Της συντακτκής ομάδας του SkalaTimes
Ο Άρης Κλεάνθους θέτει ζητήματα ιδιωτικότητας, προσβασιμότητας και εξυπηρέτησης των ασθενών μετά τη μεταφορά των υπηρεσιών στη νέα πτέρυγα του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας. Με επιστολή προς τον ΟΚΥπΥ ζητά άμεσα μέτρα και έναρξη διαβουλεύσεων για μεταστέγαση στο κτήριο της παλαιάς Στέγης Ανηλίκων, στην Λάρνακα.
Το ζήτημα της λειτουργίας των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στη Λάρνακα επαναφέρει στο προσκήνιο ο Άρης Κλεάνθους, μέλος του Συμβουλίου Ευημερίας Ασθενών του Νοσοκομείου Λάρνακας, ο οποίος απέστειλε επιστολή προς τη Διοίκηση και τη Διεύθυνση του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ), ζητώντας την αντιμετώπιση των προβλημάτων που, όπως υποστηρίζει, προέκυψαν μετά τη μεταφορά των υπηρεσιών στη νέα πτέρυγα του Γενικού Νοσοκομείου.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρίσκεται η ανάγκη για δημιουργία ενός αυτόνομου Κοινοτικού Κέντρου Ψυχικής Υγείας εντός του αστικού ιστού της Λάρνακας, με τον ίδιο να προτείνει ως χώρο στέγασης το κτήριο της παλαιάς Στέγης Ανηλίκων, στην περιοχή πίσω από το Πάρκο Σαλίνα.
Ζητήματα ιδιωτικότητας και πρόσβασης
Σύμφωνα με τον Άρη Κλεάνθους, η μεταφορά των υπηρεσιών από το Παλαιό Νοσοκομείο στη νέα πτέρυγα έχει δημιουργήσει προβλήματα τόσο στη λειτουργικότητα των χώρων όσο και στην πρόσβαση των πολιτών.
Όπως αναφέρει σε επιστολή του, στο Παλαιό Νοσοκομείο υπήρχε δυνατότητα διακριτικής και αυτόνομης προσέλευσης, ακόμη και για περιστατικά που απαιτούσαν ειδικό χειρισμό. Αντίθετα, στη νέα πτέρυγα, σύμφωνα με την περιγραφή του, οι ασθενείς καλούνται να χρησιμοποιούν την κεντρική είσοδο και τους κοινόχρηστους ανελκυστήρες, περνώντας από χώρους όπου εξυπηρετούνται και άλλα περιστατικά.
Ο ίδιος εκφράζει την ανησυχία ότι αυτή η διάταξη ενδέχεται να επηρεάζει την ιδιωτικότητα και την αξιοπρέπεια των ατόμων που λαμβάνουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διασφάλισης συνθηκών διακριτικότητας.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η προηγούμενη τοποθεσία, στο κέντρο της πόλης, διευκόλυνε την πρόσβαση πολιτών που δεν διαθέτουν ιδιωτικό όχημα ή συνοδό. Κατά τον ίδιο, η μεταφορά στο συγκρότημα του Γενικού Νοσοκομείου δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες μετακίνησης, ενώ εκφράζει φόβους ότι ο συνδυασμός της απόστασης και του κοινωνικού στίγματος μπορεί να αποθαρρύνει ορισμένους ασθενείς από την αναζήτηση ή τη συνέχιση της φροντίδας τους.
Η πρόταση για τη Στέγη Ανηλίκων
Ως μακροπρόθεσμη λύση, ο Άρης Κλεάνθους εισηγείται τη μεταφορά των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στο κτήριο της παλαιάς Στέγης Ανηλίκων, πίσω από το Πάρκο Σαλίνα. Όπως αναφέρει, ο συγκεκριμένος χώρος θα μπορούσε να διαμορφωθεί κατάλληλα, ώστε να φιλοξενεί αυτόνομους χώρους συνεδριών, εργοθεραπείας και άλλων υπηρεσιών, με ανεξάρτητη και διακριτική είσοδο.
Η πρόταση, σύμφωνα με τον ίδιο, αποσκοπεί στη δημιουργία ενός προσβάσιμου κοινοτικού χώρου, ο οποίος θα εξυπηρετεί τις ανάγκες των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας και των οικογενειών τους, ενισχύοντας την πρόληψη, την αποκατάσταση και την κοινωνική επανένταξη.
Στην επιστολή του, ο κ. Κλεάνθους αναφέρει επίσης ότι έχει εκφραστεί θετική ανταπόκριση και πρόθεση συνδρομής από τον Δήμαρχο Λάρνακας, Ανδρέα Βύρα, τον Πρόεδρο του ΕΟΑ Λάρνακας, Άγγελο Χατζηχαραλάμπους, και την Επαρχιακή Γραμματέα του ΑΚΕΛ Λάρνακας, Χρυστάλλα Αντωνίου.
Ζητείται άμεση λύση για τη διακριτική είσοδο
Πέρα από τη μακροπρόθεσμη πρόταση, ο Άρης Κλεάνθους ζητά την άμεση υλοποίηση της διαμόρφωσης μιας προσωρινής, διακριτικής εισόδου στη νέα πτέρυγα του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας.
Όπως αναφέρει, η συγκεκριμένη διευθέτηση είχε συζητηθεί ως προσωρινό μέτρο, ωστόσο, σύμφωνα με την επιστολή του, οι σχετικές εργασίες δεν έχουν ακόμη αρχίσει.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η υλοποίησή της είναι αναγκαία για την προστασία της ιδιωτικότητας των ασθενών, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι ένα τέτοιο μέτρο δεν θα πρέπει να υποκαταστήσει την εξεύρεση οριστικής λύσης για τη στέγαση των υπηρεσιών.
Επίκληση διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών
Στη συμπληρωματική του δήλωση προς το Skala Times, ο κ. Κλεάνθους επικαλείται τις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τις κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας, καθώς και τον οδηγό Community Based Mental Health της Handicap International και της Γαλλικής Υπηρεσίας Ανάπτυξης (AFD).
Όπως υποστηρίζει, η κοινοτική φροντίδα, η προσβασιμότητα και η καταπολέμηση του στίγματος αποτελούν βασικές παραμέτρους για τον σχεδιασμό των σχετικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τις συνέπειες που ενδέχεται να έχει η δυσκολότερη πρόσβαση στις υπηρεσίες, τόσο για τους ίδιους τους ασθενείς όσο και για το σύστημα υγείας, αναφερόμενος στον κίνδυνο διακοπής της θεραπείας και επακόλουθης ανάγκης για νοσηλεία.
Ο κ. Κλεάνθους προχωρεί ακόμη σε αναφορά για πιθανές ευρωπαϊκές κυρώσεις, εάν δεν τηρούνται οι σχετικές υποχρεώσεις. Ωστόσο, η συγκεκριμένη νομική εκτίμηση δεν συνοδεύεται στην επιστολή από αναφορά σε συγκεκριμένη διάταξη ή διαδικασία επιβολής κυρώσεων και, ως εκ τούτου, απαιτείται περαιτέρω τεκμηρίωση.
Τα αιτήματα προς τον ΟΚΥπΥ
Με την επιστολή του, ο Άρης Κλεάνθους καλεί τη Διοίκηση του ΟΚΥπΥ να προχωρήσει σε δύο συγκεκριμένες ενέργειες:
- Άμεση διαμόρφωση προσωρινής διακριτικής εισόδου στη νέα πτέρυγα του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας, σύμφωνα με τη δέσμευση που, όπως αναφέρει, είχε προηγηθεί.
- Έναρξη διαβουλεύσεων για την οριστική μεταστέγαση των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στο κτήριο της παλαιάς Στέγης Ανηλίκων, σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους εμπλεκόμενους φορείς.
«Ο Λαρνακέας δεν είναι και δεν θα αποδεχθεί να αντιμετωπίζεται ως πολίτης δεύτερης κατηγορίας», αναφέρει χαρακτηριστικά στη συμπληρωματική δήλωσή του.
Το επόμενο βήμα είναι η τοποθέτηση του ΟΚΥπΥ επί των ζητημάτων που εγείρονται, καθώς και η αποσαφήνιση του κατά πόσο υπάρχει σχεδιασμός για άμεσες παρεμβάσεις στους υφιστάμενους χώρους ή για εξέταση εναλλακτικής λύσης στέγασης.
- Το Skala Times θα παρακολουθεί το θέμα, με γνώμονα την ανάγκη για προσβάσιμες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, την προστασία της αξιοπρέπειας των ασθενών και την ισότιμη εξυπηρέτηση των πολιτών της Λάρνακας.
Αυτούσια η επιστολή που δόθηκε στον ΟΚΥπΥ:
Η επιστολή του Άρη Κλεάνθους παραδόθηκε στη Διοίκηση του ΟΚΥπΥ από την Επαρχιακή Γραμματέα του ΑΚΕΛ, Χριστάλλα Αντωνίου, εκ μέρους του Συμβουλίου Ευημερίας Ασθενών του Νοσοκομείου Λάρνακας.
Ακολουθεί αυτούσιο το κείμενο της επιστολής:
Προς: Διοίκηση και Διεύθυνση Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ)
Θέμα: Η λειτουργία των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στη Λάρνακα – Από τα προβλήματα της μεταστεγαστικής κατάστασης στη διεκδίκηση ισότιμης κοινοτικής φροντίδας
Αξιότιμοι Κύριοι,
Υπό την ιδιότητά μου ως μέλος του Συμβουλίου Ευημερίας Ασθενών του Νοσοκομείου Λάρνακας, επικοινωνώ μαζί σας για να θέσω ενώπιόν σας τη σοβαρότητα της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί με τη μεταφορά των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στη νέα πτέρυγα του Γενικού Νοσοκομείου.
Η μεταφορά αυτή ακύρωσε δύο θεμελιώδεις παράγοντες για την ουσιαστική παροχή ψυχιατρικής και κοινοτικής φροντίδας: τη λειτουργική διάταξη του χώρου και την κομβική γεωγραφική τοποθεσία. Στο Παλαιό Νοσοκομείο, η εσωτερική και εξωτερική διαμόρφωση επέτρεπε μια αυτόνομη και προστατευμένη ροή, διασφαλίζοντας πλήρως τη διακριτικότητα. Υπήρχε ξεχωριστή πρόσβαση για τα περιστατικά οξείας φάσης ή για τις μεταφορές βάσει διατάγματος του Περί Ψυχικής Υγείας Νόμου, χωρίς να εκτίθενται οι συμπολίτες μας σε δημόσια θέα. Αντίθετα, στη νέα πτέρυγα, η χωρική διάταξη υποχρεώνει όλους ανεξαιρέτως τους ασθενείς —από άτομα που προσέρχονται για απλή εργοθεραπεία μέχρι ανθρώπους σε οξεία φάση— να διέρχονται από την κεντρική είσοδο και τα κοινόχρηστα ασανσέρ, δίπλα σε άλλα εξωτερικά ιατρεία, καταργώντας κάθε έννοια ιδιωτικότητας και αξιοπρέπειας.
Παράλληλα, η γεωγραφική τοποθεσία του Παλαιού Νοσοκομείου στον κεντρικό ιστό της πόλης επέτρεπε την άμεση πρόσβαση με τα πόδια ή τη δημόσια συγκοινωνία σε συμπολίτες μας που δεν οδηγούν ή δεν έχουν συνοδό. Η μεταφορά των υπηρεσιών στην περιφέρεια του Γενικού Νοσοκομείου δημιούργησε ένα σοβαρό φυσικό και ψυχολογικό φραγμό. Ο φόβος του στίγματος, σε συνδυασμό με τη δυσκολία μετακίνησης, έχει οδηγήσει στο δραματικό αποτέλεσμα που επισημαίνει και το επιστημονικό προσωπικό: την απώλεια της ουσιαστικής επαφής με ανθρώπους που έχουν κατεπείγουσα ανάγκη θεραπείας. Η αποχή αυτή οδηγεί μαθηματικά σε υποτροπές και πολυδάπανες νοσοκομειακές νοσηλείες (με κόστος που υπερβαίνει τα €500 ημερησίως), επιβαρύνοντας περαιτέρω το σύστημα υγείας, την ώρα που οι αριθμοί επισκεψιμότητας στη νέα πτέρυγα εμφανίζονται πλασματικά αυξημένοι αποκλειστικά λόγω ατόμων που προσέρχονται απλώς για την τυπική διεκπεραίωση πιστοποιητικών επιδομάτων.
Πρέπει να γίνει σαφές ότι ο θεμελιώδης ρόλος των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας είναι η πρόληψη, η αποκατάσταση και η κοινωνική επανένταξη εντός του αστικού ιστού, μακριά από ιδρυματικά νοσοκομειακά περιβάλλοντα. Αυτό επιτάσσουν τα διεθνή επιστημονικά πρωτόκολλα Κοινοτικής Ψυχικής Υγείας —όπως διατυπώνονται από τον ΠΟΥ και στον διεθνή μεθοδολογικό οδηγό Community Based Mental Health των Handicap International και AFD— τα οποία ορίζουν ρητά ότι η κοινοτική φροντίδα απαιτεί αυτόνομες, εξω-νοσοκομειακές δομές. Την ώρα που στις υπόλοιπες επαρχίες της Κύπρου οι υπηρεσίες αυτές στεγάζονται σε αυτόνομα Κοινοτικά Κέντρα, η εμμονή στη συστέγαση εντός του νοσοκομειακού συγκροτήματος στη Λάρνακα ακυρώνει τον κοινοτικό τους χαρακτήρα. Οι δημότες και οι ασθενείς της Λάρνακας δικαιούνται ισότιμη μεταχείριση και δεν θα αποδεχθούμε να αντιμετωπίζονται ως δημότες δεύτερης κατηγορίας.
Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζω ότι κατόπιν δικής μου παρέμβασης και σε συνεργασία με εκπροσώπους πολιτικών και δημοτικών ομάδων, είχε συμφωνηθεί ως κατεπείγον προσωρινό μέτρο η διαμόρφωση μιας αυτόνομης, διακριτικής εισόδου στη νέα πτέρυγα. Δυστυχώς, παρά τις δεσμεύσεις, μέχρι και σήμερα ουδεμία εργασία έχει ξεκινήσει, αφήνοντας καθημερινά εκτεθειμένους τους ασθενείς. Η υλοποίηση της προσωρινής αυτής εισόδου αποτελεί αδήριτη υποχρέωση προστασίας της αξιοπρέπειας των ασθενών για το άμεσο διάστημα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν συμψηφίζεται ούτε υποκαθιστά την οριστική λύση.
Η μόνη βιώσιμη, επιστημονικά ορθή και κοινωνικά δίκαιη λύση είναι η μεταφορά των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας στο κτήριο της παλαιάς «Στέγης Ανηλίκων», όπισθεν του Πάρκου Σαλίνα. Η συγκεκριμένη επιλογή επιλύει ταυτόχρονα και τα δύο κρίσιμα ζητήματα: αφενός ως προς την τοποθεσία, καθώς βρίσκεται στην καρδιά της πόλης σε ένα προσβάσιμο και ήρεμο περιβάλλον δίπλα στο πράσινο, απαλλαγμένο από το βάρος του νοσοκομειακού ιδρυματισμού, και αφετέρου ως προς τη λειτουργική διάταξη, καθώς επιδέχεται την κατάλληλη διαμόρφωση για ανεξάρτητη, διακριτική είσοδο και αυτόνομους χώρους συνεδριών, εργοθεραπείας και κοινωνικής επανένταξης. Σημειώνεται ότι για τη συγκεκριμένη πρόταση υπάρχει ήδη εκπεφρασμένη θετική ανταπόκριση και πρόθεση ουσιαστικής συνδρομής από τον Δήμαρχο Λάρνακας κ. Ανδρέα Βύρα, τον Πρόεδρο του ΕΟΑ Λάρνακας κ. Άγγελο Χατζηχαραλάμπους και την Επαρχιακή Γραμματέα του ΑΚΕΛ κ. Χριστάλλα Χατζηδημητρίου.
Βάσει των ανωτέρω, καλούμε τη Διοίκηση του ΟΚΥπΥ:
- Να προχωρήσει άμεσα στην υλοποίηση της εκκρεμούσας δέσμευσης για τη διαμόρφωση της προσωρινής διακριτικής εισόδου στη νέα πτέρυγα του Γενικού Νοσοκομείου.
- Να εκκινήσει αμέσως τις διαδικασίες διαβούλευσης με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους εμπλεκόμενους φορείς για την οριστική μεταστέγαση στη Στέγη Ανηλίκων.
Με εκτίμηση,
Άρης Κλεάνθους
Μέλος Συμβουλίου Ευημερίας Ασθενών Νοσοκομείου Λάρνακας
Μέλος Συμβουλίου Κληροδοτήματος Ευανθίας Πιερίδου
