Η ηθοποιός πέθανε σε ηλικία 89 ετών, αφήνοντας πίσω της μια μακρά διαδρομή στο θέατρο, στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, που την ανέδειξε μέσα από τον αξέχαστο ρόλο της «Λωξάντρας» στην ΕΡΤ, με τον οποίο και ταυτίστηκε.
Μπέτυ Βαλάση, που πέθανε σε ηλικία 89 ετών, είχε συνδεθεί με την αξέχαστη τηλεοπτική «Λωξάντρα». Η πληθωρική γυναίκα της Κωνσταντινούπολης, με την αγάπη της για τη ζωή, το φαγητό, την οικογένεια και τους ανθρώπους, απέκτησε το πρόσωπο και τη φωνή της ηθοποιού που την ενσάρκωσε στην τηλεόραση της ΕΡΤ το 1980. Ήταν μια ερμηνεία που πέρασε από τη μικρή οθόνη στη συλλογική μνήμη, διατηρώντας τη δημοτικότητά της για δεκαετίες.
Η Μπέτυ Βαλάση, ωστόσο, δεν υπήρξε μόνο η αγαπημένη ηρωίδα του μυθιστορήματος της Μαρίας Ιορδανίδου. Ανήκε σε μια γενιά ηθοποιών που διαμορφώθηκαν μέσα από τη συστηματική μαθητεία στο θέατρο, συνεργάστηκαν με σημαντικές προσωπικότητες της ελληνικής σκηνής και κινήθηκαν ανάμεσα σε διαφορετικά είδη, από την κωμωδία έως το δράμα. Με έντονη προσωπικότητα, χαρακτηριστική φωνή και σκηνική παρουσία, διέγραψε μια πορεία που συνδέθηκε τόσο με την τέχνη όσο και με τις κοινωνικές και πολιτικές της πεποιθήσεις.
Η διαδρομή της
Γεννήθηκε το 1937 στη Θεσσαλονίκη, από γονείς πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Το πραγματικό της όνομα ήταν Δέσποινα, αλλά από μικρή επικράτησε το Μπέτυ. Τα παιδικά της χρόνια σημαδεύτηκαν από τον χωρισμό των γονιών της και τις μετακινήσεις ανάμεσα στην Αθήνα και την Κατερίνη, όπου ζούσε ο πατέρας της. Η οικογενειακή ιστορία της ήταν δεμένη με την προσφυγιά, την απώλεια και την προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας ζωής στην Ελλάδα.
Η επιθυμία της να ασχοληθεί με την υποκριτική εμφανίστηκε νωρίς. Στη θεατρική της εκπαίδευση συνάντησε προσωπικότητες όπως η Κατίνα Παξινού, ο Άγγελος Τερζάκης, ο Αιμίλιος Χουρμούζιος και ο Σωκράτης Καραντινός. Το 1961 έκανε την πρώτη της θεατρική εμφάνιση στο θέατρο Καλουτά, σε μια παράσταση στην οποία συμμετείχαν ο Κάρολος Κουν και η Μαίρη Αρώνη. Υποδύθηκε την Παλλάδα Αθηνά στη σατιρική τριλογία «Οδύσσεια» του Μανώλη Σκουλούδη. Ήταν η αρχή μιας σταδιοδρομίας που θα την έφερνε δίπλα σε σημαντικούς δημιουργούς και ηθοποιούς.
Στον κινηματογράφο η Μπέτυ Βαλάση είχε μια διαδρομή που εκτείνεται σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, με συμμετοχές σε ταινίες σημαντικών ελλήνων και ξένων σκηνοθετών. Από την «Ανοιχτή επιστολή» (1967) του Γιώργου Σταμπουλόπουλου, μια ταινία γυρισμένη στη διάρκεια της δικτατορίας που αντιμετώπισε τη λογοκρισία και τιμήθηκε με το βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, έως τους «Κυνηγούς» (1977) του Θόδωρου Αγγελόπουλου, το «1922» (1978) του Νίκου Κούνδουρου και την «Κραυγή γυναικών» (1978) του Ζυλ Ντασέν. Συνεργάστηκε επίσης με τον Σταύρο Τσιώλη στη «Μια τόσο μακρινή απουσία» (1985) και τον Μιχάλη Κακογιάννη στη «Γλυκιά πατρίδα» (1986), ενώ εμφανίστηκε και σε κωμωδίες, όπως «Ο Θανάσης και το καταραμένο φίδι» (1982) με τον Θανάση Βέγγο και «Ρένα τα ρέστα σου!» (1985) με τη Ρένα Βλαχοπούλου. Ανάμεσα στις τελευταίες κινηματογραφικές συμμετοχές της ήταν η «Αγάπη στα 16» (2004) του Κώστα Χαραλάμπους.
Η μεγάλη αναγνώριση ήρθε από την τηλεόραση. Το 1980 η «Λωξάντρα» έφερε στα ελληνικά σπίτια τον κόσμο της πολίτικης αστικής ζωής, τις οικογενειακές σχέσεις, τις γεύσεις και τις συνήθειες μιας εποχής που χανόταν. Η Βαλάση έδωσε στην ηρωίδα μια σπάνια αίσθηση οικειότητας. Η ζωντάνια και το χιούμορ της συνυπήρχαν με την τρυφερότητα, την αποφασιστικότητα και τη συγκίνηση. Η επιτυχία της σειράς υπήρξε καθοριστική για τη δημόσια εικόνα της, χωρίς όμως να εξαντλεί το υποκριτικό της αποτύπωμα.
Στην προσωπική της ζωή σημαντική θέση κατείχε ο ηθοποιός Τίτος Βανδής. Γνωρίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και παντρεύτηκαν το 1984. Έμειναν μαζί μέχρι τον θάνατό του, το 2003. Τους συνέδεαν, πέρα από τη συντροφική σχέση, το θέατρο και οι κοινές πολιτικές και κοινωνικές αναφορές. Στενή υπήρξε επίσης η φιλία της με τη Μελίνα Μερκούρη, με την οποία είχε συνεργαστεί καλλιτεχνικά.
Η ενασχόληση με την πολιτική
Η Βαλάση δεν έκρυψε ποτέ τις πολιτικές της πεποιθήσεις. Συνδεδεμένη επί δεκαετίες με το ΚΚΕ, συμμετείχε σε δραστηριότητες του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών, υπήρξε υποψήφια βουλευτής και εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος στον Δήμο Αθηναίων. Η δημόσια παρουσία της είχε το στοιχείο της ευθύτητας και της προσωπικής τοποθέτησης, χαρακτηριστικά που διατήρησε και πέρα από τη θεατρική σκηνή.
Ανάμεσα στις μεταγενέστερες θεατρικές της εμφανίσεις ήταν και η μαύρη κωμωδία «Η θεία κι εγώ» του Μόρις Πάνιτς, στην οποία συμπρωταγωνίστησε με τον Χρήστο Χατζηπαναγιώτη, σε σκηνοθεσία Πέτρου Ζούλια, το 2011. Ήταν μια ακόμη συνάντηση με έναν ρόλο που αξιοποιούσε την ικανότητά της να κινείται ανάμεσα στο κωμικό και το δραματικό στοιχείο.
Τα τελευταία χρόνια είχε απομακρυνθεί από την ενεργό καλλιτεχνική ζωή. Επί περίπου τεσσεράμισι χρόνια φιλοξενούνταν στο «Σπίτι του Αγωνιστή». Με ανακοίνωσή του, το ΚΚΕ την αποχαιρέτησε ως μια καλλιτέχνιδα που αντιμετώπισε το θέατρο και τη ζωή ως δύο αδιαχώριστους κόσμους.
Η Μπέτυ Βαλάση αφήνει έναν γιο, τον Νικόλα Χάρι Μινισσάλι, και έναν εγγονό, τον Τίτο. Η πολιτική κηδεία της θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στις 11.30, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.
Για το ευρύ κοινό θα παραμείνει κυρίως η Λωξάντρα: μια γυναίκα γεμάτη ενέργεια, αντιφάσεις, αγάπη και πείσμα. Πίσω όμως από αυτή την τηλεοπτική μορφή υπήρχε μια ηθοποιός με μακρά θεατρική παιδεία, κοινωνική παρουσία και προσωπικό καλλιτεχνικό στίγμα.
Δήλωση της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη
Πληροφορούμενη την απώλεια της Μπέτυς Βαλάση, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έκανε την ακόλουθη δήλωση:
Με θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια της Μπέτυς Βαλάση, ηθοποιού μεγάλου διαμετρήματος με γόνιμη παρουσία δεκαετιών στο θέατρο, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Η Μπέτυ Βαλάση ξεδίπλωσε από νωρίς το ταλέντο της και την ευχέρειά της στο σανίδι, σε χαρακτήρες από όλο το φάσμα του ρεπερτορίου, και δεν άργησε να γνωρίσει την καταξίωση και, δίκαια, την αναγνώριση από κοινό και κριτική. Πορεία πολλών χρόνων, δίχως εκπτώσεις, την οποία πλαισίωσαν τα επιλεκτικά της περάσματα από τη μεγάλη και τη μικρή οθόνη, που της προσέφεραν την απλόχερη αγάπη του μεγάλου ακροατηρίου. Η ερμηνεία της, ιδιαίτερα, στην τηλεοπτική σειρά Λωξάντρα, στον ομώνυμο ρόλο, έπλασε μία από τις διαχρονικά εμβληματικότερες παρουσίες στην τηλεόραση. Η Μπέτυ Βαλάση υπήρξε ερμηνεύτρια με οξύ κριτήριο και ευρύτατη γκάμα, αλλά και ενεργός πολίτης, με γνήσιο ενδιαφέρον για τα κοινά και σταθερότητα στις πεποιθήσεις της και την πολιτική της στράτευση, μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ, υπηρετώντας τις ιδέες της με συνέπεια, ανιδιοτέλεια και αφοσίωση.
Στην οικογένειά της, τους φίλους της και τους συντρόφους της απευθύνω ειλικρινή συλλυπητήρια.
Η ανακοίνωση του ΚΚΕ για την απώλεια της ηθοποιού
Το ΚΚΕ αποχαιρετά με συγκίνηση και βαθιά εκτίμηση τη σπουδαία ηθοποιό Μπέτυ Βαλάση, μια μεγάλη κυρία του ελληνικού θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, έναν άνθρωπο με ξεχωριστό ήθος, καλλιέργεια, δυναμισμό και αγωνιστική στάση.
Από τη Θεσσαλονίκη, όπου γεννήθηκε το 1937, μέσα σε προσφυγική οικογένεια από τη Μικρά Ασία, κουβαλούσε τις ιστορίες και τα βιώματα μιας γενιάς που γνώρισε τον ξεριζωμό και πάλεψε για τη ζωή και την αξιοπρέπειά της. Ήδη από τα παιδικά της χρόνια άρχισε να σχεδιάζει το μέλλον της, δεμένο με την τέχνη και το θέατρο. Ονειρεύτηκε να γίνει ηθοποιός και κυνήγησε το όνειρό της με επιμονή και αποφασιστικότητα.
Μαθήτευσε κοντά σε σπουδαίους δασκάλους και συνεργάστηκε με σημαντικούς σκηνοθέτες και ηθοποιούς του θεάτρου και του κινηματογράφου. Κατάφερε να οικοδομήσει μια ξεχωριστή καλλιτεχνική πορεία. Το θέατρο και η ζωή ήταν για την Μπέτυ Βαλάση ένας αδιαχώριστος κόσμος. «Έπαιζε» με άνεση και φυσικότητα τους ρόλους της τόσο στη θεατρική σκηνή όσο και στην καθημερινότητα. Ήταν θεατρική στη ζωή και ανθρώπινη στο θέατρο.
Η Μπέτυ Βαλάση υπήρξε μία από τις μεγάλες κυρίες του παλιού ελληνικού θεάτρου. Στην τηλεόραση αγαπήθηκε από γενιές θεατών μέσα από τον εμβληματικό ρόλο της Λωξάντρας, στην ομώνυμη σειρά της ΕΡΤ. Οι δύο αυτές γυναίκες ταυτίστηκαν στη συνείδηση του κόσμου. Η αγάπη του κόσμου για τη Λωξάντρα είναι άρρηκτα δεμένη με την ερμηνεία της Μπέτυς Βαλάση.
Η γνωριμία της με τον Τίτο Βανδή, ύστερα από διαφορετικές προσωπικές και καλλιτεχνικές διαδρομές, στάθηκε καθοριστική στη ζωή της. Ένας μεγάλος έρωτας που εξελίχθηκε γρήγορα σε βαθιά συντροφική σχέση και κοινή πορεία ζωής. Δύο σπουδαίοι ηθοποιοί, δύο ξεχωριστοί άνθρωποι, με κοινωνική συνείδηση και αγάπη για το θέατρο. Ξεχωριστή θέση στη ζωή της είχε η στενή φιλία της με τη Μελίνα Μερκούρη.
Η Μπέτυ Βαλάση ήταν μια γυναίκα πληθωρική και πολυδιάστατη. Στο γεμάτο πρόσωπό της διέκρινες την ευαισθησία και τη δυναμικότητα. Ένα μεγάλο, μόνιμο χαμόγελο και ένα οξύ βλέμμα, που διέκρινε και έκρινε τα πάντα. Είχε τη σιγουριά του ανθρώπου που γνώριζε την αξία του, χωρίς να χρειάζεται να την επιδεικνύει. Είχε τη γενναιοδωρία να δίνει, τη δύναμη να επιμένει και το θάρρος να λέει «όχι» όταν κάτι δεν την εξέφραζε.
Αυτή η ουσιαστική σχέση της με τον άνθρωπο και τη ζωή συναντήθηκε φυσικά με την κοινωνική και αγωνιστική της στάση. Συμμετείχε στις δραστηριότητες του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών και περιέβαλλε με αγάπη και έγνοια τις αγωνιστικές πρωτοβουλίες των ανθρώπων του θεάτρου και των εργαζομένων στον πολιτισμό.
Η σχέση της Μπέτυς Βαλάση με το ΚΚΕ υπήρξε σταθερή και διαρκής. Μιλούσε με εμπιστοσύνη, πίστη και αγάπη για το Κόμμα της. Στήριξε με την παρουσία της, την τέχνη και τον λόγο της την πολιτική και πολιτιστική του δραστηριότητα, στις μεγάλες αλλά και στις δύσκολες στιγμές του, όπως την περίοδο της κρίσης και της ανασυγκρότησης. Υπήρξε υποψήφια βουλευτής με το ΚΚΕ και εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος στον Δήμο Αθήνας. Τα τελευταία 4,5 χρόνια φιλοξενούνταν στο «Σπίτι του Αγωνιστή», παραμένοντας ενεργή πνευματικά και κοινωνικά, κρατώντας ζωντανό το ενδιαφέρον της για την τέχνη και την κοινωνική ζωή.
Η Μπέτυ Βαλάση αφήνει πίσω της μεγάλη παρακαταθήκη στον κόσμο της τέχνης και του πολιτισμού. Αφήνει τη μνήμη μιας γυναίκας δημιουργικής, δυναμικής και ασυμβίβαστης. Αφήνει, όμως, και το παράδειγμα μιας καλλιτέχνιδας που απέδειξε πως η τέχνη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τη ζωή. Θα την κρατήσουμε στη μνήμη μας όπως ήταν: ολόφωτη και τρυφερή, αχόρταγη για ζωή και γνώση, μεγάλη ηθοποιός και αγωνίστρια.
Στον γιο της Νικόλα, τον εγγονό της Τίτο και σε όλους τους δικούς της ανθρώπους, στους συναδέλφους της και σε όλους όσοι τη γνώρισαν, την αγάπησαν και συμπορεύτηκαν μαζί της, το ΚΚΕ εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια.
Πηγή tovima.gr
