Ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Χριστοδουλίδη στην εκδήλωση για τον εορτασμό των 100 χρόνων από την ίδρυση του Δήμου Αθηένου
Πέμπτη, 10 Σεπτεμβρίου 2026, Αθηένου
Είναι με ιδιαίτερη χαρά που συμμετέχω στην αποψινή ξεχωριστή εκδήλωση μαζί με πέντε Υπουργούς, Εσωτερικών, Παιδείας, Δικαιοσύνης, Εργασίας, Υγείας, για να τιμήσουμε την επέτειο της συμπλήρωσης 100 χρόνων από την ίδρυση του Δήμου Αθηένου.
Εκατό χρόνια ιστορίας, δημιουργίας και προόδου. Εκατό χρόνια, στη διάρκεια των οποίων η Αθηένου άλλαξε, μεγάλωσε, δοκιμάστηκε, αλλά, πάνω από όλα, προχώρησε μπροστά. Με τη δύναμη, την εργατικότητα και την επιμονή των ανθρώπων της, που από γενιά σε γενιά οικοδόμησαν την Αθηένου που γνωρίζουμε σήμερα. Άνθρωποι του μόχθου, προοδευτικοί, γεωργοί και κτηνοτρόφοι, επαγγελματίες, επιστήμονες και επιχειρηματίες, εκπαιδευτικοί, άνθρωποι του πολιτισμού και της κοινωνικής προσφοράς, αλλά και ο Αριχεπίσκοπος. Όλα αυτά δείχνουν και την πορεία για τα επόμενα 100 χρόνια.
Η εκατοντάχρονη διαδρομή του Δήμου Αθηένου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σύγχρονη ιστορία της πατρίδας μας.
Ιδιαίτερα μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η Αθηένου κλήθηκε να αντιμετωπίσει μια πολύ σκληρή πραγματικότητα. Η κατοχή μεγάλου μέρους της διοικητικής της έκτασης, η γεωγραφική απομόνωση και οι περιορισμοί που δημιούργησε η γραμμή κατάπαυσης του πυρός, επηρέασαν καθοριστικά την καθημερινότητα των κατοίκων και τις αναπτυξιακές προοπτικές της περιοχής. Και, όμως, παρά τις προκλήσεις, η Αθηένου ούτε εγκαταλείφθηκε ούτε συρρικνώθηκε και, κυρίως, δεν συμβιβάστηκε με τα τετελεσμένα που επιχείρησε να επιβάλει η κατοχή.
Αντίθετα, οι άνθρωποι της παρέμειναν στον τόπο τους. Δημιούργησαν οικογένειες, επένδυσαν, ανέπτυξαν την οικονομική και κοινωνική ζωή και τον πολιτισμό, κράτησαν ζωντανή την ύπαιθρο και απέδειξαν στην πράξη ότι ακόμη και οι πιο δύσκολες, αντίξοες συνθήκες μπορούν να αντιμετωπιστούν με αποφασιστικότητα, συλλογικότητα και πάνω από όλα αγάπη για τον τόπο γιατί είναι αυτό που σας χαρακτηρίζει.
Αυτή είναι η Αθηένου που τιμούμε σήμερα. Ένας ακριτικός Δήμος που, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει για 52 τόσα χρόνια, κατάφερε να προοδεύσει, να αναπτυχθεί, να διατηρήσει έναν δυναμικό παραγωγικό χαρακτήρα και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις, την υποδομή, για ένα ακόμη πιο αισιόδοξο μέλλον. Και αυτή θεωρώ ότι είναι μια από τις σημαντικότερες παρακαταθήκες των 100 χρόνων που τιμούμε σήμερα.
Η επιμονή και η ανθεκτικότητα των κατοίκων της Αθηένου βρήκε στήριξη και από όλες τις Κυβερνήσεις διαχρονικά, από την Πολιτεία.
Όταν επισκέφθηκα την Αθηένου τον Μάιο του 2024, είχα αναφέρει ότι ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος οφείλει να διασφαλίζει στους πολίτες του ίσα δικαιώματα και ίση πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, δηλαδή Υγεία και Παιδεία.
Σήμερα, δύο χρόνια μετά, χαίρομαι γιατί αυτό που σάς είχαμε υποσχεθεί, το υλοποιούμε. Το υλοποιούμε μέσα από συγκεκριμένες πολιτικές και έργα, με στόχο τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων της Αθηένου και της ευρύτερης περιοχής, αλλά και την ενίσχυση των αναπτυξιακών προοπτικών της περιοχής.
Στον τομέα της Υγείας, κατά την προηγούμενη επίσκεψή μου είχα αναφερθεί συγκεκριμένα στην ανάγκη ουσιαστικής λειτουργίας και αξιοποίησης του Κέντρου Υγείας Αθηένου. Η θέση μας ήταν και παραμένει ξεκάθαρη για την ανάγκη να προσφέρουμε στους κατοίκους εδώ τα ίδια δικαιώματα που προσφέρουμε στα θέματα Υγείας όπως στους κάτοικους οποιασδήποτε άλλης περιοχής της Κύπρου.
Και είμαι ικανοποιημένος γιατίτο Κέντρο Υγείας Αθηένου αποτελεί μια σημαντική δομή πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, προσφέροντας στους κατοίκους της Αθηένου και της ευρύτερης περιοχής πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας στον τόπο διαμονής τους. Με το άριστα εκπαιδευμένο και καταρτισμένο προσωπικό του, το Κέντρο ανταποκρίνεται καθημερινά στις ανάγκες των πολιτών.
Πέραν των υπηρεσιών που προσφέρονται, είμαστε εδώ για να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο τους τομείς της Υγείας και της Παιδείας, μάλιστα έχει γίνει και μια συνάντηση με τον Υπουργό Υγείας αλλά και με τον ΟΚΥπΥ, έτσι ώστε να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του ΟΚΥπΥ και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το οποίο έρχεται στην Αθηένου.
Ανάλογη είναι η προσέγγισή μας στον τομέα της Παιδείας και των Υποδομών.
Προς αυτή την κατεύθυνση, το Υπουργείο Παιδείας έχει ετοιμάσει Πρόταση για τη δημιουργία Γαλακτοκομικής – Τυροκομικής Σχολής στην Αθηένου, μέσω των Μεταλυκειακών Ινστιτούτων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, που αποτελούν σημαντικό πυλώνα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η λειτουργία ενός τέτοιου προγράμματος στην Αθηένου θα αξιοποιήσει την παράδοση και την τεχνογνωσία της περιοχής στη γαλακτοκομία και την κτηνοτροφία.
Παράλληλα, στηρίζουμε ουσιαστικά την ίδρυση και λειτουργία του Παραρτήματος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στην Αθηένου, με έμφαση στην Κτηνιατρική Σχολή. Στο πλαίσιο αυτό, παραχωρήθηκε το παλαιό Δημοτικό Σχολείο στον Δήμο Αθηένου, για τη στέγαση της διοίκησης και της έδρας της Κτηνιατρικής Σχολής.
Με τις δύο αυτές πρωτοβουλίες για την Υγεία και την Παιδεία δείχνουμε στην πράξη τη σημασία που δίνουμε.
Την ίδια στιγμή, η δημιουργία του νέου Δημοτικού Σχολείου και της αμφιθεατρικής αίθουσας «Νίκος Μουγιάρης»-πολύ ορθά την έχετε αφιερώσει στον Νίκο Μούγιαρη, είχα την ευλογία να τον αγνωρίσω, ήταν ο πρώτος Αθηενίτης που γνώρισα το 1993 Νέα Υόρκη- μια αίθουσα για την οποία, μετά και από δικές σας παροτρύνσεις, έγινε μια σημαντική επένδυση που δεν εξυπηρετεί μόνο εκπαιδευτικές ανάγκες, αλλά λειτουργεί ταυτόχρονα ως χώρος πολιτισμού, δημιουργίας και κοινωνικής δραστηριότητας.
Την ίδια φιλοσοφία και προσέγγιση που έχουμε ως Κυβέρνηση υπηρετούν και τα έργα ανάπλασης και αναβάθμισης του αστικού ιστού και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αθηένου. Η αποκατάσταση της Παλαιάς Αγοράς και η μετατροπή της σε πολυλειτουργικό πολιτιστικό κέντρο, ένα έργο ύψους πέραν των €2,4 εκατομμυρίων, δημιουργεί έναν νέο πυρήνα πολιτιστικής και κοινωνικής δραστηριότητας στην κοινότητα.
Παράλληλα, η κατασκευή της Κεντρικής Πλατείας Εκκλησιών, ένα έργο προϋπολογισμού πέραν των €3,5 εκατομμυρίων, εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και ενίσχυση της λειτουργικότητας του ιστορικού κέντρου της Αθηένου.
Οι παρεμβάσεις που προανέφερα δεν είναι αποσπασματικές πολιτικές. Αποτελούν μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού, με στόχο να καταστήσουμε την Αθηένου έναν ακόμη πιο ελκυστικό τόπο για να ζει κανείς, να δημιουργεί οικογένεια, να εργάζεται και να επενδύει.
Και ακριβώς σε αυτή την προσπάθεια στην ίδια συλλογιστική περιλαμβάνονται και τα Στεγαστικά Σχέδια αναζωογόνησης ορεινών, ακριτικών και μειονεκτικών περιοχών στο οποίο συμμετέχει η Αθηένου, έχοντας ένα πρωταγωνιστικό ρόλο. Έχουν εγκριθεί 121 αιτήσεις οικογενειών εδώ στην Αθηένου και ένα ποσό που ξεπερνά τα €5,3 εκατομμύρια.
Πίσω, από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται νέοι άνθρωποι και νεαρές οικογένειες, που αποκτούν τη δυνατότητα να χτίσουν τη ζωή τους σε μια περιοχή με μεγάλες προοπτικές.
Θα ήθελα να αξιοποιήσω τη σημερινή ευκαιρία για να επαναλάβω και όσα ανέφερα σε πρόσφατες επισκέψεις μου σε διάφορες άλλες κοινότητες, κωμοπόλεις, δήμους, σχετικά με τις ευκαιρίες που δημιουργεί η χρηματοδότηση έργων και για την ετοιμότητα μας εντός Σεπτεμβρίου 2027 ως Υπουργικό Συμβούλιο να αποφασίσουμε τα έργα αξίας 3,5 δις ευρώ που θα γίνουν ανά το παγκύπριο τα επόμενα επτά χρόνια και σας καλώ να ωριμάσετε τα έργα που χρειάζεται ο Δήμος. Η υπεύθυνη οικονομική μας πολιτική μάς επιτρέπει να επενδύουμε και να φέρνουμε πίσω την ανάπτυξη στους πολίτς και αυτή είναι και η μεγάλη μας ευθύνη.
Την ίδια στιγμή πρέπει να παραδεχθούμε ότι όσες προσπάθειες κι αν καταβάλλουμε διαχρονικά για την αντιμετώπιση των συνθηκών ειδικά της περιοχής της Αθηένου, δεν μπορούμε να παραγνωρίζουμε τα αίτια που τις προκαλεί. Δεν μπορούμε να μιλάμε για την Αθηένου και τις αναπτυξιακές της προοπτικές χωρίς να μιλάμε για την παράνομη κατοχή από το 1974.
Από εδώ, λίγα μόλις μέτρα από τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός, οι συνέπειες της κατοχής δεν αποτελούν μια αφηρημένη πολιτική έννοια. Είναι μια πραγματικότητα που επηρεάζει την καθημερινότητα, τις μετακινήσεις, την οικονομική δραστηριότητα και τις δυνατότητες ανάπτυξης ενός ολόκληρου Δήμου, αλλά και της ευρύτερης περιοχής.
Και ανάμεσα στα ζητήματα που επηρεάζουν αυτή την καθημερινότητα, βρίσκεται το πάγιο, απόλυτα δικαιολογημένο αίτημα, για τη διάνοιξη διόδου στην περιοχή του Πυροΐου.
Μιλάμε για μια απόσταση, εσείς το γνωρίζετε, από το Πυρόι στην Αγλαντζιά περίπου 12 χιλιόμετρα. Σκεφτείτε τι σημαίνει το άνοιγμα αυτού του οδοφράγματα, 12 μόνο χιλιόμετρα να βρίσκεσαι από εδώ στη Λευκωσία. Και ακριβώς για αυτό τον λόγο θα επιμένουμε. Στην τελευταία συνάντηση στην παρουσία του ΓΓ των ΗΕ, παρουσίασε μια συμβιβαστική πρόταση την οποία παρουσίασε λέγοντας ότι είναι ένα reasonable compromise (λογικός συμβιβασμός), το αποδεχθήκαμε, όμως, δυστυχώς, υπήρξε άρνηση από τουρκικής πλευράς, αλλά ενόψει της μετάβασης μου στη Νέα Υόρκη αυτό το θέμα συνεχίζει να αποτελεί προτεραιότητα για μας.
Κλείνω λέγοντας ότι τα 100 χρόνια του Δήμου Αθηένου αποτελούν λόγο υπερηφάνειας. Αποτελούν, όμως, και αφετηρία για τα επόμενα 100.
Η Αθηένου έχει όλα τα εχέγγυα για να συνεχίσει να προοδεύει: τους ανθρώπους της, την παραγωγική της βάση, τη δυναμική της τοπική οικονομία, την κοινωνική συνοχή, την πολιτιστική της παράδοση και, πάνω από όλα, τη βαθιά σχέση των κατοίκων της με τον τόπο τους. Έχει όλα αυτά που χρειάζεται για να δει το μέλλον με αισιοδοξία.
Χρέος δικό μας, ως Πολιτεία, το οποίο αντιλαμβανόμαστε απόλυτα, είναι να ενισχύσουμε αυτή τη δική σας δυναμική. Να δημιουργήσουμε ακόμη περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους, να επενδύσουμε σε σύγχρονες υποδομές και υπηρεσίες, να ενισχύσουμε την οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα και να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία, τις ιδιαιτερότητες που απορρέουν από την ακριτική θέση της Αθηένου.
Χρέος μας είναι, παράλληλα, να συνεχίσουμε με ακόμη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα για να απελευθερώσουμε τη χώρα μας, να τερματίσουμε την κατοχή, να επανενώσουμε την πατρίδα μας, για να έρθει εκείνη η ευλογημένη ώρα που η Αθηένου δεν θα χαρακτηρίζεται πλέον ακριτική εξαιτίας της γραμμής κατοχής, που το Πυρόι δεν θα αποτελεί αίτημα για διάνοιξη ενός ακόμη σημείου διέλευσης, αλλά θα είναι ξανά ένας δρόμος ελευθερίας για τον κυπριακό λαό.
Θέλω, τέλος, να κάνω δύο ανακοινώσεις. Ζητήσατε το κτήριο της πρώην Συνεργατικής. Θέλω να σας ανακοινώσω ότι εγκρίθηκε η παραχώρηση.
Επίσης, είχαμε αίτημα να αντικαταστήσουμε τον φωτισμό στο γήπεδο του Οθέλλου και ανακοινώνω ότι θα το κάνουμε και αυτό.
