Οι μελέτες δείχνουν πως σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι στην ΕΕ εκτίθενται σε παράγοντες κινδύνου για καρκίνο, ενώ στην Κύπρο οι έλεγχοι παραμένουν αποσπασματικοί και περιορίζονται σε στοχευμένες μετρήσεις και κατόπιν παραπόνωνx
Μετρήσεις χωρίς συνολική χαρτογράφηση και μετακύλιση της ευθύνης στους εργοδότες για την προστασία των εργαζομένων.
Το ζήτημα ανέδειξε ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Κουκουμάς με επιστολή προς τον Υπουργό Εργασίας.
Εκτεθειμένοι σε καρκινογόνους παράγοντες βρίσκονται καθημερινά χιλιάδες εργαζόμενοι, την ώρα που οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν έχουν αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό σύστημα πρόληψης, εποπτείας και ελέγχου.
Ενδεικτικά, μελέτες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) καταδεικνύουν ότι σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι εκτίθενται συχνά σε παράγοντες κινδύνου για καρκίνο. Στην Κύπρο, ωστόσο, η εικόνα που παρουσιάζεται από τις αρμόδιες Αρχές απέχει σημαντικά, καθώς οι ίδιες παραδέχονται ότι «ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις επαγγελματικών ασθενειών που δηλώνονται στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΤΕΕ)».
Την ίδια ώρα, αναγνωρίζουν ότι οι μετρήσεις για επικίνδυνες ουσίες δεν γίνονται σε συστηματική βάση, αλλά περιορίζονται «στοχευμένα, όπου κρίνεται αναγκαίο ή κατόπιν παραπόνων, και όχι ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας», γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς την πραγματική εικόνα της έκθεσης των εργαζομένων.
Το ζήτημα ανέδειξε με κοινοβουλευτική παρέμβαση ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Κουκουμάς, αποστέλλοντας σχετική επιστολή προς τον Υπουργό Εργασίας και ζητώντας συγκεκριμένα στοιχεία και απαντήσεις.
Στην επιστολή του ο Γ. Κουκουμάς παραθέτει στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, σύμφωνα με τα οποία το 45,6% των ετήσιων θανάτων που σχετίζονται με την εργασία αποδίδεται σε επαγγελματικούς καρκίνους, υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα του ζητήματος σε διεθνές επίπεδο.
Παράλληλα, επικαλείται πρόσφατη μελέτη του EU-OSHA, η οποία συνοψίζει τα ευρήματα της έρευνας «Παράγοντες κινδύνου επαγγελματικού καρκίνου στην Ευρώπη». Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, μεγάλος αριθμός εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτίθεται κατά την εργασία του σε γνωστούς καρκινογόνους παράγοντες, όπως η υπεριώδης ακτινοβολία, οι εκπομπές πετρελαιοκινητήρων (diesel), το αναπνεύσιμο κρυσταλλικό πυρίτιο, το βενζόλιο και η φορμαλδεΰδη.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, όπως σημειώνει ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, η συχνή, πολλαπλή και συνδυασμένη έκθεση των εργαζομένων σε περισσότερους από έναν καρκινογόνους παράγοντες, κάτι που εντείνει σημαντικά τους κινδύνους για την υγεία τους. Σύμφωνα με τις μελέτες, το 47,3% των εργαζομένων εκτέθηκε σε τουλάχιστον έναν παράγοντα κινδύνου για καρκίνο κατά την τελευταία εβδομάδα εργασίας.
Παρότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν περιλαμβάνει την Κύπρο, ο Γ. Κουκουμάς επισημαίνει ότι τα ευρήματά της είναι άμεσα συναφή με την κυπριακή πραγματικότητα. Αυτό οφείλεται τόσο στις κλιματολογικές συνθήκες, που αυξάνουν την έκθεση σε ηλιακή ακτινοβολία, όσο και στη διάρθρωση της απασχόλησης σε τομείς υψηλού κινδύνου, όπως οι κατασκευές, οι μεταφορές, η γεωργία και ο τουρισμός. Την ίδια στιγμή, υπενθυμίζει και τις υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ασφάλεια και υγεία στην εργασία.
Ο βουλευτής καλεί τον Υπουργό Εργασίας να καταθέσει πλήρη στοιχεία ενώπιον της Βουλής, ώστε να διαμορφωθεί σαφής εικόνα και να ληφθούν ουσιαστικά μέτρα προστασίας των εργαζομένων.
Μετακύλιση ευθύνης στους εργοδότες και αποσπασματικοί έλεγχοι
Στην απαντητική του επιστολή, ο Υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας αναφέρει ότι «η διεξαγωγή μετρήσεων για την εκτίμηση της έκθεσης σε καρκινογόνους και μεταλλαξιογόνους παράγοντες αποτελεί ευθύνη του κάθε εργοδότη», μεταθέτοντας ουσιαστικά το βάρος στους ίδιους τους χώρους εργασίας.
Όπως προσθέτει, το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας διενεργεί μετρήσεις μόνο «στοχευμένα, όπου κρίνεται αναγκαίο ή κατόπιν παραπόνων», χωρίς να υπάρχει συνολική χαρτογράφηση ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας.
Ενδεικτικά, αναφέρει ότι πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις στο Τσιμεντοποιείο Βασιλικού για εισπνεύσιμο κρυσταλλικό πυρίτιο, με αποτελέσματα κάτω από τα θεσμοθετημένα όρια, καθώς και σε χώρους εργασίας όπου χρησιμοποιούνται καρκινογόνες ουσίες ή παρατηρούνται εκπομπές φορμαλδεΰδης, πτητικών οργανικών ενώσεων και πετρελαιοκινητήρων, κυρίως κατόπιν παραπόνων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, «μέχρι σήμερα καμία από τις μετρήσεις δεν έχει καταγράψει υπερβάσεις των επιτρεπτών ορίων οκτάωρης έκθεσης», θέση που εγείρει, ωστόσο, ερωτήματα ως προς το κατά πόσο αντικατοπτρίζει την πραγματική κατάσταση, δεδομένης της περιορισμένης εμβέλειας των ελέγχων.
Ο υπουργός αναφέρει ακόμη ότι το ΤΕΕ καταγράφει δεδομένα πιθανών επαγγελματικών ασθενειών, σημειώνοντας ωστόσο ότι «ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις επαγγελματικού καρκίνου που δηλώνονται». Οι περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί αφορούν κυρίως μεσοθηλίωμα και καρκίνο του πνεύμονα, πιθανώς λόγω έκθεσης σε αμίαντο.
Επισημαίνει επίσης ότι ο επαγγελματικός καρκίνος εκδηλώνεται συνήθως πολλά χρόνια μετά την έκθεση, γεγονός που δυσχεραίνει τη διερεύνηση και την τεκμηρίωση της επαγγελματικής προέλευσης της νόσου.
Το σύστημα παραμένει σε πρώιμο στάδιο
Αναφερόμενος στα μέτρα που έχουν ληφθεί, ο υπουργός σημειώνει ότι από το 2020, μέσω του ευρωπαϊκού έργου Life Cheree, δημιουργήθηκε ψηφιακή βάση δεδομένων, στην οποία καταγράφηκαν 39 εταιρείες που διαχειρίζονται συνολικά 134 καρκινογόνες ουσίες.
Επιπρόσθετα, την περίοδο 2021-2025 επιθεωρήθηκαν 447 υποστατικά στον τομέα των χημικών, ενώ μόνο το 2024 πραγματοποιήθηκαν 4.890 επιθεωρήσεις σε 2.977 διαφορετικούς χώρους εργασίας για θέματα ασφάλειας και υγείας.
Ωστόσο, επικαλούμενος την ιδιομορφία της κυπριακής οικονομίας, η οποία βασίζεται κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υποστηρίζει ότι είναι δύσκολη η συστηματική εθνική καταγραφή της επαγγελματικής έκθεσης σε καρκινογόνους παράγοντες.
Παραδέχεται, τέλος, ότι το σύστημα καταγραφής επαγγελματικών ασθενειών «βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο», καθώς οι δηλώσεις από ιατρούς παραμένουν περιορισμένες. Όπως αναφέρει, καταβάλλονται προσπάθειες ενημέρωσης μέσω του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου και συνεργασίας με άλλους φορείς, με στόχο τη μείωση της υποδήλωσης και τη βελτίωση της καταγραφής.
Πηγή: dialogos.com.cy
