Της συντακτικής ομάδας του SkalaTimes
«Φτιάχνουν οι Έλληνες κυκλώματα και ιστορία οι παρέες».
Μέσα σε έναν στίχο ο Διονύσης Σαββόπουλος κατάφερε να χωρέσει μια ολόκληρη αντίληψη για την ελληνική κοινωνία, αλλά και κάτι βαθύτερο για τον ίδιο τον άνθρωπο. Ο στίχος, από το τραγούδι του ιστορικού δίσκου Τραπεζάκια έξω, μοιάζει να αντιπαραθέτει δύο διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι οργανώνονται, συνδέονται και επιχειρούν να αφήσουν το αποτύπωμά τους στον κόσμο.
Από τη μία είναι τα «κυκλώματα». Οι κλειστές ομάδες συμφερόντων, οι μηχανισμοί εξουσίας, οι σχέσεις που δημιουργούνται όχι από φιλία και κοινό όραμα αλλά από ιδιοτέλεια. Κυκλώματα που μπορεί να υπάρχουν στην πολιτική, στην οικονομία, στους θεσμούς, ακόμη και στον αθλητισμό. Συχνά λειτουργούν υπόγεια, προστατεύουν τους δικούς τους ανθρώπους και αναπαράγουν τον εαυτό τους. Εκεί η συλλογικότητα δεν είναι απαραίτητα δύναμη δημιουργίας, μπορεί να γίνει εργαλείο αποκλεισμού, προνομίων και, ενίοτε, διαφθοράς.
Από την άλλη, υπάρχουν οι παρέες.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγάλη σοφία του στίχου. Γιατί η παρέα είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ομάδα ανθρώπων. Είναι μια μικρή κοινωνία που δημιουργείται αυθόρμητα, γύρω από μια κοινή ανάγκη, μια ιδέα, ένα όνειρο ή απλώς την επιθυμία να μοιραστείς τη ζωή με άλλους. Η παρέα γεννιέται συχνά εκεί όπου δεν υπάρχει σχέδιο. Σε ένα τραπέζι, σε ένα καφενείο, σε μια κουζίνα, σε μια πλατεία, σε ένα πανεπιστήμιο, σε μια εξέδρα. Με έναν καφέ, ένα ποτήρι κρασί και μια κουβέντα που αρχίζει από το τίποτα και μπορεί να καταλήξει στα πάντα.
Οι μεγάλες αλλαγές, άλλωστε, δεν ξεκινούν πάντοτε από τα μεγάλα γραφεία. Μπορεί να ξεκινήσουν από ανθρώπους που συζητούν μεταξύ τους και κάποια στιγμή λένε: «Κι αν κάναμε αυτό;».
Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοιες μικρές ανθρώπινες συναντήσεις.
Παρέες καλλιτεχνών που δημιούργησαν νέα ρεύματα, επιστημόνων που αντάλλαξαν ιδέες και άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, ανθρώπων που συναντήθηκαν γύρω από ένα κοινωνικό αίτημα και μετέτρεψαν μια σκέψη σε πράξη. Η παρέα, όταν αποκτά κοινό όραμα, μπορεί να γίνει εργαστήριο δημιουργίας.
Και ίσως αυτό να είναι ακόμη πιο σημαντικό σήμερα.
Ζούμε σε μια εποχή όπου υποτίθεται ότι είμαστε περισσότερο συνδεδεμένοι από ποτέ. Έχουμε κοινωνικά δίκτυα, αμέτρητες επαφές, αδιάκοπη επικοινωνία. Κι όμως, πολλές φορές αισθανόμαστε περισσότερο μόνοι. Τα ψηφιακά δίκτυα μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε αντικοινωνικά περιβάλλοντα: η μισαλλοδοξία, η κακία, η εύκολη καταδίκη του άλλου και η προπαγάνδα βρίσκουν πρόσφορο έδαφος πίσω από μια οθόνη.
Γιατί άλλο πράγμα είναι η πραγματική σύνδεση και άλλο η….διαδικτυακή συνάντηση.
Η αληθινή παρέα απαιτεί παρουσία. Βλέμμα, φωνή, σιωπή, διαφωνία. Απαιτεί να ακούσεις τον άλλον και όχι απλώς να περιμένεις τη σειρά σου για να απαντήσεις. Απαιτεί να μπορείς να αλλάξεις γνώμη. Να γελάσεις. Να τσακωθείς και ύστερα να ξαναμιλήσεις. Και προπάντων, απαιτεί αλήθεια. Κανένας δεν κρύβεται πίσω από ένα πληκτρολόγιο.
Ίσως γι’ αυτό οι παρέες έχουν ακόμη τη δύναμη να αλλάζουν τον κόσμο. Επειδή μέσα τους οι άνθρωποι δεν είναι απλώς «χρήστες», «ακόλουθοι» ή αριθμοί. Είναι πρόσωπα. Και τα πρόσωπα έχουν ψυχή και μυαλό. Και ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως ζώον κοινωνικό. ( Ο Αριστοτέλης έχει πει «φύσει πολιτικὸν ζῷον»)
Μια παρέα μπορεί να ξεκινήσει με μια κουβέντα για το πώς θα μπορούσε να γίνει λίγο καλύτερη η γειτονιά και να καταλήξει να δημιουργήσει έναν σύλλογο. (Παρέα Προδρόμου, χαιρετούμε!)
Μπορεί να ξεκινήσει με μια μουσική ιδέα και να καταλήξει σε ένα τραγούδι που θα τραγουδούν άνθρωποι για χρόνια.
Μπορεί να αρχίσει με μια πολιτική συζήτηση και να γεννήσει μια συλλογική διεκδίκηση. (Λιμάνι Μαρίνα Λάρνακας 2014).
Μπορεί ακόμη να είναι μια παρέα φίλων που απλώς αποφασίζει να μην αποδεχτεί ως «φυσιολογικό» το παράλογα άδικο που όλοι οι άλλοι θεωρούν δεδομένο.
Τα κυκλώματα, λοιπόν, μπορεί να οργανώνουν την ισχύ τους.
Οι παρέες, όμως, μπορούν να οργανώνουν την ελπίδα τους. Να την διεκδικούν. Και να την κερδίζουν!
Και αυτή είναι μια σημαντική διάκριση.
Γιατί η ιστορία δεν αλλάζει μόνο από εκείνους που κατέχουν δύναμη.
Αλλά και από εκείνους που κάποια στιγμή κάθονται μαζί και φαντάζονται έναν διαφορετικό κόσμο.
Ίσως, τελικά, η πιο αισιόδοξη πλευρά του στίχου του Σαββόπουλου να βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην ιδέα ότι η Ιστορία δεν είναι αποκλειστικά υπόθεση των ισχυρών.
Μπορεί να αρχίσει από μια μικρή παρέα.
Από έναν καφέ.
Από ένα τραπέζι.
Από μια κουβέντα.
Και από εκείνη τη σχεδόν αθώα στιγμή που κάποιος θα πει: «Γιατί να μην το κάνουμε;»
Εκεί, ίσως, αρχίζει η ιστορία.
Υ.Γ Από την ομάδα της οργανωτικής επιτροπής φεστιβάλ γειτονιάς Προδρόμου, μέχρι τον ένα καλύτερο κόσμο με χαμόγελα, μια ανιδιοτέλεια δρόμος! Αφερωμένο το σημερινό άρθρο λοιπόν στην Οργανωτική Ομάδα του Φεστιβάλ Γειτονιάς Προδρόμου που ετοιμάζεται να αλλάξει ένα τουλάχιστον πάρκο στη γειτονιά και να διοργανώσει κάτι όμορφο για τα Χριστούγεννα!
Μαρία Π, Χριστίνα, Χριστιάνα, Ξένια, Ελίζα Μ, Θεανώ, Ελίζα Ι, Ντίνα, Τούλα, Δέσπω, Γιώργο, Παναγιώτη, Σπύρο, Νίκη, Μαρία Τ και Γιώτα, you made it!
