνεια και τον σεβασμό στο περιβάλλον.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Κύπρος χρειάζεται νερό. Προφανώς και χρειάζεται. Και νερό και αφαλατώσεις. Το ερώτημα είναι αν, στην προσπάθειά μας να εξασφαλίσουμε το νερό του αύριο, είμαστε έτοιμοι να θυσιάσουμε ανεπανόρθωτα κομμάτια της φυσικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς, την στιγμή μάλιστα που υπάρχουν εναλλακτικές.
Και αυτό είναι ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο τον Μαζωτό. Αφορά όλους μας.
Υ.Γ Αξίζει να σημειωθεί ότι η αφαλάτωση στο Μαζωτό που απειλεί να καταστρέψει τον φυσικό και αρχαιολογικό πλούτο του χωριού, δεν θα εξυπηρετεί την επαρχία Λάρνακας αλλά την επαρχία Αμμοχώστου.
