“Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έλλειμμα της Λάρνακας: Δεν είναι μόνο όσα έργα δεν έγιναν. Είναι κυρίως οι ευκαιρίες που δεν δημιουργήθηκαν “
της συντακτικής ομάδας του SkalaTimes
Τα μεγάλα έργα υποδομής αποτελούν αναμφίβολα σημαντικό μοχλό ανάπτυξης και είναι πάντοτε ευπρόσδεκτα. Μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη χρειάζεται σύγχρονες υποδομές, όμορφους δημόσιους χώρους, οργανωμένα πάρκα, χώρους πρασίνου και υποδομές πολιτισμού και αναψυχής. Είναι στοιχεία απαραίτητα για μια κοινωνία που θέλει να χαρακτηρίζεται πολιτισμένη, προοδευτική και ευημερούσα.
Ωστόσο, υπάρχει ένα ουσιαστικό ερώτημα που οφείλουμε να θέσουμε: Ποιο είναι τελικά το πραγματικό μέτρο της ανάπτυξης μιας πόλης; Τα εντυπωσιακά έργα και οι μεγάλες επενδύσεις ή η καθημερινή ζωή και η οικονομική ευημερία της πλειοψηφίας των κατοίκων της;
Γιατί, στην πραγματικότητα, αυτό που χρειάζεται περισσότερο σήμερα η Λάρνακα είναι καλύτερες συνθήκες ζωής. Χρειάζεται μια πόλη στην οποία οι νέοι άνθρωποι δεν θα είναι αναγκασμένοι να αναζητούν επαγγελματικές ευκαιρίες στη Λευκωσία, στη Λεμεσό ή ακόμη και στο εξωτερικό. Μια πόλη που θα μπορεί να προσφέρει θέσεις εργασίας με προοπτική ανέλιξης, ανταγωνιστικές απολαβές και αξιοπρεπείς επαγγελματικές συνθήκες.
Δεν αρκεί να δημιουργούμε θέσεις εργασίας. Το ζητούμενο είναι να δημιουργούμε ποιοτικές θέσεις εργασίας, με μισθούς που επιτρέπουν στους ανθρώπους να ζουν αξιοπρεπώς και όχι απλώς να επιβιώνουν.
Και εδώ η Λάρνακα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα διαχρονικό πρόβλημα. Παραμένει, σε αρκετούς τομείς, ο φτωχός συγγενής της κυπριακής οικονομικής ανάπτυξης. Οι επαγγελματικές επιλογές είναι περιορισμένες, οι ευκαιρίες ανέλιξης δεν είναι αντίστοιχες με εκείνες άλλων πόλεων και οι υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας εξακολουθούν να αποτελούν ζητούμενο. Αυτό έχει και κοινωνικές προεκτάσεις. Όταν ένας νέος επιστήμονας, ένας εξειδικευμένος επαγγελματίας ή ένας εργαζόμενος με φιλοδοξίες δεν μπορεί να βρει στην πόλη του μια θέση εργασίας που να ανταποκρίνεται στα προσόντα και στις δυνατότητές του, αναγκάζεται να μετακινηθεί αλλού. Μαζί του μετακινείται και ένα σημαντικό κομμάτι του ανθρώπινου δυναμικού, της παραγωγικότητας και της μελλοντικής οικονομικής δυναμικής της πόλης.
Η Λάρνακα χρειάζεται, επομένως, ένα διαφορετικό αναπτυξιακό όραμα. Ένα όραμα στο οποίο δεν θα ευημερούν μόνο οι λίγοι, όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα να επενδύσουν ή να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που δημιουργούνται, αλλά η πλειοψηφία των πολιτών. Μια ανάπτυξη που θα μεταφράζεται σε καλύτερους μισθούς, νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες, περισσότερες επιλογές για τους νέους, ισχυρότερη τοπική οικονομία και μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη για τα νοικοκυριά.
Και όχι, αυτό δεν αποτελεί όνειρο θερινής νυκτός. Θα μπορούσε να είναι ένας απολύτως ρεαλιστικός στόχος, εάν υπήρχε μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και αξιοποίηση των πραγματικών αναπτυξιακών δυνατοτήτων της πόλης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ανάπτυξη της μαρίνας και του λιμανιού της Λάρνακας. Το μεγαλεπήβολο Master Plan που είχε παρουσιαστεί στο παρελθόν είχε δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες. Είχε καλλιεργήσει την ελπίδα ότι η Λάρνακα θα μπορούσε να αποκτήσει έναν νέο αναπτυξιακό και οικονομικό προσανατολισμό, να ενισχύσει την τουριστική της ταυτότητα, να προσελκύσει σημαντικές επενδύσεις και να δημιουργήσει ένα ευρύ φάσμα νέων επαγγελματικών ευκαιριών. Δεν ήταν μόνο η εικόνα ενός αναβαθμισμένου παραλιακού μετώπου που ενθουσίασε. Ήταν κυρίως η προοπτική μιας διαφορετικής Λάρνακας. Μιας πόλης που θα μπορούσε να διεκδικήσει τη θέση που της αναλογεί στον οικονομικό και τουριστικό χάρτη της Κύπρου.
Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι απλώς να ανακοινώνονται μεγάλες επενδύσεις και να παρουσιάζονται εντυπωσιακά σχέδια. Είναι αυτά να υλοποιούνται, να προσελκύουν πραγματική οικονομική δραστηριότητα και να δημιουργούν μετρήσιμα οφέλη για την τοπική κοινωνία.
Διότι η ανάπτυξη ενός λιμανιού, μιας μαρίνας ή ενός μεγάλου τουριστικού έργου δεν πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση το ύψος της επένδυσης ή την αρχιτεκτονική του εικόνα. Πρέπει να αξιολογείται και με βάση τις θέσεις εργασίας που δημιουργεί, τους μισθούς που προσφέρει, τις επιχειρήσεις που προσελκύει και το οικονομικό αποτύπωμα που αφήνει στην πόλη.
Παράλληλα, χρειάζεται να δούμε την ευρύτερη εικόνα. Η οικονομική κατάσταση των πολιτών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η κυβέρνηση έχει σαφώς σημαντικές ευθύνες για το κόστος ζωής, την ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος, την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και τις γενικότερες οικονομικές πολιτικές που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η τοπική ανάπτυξη μπορεί να παραμένει στάσιμη και να αποδίδουμε όλες τις ευθύνες στο κράτος.
Η Λάρνακα οφείλει να αναλάβει και η ίδια τις ευθύνες της. Να διεκδικήσει δυναμικά επενδύσεις, να δημιουργήσει ένα ελκυστικό περιβάλλον για επιχειρήσεις, να εξετάσει στοχευμένα κίνητρα για την προσέλκυση εταιρειών και οργανισμών υψηλής προστιθέμενης αξίας και να διαμορφώσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική οικονομικής ανάπτυξης.
Γιατί δεν αρκεί να περιμένουμε από την κεντρική κυβέρνηση να φέρει την ανάπτυξη στην πόλη μας. Χρειάζεται πρωτοβουλία, διεκδίκηση, εξωστρέφεια και συγκεκριμένος σχεδιασμός από όλους τους τοπικούς φορείς.
Η στήριξη της τοπικής οικονομίας ξεκινά από εμάς τους ίδιους
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη σημαντική παράμετρος που συχνά παραγνωρίζουμε: η στήριξη της τοπικής οικονομίας πρέπει να ξεκινά από εμάς τους ίδιους. Τόσο από τους κατοίκους όσο, και κυρίως, από τις αρχές και τους οργανισμούς της πόλης.
Ο Δήμος, οι ημικρατικοί οργανισμοί, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και οι υπόλοιποι φορείς της Λάρνακας θα πρέπει να αποτελούν παράδειγμα έμπρακτης στήριξης της τοπικής επιχειρηματικότητας. Δεν είναι λογικό να αναζητούμε διαρκώς τρόπους προσέλκυσης επενδύσεων και ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας, όταν την ίδια στιγμή καταφεύγουμε σε επιχειρήσεις και επαγγελματίες άλλων πόλεων για υπηρεσίες που μπορούν κάλλιστα να προσφέρουν εξίσου ικανοποιητικά οι επαγγελματίες της δικής μας πόλης.
Κάθε φορά που αναθέτουμε μια εργασία, μια υπηρεσία ή μια προμήθεια σε μια τοπική επιχείρηση, τα χρήματα παραμένουν σε σημαντικό βαθμό στην τοπική οικονομία. Στηρίζουν θέσεις εργασίας, διατηρούν επιχειρήσεις βιώσιμες, δημιουργούν εισόδημα για οικογένειες και ενισχύουν έναν κύκλο οικονομικής δραστηριότητας που επιστρέφει πολλαπλά οφέλη στην κοινωνία.
Ασφαλώς, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να παρακάμπτονται οι διαδικασίες διαφάνειας, οι κανόνες των δημόσιων συμβάσεων ή τα κριτήρια ποιότητας και ανταγωνιστικότητας. Σημαίνει, όμως, ότι όπου υπάρχουν ισοδύναμες επιλογές και το επιτρέπουν οι νόμιμες διαδικασίες, πρέπει να δίνεται ουσιαστική ευκαιρία στους επαγγελματίες και στις επιχειρήσεις της Λάρνακας.
Το ίδιο ισχύει και για τους κατοίκους. Ας αναρωτηθούμε πόσες φορές επιλέγουμε υπηρεσίες, καταστήματα και επαγγελματίες άλλων πόλεων, ενώ υπάρχουν αξιόλογες επιχειρήσεις δίπλα μας που μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες μας. Η τοπική οικονομία δεν μπορεί να αναπτύσσεται μόνο με απαιτήσεις από την κυβέρνηση ή με προσδοκίες για μεγάλες ξένες επενδύσεις. Χρειάζεται και τη δική μας καθημερινή υποστήριξη.
Δεν μπορούμε να απαιτούμε μια ισχυρή Λάρνακα, εάν δεν είμαστε διατεθειμένοι να στηρίξουμε την ίδια την οικονομία της. Και οι πρώτοι που πρέπει να δίνουν το παράδειγμα είναι οι θεσμοί και οι οργανισμοί της πόλης μας.
Αυτή είναι μια ακόμη πτυχή της ανάπτυξης που πρέπει επιτέλους να συζητήσουμε. Γιατί η οικονομική ευημερία δεν έρχεται μόνο με μεγάλα έργα και επενδύσεις. Χτίζεται και μέσα από τις μικρές, καθημερινές αποφάσεις που κρατούν την οικονομική δραστηριότητα ζωντανή στον τόπο μας.
Υπάρχουν αριθμοί που επιβεβαιώνουν γιατί η συζήτηση για την ποιότητα της απασχόλησης πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου, το 2025 οι μέσες ακαθάριστες μηνιαίες απολαβές ανήλθαν στα €2.591, ενώ οι διάμεσες απολαβές ήταν μόλις €1.953. Με άλλα λόγια, ο μισός πληθυσμός των εργαζομένων λάμβανε κάτω από €1.953 μεικτά τον μήνα. Επιπλέον, σχεδόν το ένα τέταρτο των εργαζομένων αμειβόταν με λιγότερα από €1.500. Και όλα αυτά, σε μια Κύπρο που τα ενοίκια έχουν φτάσει στα ύψη, η ακρίβεια και το ρεύμα το ίδιο. Με €1.500 πληρώνει κανείς μόνο τους λογαριασμούς.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν ολόκληρη την Κύπρο και όχι αποκλειστικά τη Λάρνακα. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται να απαιτήσουμε περισσότερα και πιο εξειδικευμένα στοιχεία για την επαρχία μας: Πόσες νέες θέσεις εργασίας δημιουργούνται; Σε ποιους κλάδους; Με ποιες απολαβές; Πόσοι νέοι επιστήμονες παραμένουν στην πόλη και πόσοι αναγκάζονται να αναζητήσουν εργασία αλλού; Αυτό ήταν κάτι που αν ήμασταν εμείς δήμαρχοι -το skalatimes- θα το κάναμε άμεσα. Να δούμε ποιοι είναι οι αριθμοί για τη Λάρνακα; Να έχουμε μία εικόνα. Να ξέρουμε αν πρέπει πραγματικά να δράσουμε άμεσα και να εργαστούμε για να βρούμε λύσεις.
Η Λάρνακα δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στα μεγάλα έργα και στην ευημερία των κατοίκων της. Χρειάζεται μεγάλα έργα που να υπηρετούν την ευημερία των κατοίκων της.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα. Να μην περιοριστούμε στις μακέτες, στις εξαγγελίες, στις φωτογραφίες και στις κορδέλες εγκαινίων. Να μετράμε την επιτυχία κάθε αναπτυξιακού έργου με βάση το πόσο βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών.
Γιατί μια πόλη δεν γίνεται πραγματικά πλούσια όταν αποκτά μόνο καινούργια κτίρια, ξενοδοχεία, μαρίνες και εμπορικούς χώρους. Γίνεται πλούσια όταν οι άνθρωποί της έχουν καλύτερους μισθούς, περισσότερες ευκαιρίες, οικονομική ασφάλεια και τη δυνατότητα να δημιουργήσουν το μέλλον τους στον τόπο όπου μεγάλωσαν.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έλλειμμα της Λάρνακας: Δεν είναι μόνο όσα έργα δεν έγιναν. Είναι κυρίως οι ευκαιρίες που δεν δημιουργήθηκαν.
Η Λάρνακα δεν χρειάζεται απλώς να αλλάξει όψη. Χρειάζεται να αλλάξει οικονομικό επίπεδο. Και η πραγματική ανάπτυξη δεν πρέπει να φαίνεται μόνο στην εικόνα της πόλης, αλλά να αποτυπώνεται στο πορτοφόλι, στην καθημερινότητα και στις προοπτικές των ανθρώπων της.
