Text follows in English
Προσευχή και Θρησκευτικά απαραίτητα στο σχολείο επισημαίνει το υπουργείο Παιδείας – Πώς πρέπει να διδάσκεται σε γυμνάσια και λύκεια, τι ισχύει για αλλόθρησκους
Ένα από τα ζητήματα που κατά καιρούς απασχολούν εκπαιδευτικούς φορείς είναι η διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών στα σχολεία μας αλλά και η πρωινή προσευχή όπως αυτή ισχύει εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Οι συζητήσεις συνήθως γύρω από αυτά τα θέματα, έχουν αφορμή είτε τις προσωπικές απόψεις περί θρησκευτικών πεποιθήσεων κάποιων, είτε το πολυπολιτισμικό στοιχείο που χαρακτηρίζει σε μεγάλο πια βαθμό την κοινωνία μας και κατ’ επέκταση το εκπαιδευτικό μας σύστημα.
Σημαντικό, όμως, σημείο σε αυτές τις συζητήσεις παραμένει η ταυτότητα του λαού, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ορθοδοξία. Κάποιες φορές δε, τα ζητήματα αυτά απασχολούν τα σχολεία, κυρίως στις περιπτώσεις κατά τις οποίες γονείς και μαθητές πιθανόν να αιτούνται απαλλαγή από τη διδασκαλία των Θρησκευτικών προφασιζόμενοι διάφορους λόγους, ωστόσο, όπως πληροφορούμαστε, δεν είναι πολλές αυτές οι περιπτώσεις.
Επίσης, κατά καιρούς ενδεχομένως, να παρατηρείτο το φαινόμενο το μάθημα των Θρησκευτικών –κυρίως στη Μέση Εκπαίδευση– όπως φυσικά και κάποια άλλα μαθήματα, να ήταν η «εύκολη λύση» για να αντικατασταθούν με εξεταζόμενα μαθήματα κυρίως προς το τέλος της σχολικής χρονιάς, πρακτική που δεν ενδείκνυται και που έχει ξεκαθαρίσει πλέον πως δεν θα πρέπει να ακολουθείται. Κι αυτό διότι, το μάθημα των Θρησκευτικών δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να υποβαθμίζεται.
Τα πιο πάνω ζητήματα επιχειρεί να τα βάλει σε μια σειρά και το υπουργείο Παιδείας, δίνοντας ένα σαφές πλαίσιο. Συγκεκριμένα, στην εγκύκλιο της Δημοτικής Εκπαίδευσης που δίνει οδηγίες για τη νέα σχολική χρονιά η έναρξη της οποίας πλησιάζει, αναφέρεται τόσο στο μάθημα όσο και στην πρωινή προσευχή.
Αναλυτικά, επισημαίνει ότι: «Οι εκπαιδευτικοί την πρώτη διδακτική περίοδο, πριν από την έναρξη των μαθημάτων, μεριμνούν για πρωινή προσευχή με τα παιδιά του τμήματος με το οποίο έχουν μάθημα τη συγκεκριμένη περίοδο. Τα παιδιά που δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι μπορούν να προσεύχονται σιωπηλά στον δικό τους Θεό».
Επιπρόσθετα, στην εγκύκλιο ξεκαθαρίζεται ότι «η θρησκευτική αγωγή συνεχίζει να αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους των σχολείων μας. Το μάθημα των Θρησκευτικών, όπως και όλα τα υπόλοιπα, δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να υποβαθμίζεται. Πρέπει να αποφεύγεται η ανάθεση του μαθήματος ενός τμήματος σε δύο διαφορετικούς εκπαιδευτικούς όπως και η πρακτική ανάληψης από τον διευθυντή πολλών μονόωρων μαθημάτων Θρησκευτικών, με το επιχείρημα της καλύτερης γνωριμίας με τους μαθητές.
Επίσης, είναι καλύτερα να αποφεύγεται η πρακτική να αναλαμβάνει ο διευθυντής ή κάποιος εκπαιδευτικός, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο θέμα, με την ευρεία έννοια του όρου, όλα τα μαθήματα Θρησκευτικών του σχολείου. Επιπρόσθετα, δεν επιτρέπεται για κανέναν λόγο να μην διδάσκεται το μάθημα των Θρησκευτικών ή να αντικαθίσταται από άλλα μαθήματα».
Για τους μαθητές που δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι, αναφέρεται, ότι έχουν δικαίωμα, έπειτα από σχετικό γραπτό αίτημα και των δύο γονέων/ κηδεμόνων τους προς τον διευθυντή του σχολείου, για απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών.
Σε περίπτωση έγκρισης της απαλλαγής, ο μαθητής θα πρέπει, την ώρα των Θρησκευτικών, να πηγαίνει σε αδελφό τμήμα, όπου θα εντάσσεται λειτουργικά στη μαθησιακή διαδικασία και να επιστρέφει στην τάξη του μόλις ολοκληρωθεί το μάθημα. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει αδελφό τμήμα, θα πρέπει να πηγαίνει στην πλησιέστερη με την ηλικία του τάξη ή να γίνονται άλλες εύλογες προσαρμογές, οι οποίες να είναι χρήσιμες και ωφέλιμες για το παιδί.
Σημειώνεται, επίσης, ότι δεν απαιτείται να εξασφαλίζεται απαλλαγή από το μάθημα κάθε σχολική χρονιά. Από τη στιγμή που δόθηκε έγκριση για απαλλαγή για μία σχολική χρονιά, εξυπακούεται ότι το συγκεκριμένο παιδί απαλλάσσεται από το μάθημα των Θρησκευτικών μέχρι την αποφοίτησή του ή τη μετεγγραφή του από το συγκεκριμένο σχολείο, εκτός αν οι γονείς/ κηδεμόνες επανέλθουν με νέα επιστολή τους που να ζητούν μη απαλλαγή από το μάθημα. Σε περίπτωση μετεγγραφής πρέπει να υποβάλλεται νέο αίτημα για εξασφάλιση απαλλαγής.
Μεγάλη η σημασία του μαθήματος στη Μέση Εκπαίδευση
Όσον αφορά στη Μέση Εκπαίδευση, το μάθημα των Θρησκευτικών θεωρείται πολύ σημαντικό, κυρίως για τις αρχές και τις αξίες που προάγει. Ο γενικός του σκοπός, όπως αυτός περιγράφεται και στο Αναλυτικό Πρόγραμμα είναι να δώσει στους μαθητές τη θρησκευτική γνώση και τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για να προσεγγίσουν τις εκφάνσεις και το ρόλο του θρησκευτικού φαινομένου στον σύγχρονο κόσμο.
Ο θρησκευτικός γραμματισμός που επιχειρείται με άξονα τη μελέτη της Ορθόδοξης πίστης και της θρησκευτικής παράδοσης του τόπου τους αποτελεί εφόδιο που θα τους βοηθήσει να αντιλαμβάνονται την παρουσία τους μέσα στον κόσμο ως μοναδικών δημιουργημάτων του Τριαδικού Θεού με σκοπό την τελείωση μέσα από την αγαπητική συμπόρευση με τους άλλους, σε κοινωνία αλληλοσεβασμού και συνεργασίας. Επιπλέον, το μάθημα στοχεύει στην ανάπτυξη πανανθρώπινων αξιών ως αντίδοτου στον φανατισμό και τη μισαλλοδοξία.
Ερωτηθείς για τη σημασία του μαθήματος αλλά και την ανάγκη όπως αυτό να μην παραγκωνίζεται σε καμία εκπαιδευτική βαθμίδα, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Θεολόγων Καθηγητών, Χριστάκης Ευσταθίου, ανέφερε στον «Φ» πως το μάθημα εμπεριέχει και το διαπολιτισμικό στοιχείο αλλά και πολλά άλλα χαρακτηριστικά, τα οποία απαιτούν οι σύγχρονοι καιροί αλλά και ο κόσμος σήμερα.
«Μέσα από τη διδασκαλία προάγεται ο σεβασμός και η συνύπαρξη και βασικές αρχές που σε καμιά περίπτωση όχι μόνο δεν επιτρέπουν να εμφιλοχωρεί το πνεύμα του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας αλλά αντίθετα προάγονται οι αρχές της αγάπης και της συνύπαρξης μεταξύ προσώπων και λαών».
Όπως είπε ο κ. Ευσταθίου, όταν το μάθημα των Θρησκευτικών διδάσκεται σωστά στους μαθητές, τότε όχι μόνο δεν αποτελεί πεδίο για την εκκόλαψη αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων, αλλά αναδεικνύονται η συναίνεση και η συνεργασία αλλά και η γνώση και ο αλληλοσεβασμός, ως βασικά στοιχεία του περιεχομένου του, τα οποία άλλωστε συνιστούν και πολιτισμικά μεγέθη που μπορούν να κοσμούν το όλο εκπαιδευτικό σύστημα.
Prayer and Religious Education Deemed Essential in Schools, Ministry of Education Emphasizes – How It Should Be Taught in Lower and Upper Secondary Schools, What Applies to Students of Other Faiths
One of the issues that has periodically concerned educational bodies is the teaching of Religious Education in our schools, as well as morning prayer, as has been the practice for many years. Discussions surrounding these issues are usually prompted either by individuals’ personal views on religious beliefs or by the multicultural character that increasingly defines our society and, consequently, our education system.
An important point in these discussions, however, remains the identity of the people, which is inextricably linked to Orthodoxy. At times, these issues also concern schools, particularly in cases where parents and students may request exemption from Religious Education, citing various reasons. However, according to information available to us, such cases are not numerous.
From time to time, there may also have been instances in which Religious Education—particularly in secondary education—as well as certain other subjects, was treated as the “easy option” for replacement by examinable subjects, especially towards the end of the school year. This is not considered appropriate, and it has now been made clear that such a practice should not be followed. This is because Religious Education should under no circumstances be downgraded.
The Ministry of Education is also seeking to put these issues in order by providing a clear framework. Specifically, the circular issued for Primary Education, which provides instructions for the upcoming school year, refers both to the subject and to morning prayer.
More specifically, it states: “During the first teaching period, before classes begin, teachers should arrange for morning prayer with the children of the class they are teaching during that particular period. Children who are not Orthodox Christians may pray silently to their own God.”
In addition, the circular makes clear that “religious education continues to be one of the fundamental objectives of our schools. The Religious Education subject, like all other subjects, must not in any way be downgraded. The assignment of a class to two different teachers should be avoided, as should the practice of having the principal take on several one-period Religious Education classes, on the grounds that this would allow for better familiarity with the students.
It is also preferable to avoid the practice whereby the principal or a teacher who has no particular interest in the subject, in the broadest sense of the term, takes responsibility for all Religious Education classes in the school. Furthermore, under no circumstances is it permitted for Religious Education not to be taught or to be replaced by other subjects.”
Regarding students who are not Orthodox Christians, it is stated that they have the right, following a relevant written request from both parents/guardians to the school principal, to be exempted from Religious Education.
If the exemption is approved, the student must, during the Religious Education lesson, attend a parallel class, where they will participate appropriately in the learning process, and return to their own class once the lesson has been completed. If there is no parallel class, the student should attend the class closest to their age, or other reasonable arrangements should be made that are useful and beneficial to the child.
It is also noted that an exemption from the subject does not have to be secured every school year. Once an exemption has been approved for one school year, it is understood that the particular child is exempt from Religious Education until graduation or transfer from that school, unless the parents/guardians submit a new letter requesting that the exemption no longer apply. In the event of a transfer to another school, a new request must be submitted in order to obtain an exemption.
The importance of Religious Education in Secondary Education
With regard to Secondary Education, Religious Education is considered very important, particularly because of the principles and values it promotes. Its general purpose, as also described in the Curriculum, is to provide students with the religious knowledge and skills necessary to understand the manifestations and role of the religious phenomenon in the modern world.
The religious literacy pursued through the study of the Orthodox faith and the religious tradition of their homeland is intended to provide students with a foundation that will help them understand their presence in the world as unique creations of the Triune God, with the purpose of attaining spiritual fulfillment through a loving journey alongside others, within a community based on mutual respect and cooperation. In addition, the subject aims to promote universal human values as an antidote to fanaticism and intolerance.
Asked about the importance of the subject and the need to ensure that it is not sidelined at any level of education, Christakis Efstathiou, President of the Association of Theology Teachers, told Philenews that the subject incorporates an intercultural dimension, as well as many other characteristics required by modern times and by the world today.
“Through teaching, respect and coexistence are promoted, along with fundamental principles that, under no circumstances, allow the spirit of fanaticism and intolerance to take hold. On the contrary, the principles of love and coexistence among individuals and peoples are promoted.”
As Mr. Efstathiou explained, when Religious Education is taught properly to students, it not only does not become a field for the cultivation of disagreements and conflicts, but instead highlights consensus and cooperation, as well as knowledge and mutual respect, as fundamental elements of its content. These, in turn, constitute cultural values that can enrich the education system as a whole.
Source: Philenews
