Η «ραγισμένη καρδιά» δεν ανήκει μόνο στη γλώσσα της ποίησης και του έρωτα που πληγώνει. Η επιστήμη επιβεβαιώνει πως δεν είναι απλώς μια μεταφορά, αλλά μια πραγματική ιατρική κατάσταση, γνωστή ως Σύνδρομο Takotsubo ή αλλιώς μυοκαρδιοπάθεια από στρες.
Πρόκειται για μια αντίδραση του σώματος σε ένα έντονο συναισθηματικό ή σωματικό σοκ, όπως ένα πένθος, ένας χωρισμός ή ένας σοβαρός κίνδυνος. Τότε, ο οργανισμός απελευθερώνει απότομα ορμόνες στρες, και η καρδιά «ζαλίζεται», αλλάζει προσωρινά μορφή και διογκώνεται, μιμούμενη με ακρίβεια τα συμπτώματα ενός εμφράγματος: πόνος στο στήθος, δύσπνοια.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ασθενείς αναρρώνουν πλήρως. Όμως, σε σπάνιες περιπτώσεις, η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια ή ακόμη και θάνατο, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρξει άμεση ιατρική παρέμβαση. Και σαν να μην αρκεί αυτό, η μακροχρόνια θλίψη έχει ήδη συνδεθεί αποδεδειγμένα με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά προβλήματα.
Μια δανική ερευνητική ομάδα έρχεται τώρα να ρίξει ακόμη περισσότερο φως στη σκοτεινή σχέση ανάμεσα στο πένθος και την υγεία. Για δέκα χρόνια παρακολούθησε περισσότερους από 1.700 ενήλικες που είχαν χάσει πρόσφατα σύντροφο, γονέα ή στενό συγγενή. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε πέντε ομάδες, ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια των συμπτωμάτων θλίψης.
Τα αποτελέσματα είναι συγκλονιστικά: όσοι ανήκαν στην ομάδα της «υψηλής» θλίψης εκείνοι δηλαδή που βίωναν σταθερά έντονο πένθος για μεγάλο χρονικό διάστημα, είχαν 88% υψηλότερο ποσοστό θανάτου μέσα στη δεκαετία, σε σύγκριση με όσους βίωναν χαμηλότερα επίπεδα θλίψης.
Παράλληλα, αυτοί οι άνθρωποι ήταν πιο πιθανό να λαμβάνουν θεραπεία ή αντικαταθλιπτικά για περισσότερα από τρία χρόνια μετά την απώλεια. Μετά την επταετία, οι διαφορές αυτές μειώθηκαν. Οι λόγοι που η παρατεταμένη θλίψη συνδέεται με αυξημένη θνησιμότητα παραμένουν ακόμη αδιευκρίνιστοι.
Προηγούμενες έρευνες έχουν ήδη συνδέσει την έντονη θλίψη με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, ψυχικών διαταραχών και αυτοκτονικού ιδεασμού. Σε παλαιότερα δεδομένα έχει επίσης φανεί ότι οι πενθούντες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από καρδιακά προβλήματα ή αυτοκτονία μέσα στα πρώτα τρία χρόνια μετά την απώλεια συζύγου, ενώ οι άνδρες φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο και από αναπνευστικές ή πεπτικές επιπλοκές.
Η μεταδιδακτορική ερευνήτρια Mette Kjærgaard Nielsen από το Πανεπιστήμιο Aarhus επισημαίνει ότι τα άτομα με υψηλή θλίψη είχαν συχνά χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο και ήδη λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή για την ψυχική τους υγεία πριν από την απώλεια, γεγονός που δείχνει πιθανή προϋπάρχουσα ευαλωτότητα.
Παρά τους περιορισμούς της (όπως το σχετικά μικρό δείγμα και η μέση ηλικία των συμμετεχόντων που ήταν τα 62 έτη) η μελέτη προστίθεται σε ένα αυξανόμενο σώμα ερευνών που εξετάζουν πώς τα συναισθηματικά σοκ επηρεάζουν το σώμα. Στο επίκεντρο αυτής της γνώσης βρίσκεται ξανά το Σύνδρομο Takotsubo, το λεγόμενο «σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς», που μπορεί να προκληθεί από έντονο στρες και να μιμηθεί μια καρδιακή προσβολή.
Όλα αυτά συνθέτουν μια σκληρή αλλά καθαρή εικόνα: η θλίψη δεν μένει μόνο στην ψυχή. Μπορεί να χαράξει και το σώμα. Και σε ακραίες περιπτώσεις, να το λυγίσει μέχρι τέλους.
