Η Ευρώπη δεν απαγορεύει το πλαφόν. Από την κυβέρνηση εξαρτάται αν θα προχωρήσει στην επιβολή πλαφόν, αφού δεν έχει να χάσει κάτι ούτε η ίδια ούτε οι εταιρείες
Αν η κρίση διαρκέσει δύο μήνες, τότε έχουμε μεγάλο πρόβλημα, διότι η παραγωγή δεν θα επιστρέψει στα κανονικά επίπεδα μέχρι να περάσει καιρός
Εάν η κρίση στο Ιράν συνεχιστεί για περισσότερο από δύο μήνες, οι τιμές των καυσίμων και του ηλεκτρισμού θα αυξηθούν σημαντικά, τονίζει στη συνέντευξή του στη «Χαραυγή» ο ειδικός σε θέματα ενέργειας, Χαράλαμπος Έλληνας.
Υπογραμμίζει ότι ο μόνος και εφικτός τρόπος να νιώσουν οι καταναλωτές όσο λιγότερο γίνεται τις αυξήσεις, θα πρέπει το κράτος να βάλει πλαφόν στις τιμές των καυσίμων. Υποστηρίζει ότι το πλαφόν δεν θα πλήξει ούτε τα έσοδα της κυβέρνησης ούτε τα κέρδη των εταιρειών και ο καταναλωτής θα πληρώσει μόνο την καθαρή αύξηση της τιμής.
Έχουμε τώρα όλη αυτήν την αναστάτωση στο θέμα των κόλπων του Ορμούζ. Μέχρι πόσο μπορούν να επηρεαστούν σε τούτο το στάδιο οι τιμές των καυσίμων;
Εξαρτάται πάρα πολύ από τη διάρκεια της διακοπής του περάσματος από το στενό του Ορμούζ. Αν η διακοπή είναι μικρής διάρκειας, για παράδειγμα αν είναι ένας μήνας, μπορεί να μείνει γύρω στα 100-115 δολάρια. Αν η διακοπή διαρκέσει δύο μήνες, μπορεί να φτάσει στα 140-145 δολάρια. Αν πάει τρεις μήνες, το πετρέλαιο (Μπρεντ) μπορεί να φτάσει στα 160-170 δολάρια.
Και αυτό πώς μεταφράζεται στην τιμή του λίτρου στη βενζίνη και γενικά στα καύσιμα;
Για την τιμή βενζίνης για παράδειγμα, αν η αύξηση είναι 100-105 δολάρια, τότε η τιμή βενζίνης τελικά μπορεί να φτάσει στο 1,65.
Αν τα υφιστάμενα αποθέματα στην Κύπρο εξαντληθούν και εισαχθούν νέα, τότε φτάνουμε στο 1,65. Αν η τιμή του Μπρεντ φτάσει τα 150 δολάρια, τότε μπορεί να φτάσουμε και στα 2,15 ευρώ.
Είχαμε φτάσει ξανά σε αυτά τα επίπεδα προηγουμένως;
Είχαμε φτάσει τον καιρό της επέμβασης της Ρωσίας στην Ουκρανία…
Με την τιμή του ηλεκτρισμού τι γίνεται;
Αν οι τιμές μείνουν γύρω στα 100 περίπου δολάρια, τότε μάλλον η τιμή ηλεκτρισμού θα ανέβει πάνω 15-20%, τελικά, όταν αναπληρωθεί όλο το καύσιμο με νέο καύσιμο. Και όταν φτάσουμε στα 120 δολάρια, μόνο από τα 100 στα 120 μπορεί να φτάσουμε στο 25-30%. Η κατάσταση είναι δύσκολη για την Κύπρο· αν διαρκέσει ο πόλεμος αρκετό καιρό, έχουμε μεγάλο πρόβλημα.
Κι αυτές οι αυξήσεις θα προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις…
Σίγουρα, διότι αφορά και τα λιπάσματα. Τα λιπάσματα ακριβαίνουν σε μεγάλο βαθμό, διότι, για παράδειγμα, τα υλικά που χρησιμοποιούνται για παραγωγή λιπασμάτων -η αμμωνία και η ουρία- περίπου 30-40% της παγκόσμιας εξαγωγής γίνεται μέσω των στενών και έχει σταματήσει. Αυτό ανεβάζει το κόστος σε τεράστιο βαθμό.
Το άλλο που έχει γίνει επίσης είναι ότι το jet fuel για τις πτήσεις ανέβηκε περίπου στα 210 δολάρια το βαρέλι, παράλληλα με το πετρέλαιο να είναι μόνο γύρω στα 100. Το jet fuel είναι διπλάσιο και ανέβηκε κατακόρυφα. Δηλαδή, πριν την κρίση ήταν 100, τώρα είναι 210, κι αυτό έχει επίπτωση στο κόστος των πτήσεων.
Από την άλλη, ο λόγος που η τιμή ηλεκτρισμού ανεβαίνει τόσο ψηλά είναι διότι το diesel, που ήταν κάπου 100 δολάρια πριν τον πόλεμο το βαρέλι, έγινε τώρα 150.
Το άλλο πρόβλημα είναι ότι, αν τα στενά μείνουν κλειστά μόνο για ένα μήνα και επανέλθουν μετά, τότε υπάρχει καλή πιθανότητα η παραγωγή να επιστρέψει στα κανονικά επίπεδα μέχρι τα μέσα του χρόνου, τον Ιούλιο. Αν όμως διαρκέσει δύο μήνες, τότε έχουμε μεγάλο πρόβλημα, διότι η παραγωγή δεν θα επιστρέψει στα κανονικά επίπεδα γρήγορα.
Και αν διαρκέσει τρεις μήνες η διακοπή, τότε η τιμή Μπρεντ μπορεί να μείνει πάνω από 100 δολάρια μέχρι τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο.
Αυτό σημαίνει ότι οι αυξήσεις που αναφέραμε προηγουμένως διαρκούν όχι μόνο για λίγο καιρό, αλλά για όλο το χρόνο, διότι όταν κλείσουν οι εγκαταστάσεις παραγωγής και επεξεργασίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, για να ξαναπιάσουν δουλειά χρειάζεται μια πολύπλοκη διαδικασία που παίρνει μεταξύ ενός και τριών μηνών.
Για παράδειγμα, τα εργοστάσια παραγωγής LNG στο Κατάρ, που παράγουν περίπου 20% του LNG παγκοσμίως, έκλεισαν. Για να αρχίσουν ξανά θα χρειαστούν δύο με τρεις μήνες.
Δηλαδή, είναι μια αναστάτωση που χρειάζεται χρόνο για να μπουν πίσω τα πράγματα στη σειρά τους. Και όσο είναι κλειστά τα στενά του Ορμούζ, η αναστάτωση έχει διπλάσιες επιπτώσεις, όχι μόνο στις τιμές αλλά και σε άλλα.
Η Κύπρος τι πρέπει να κάνει προκειμένου να αντιμετωπίσει την ακρίβεια που έρχεται;
Η δική μου εισήγηση είναι ότι η κυβέρνηση πρέπει να βάλει ένα πλαφόν. Σύντομα πρέπει να πάρει μια απόφαση, διότι οι αυξήσεις θα είναι σημαντικές. Για τον κόσμο που ήδη υποφέρει με την αύξηση στον ηλεκτρισμό και την αύξηση στη βενζίνη και το πετρέλαιο, θα είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα.
Και εισηγούμαι κάτι απλό: άμα κοιτάξουμε την τιμή βενζίνης, έχουμε τέσσερα είδη κόστους που συμβάλλουν στην τιμή. Το ένα είναι το εισαγόμενο προϊόν, το καύσιμο. Το δεύτερο είναι η διαχείριση και τα κέρδη. Το τρίτο είναι ο φόρος καυσίμων. Και το τέταρτο είναι το ΦΠΑ.
Με το κόστος του εισαγόμενου καυσίμου δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Πληρώνουμε ό,τι μας ζητήσουν. Δεν έχουμε επιλογή.
Οι πρατηριούχοι και οι εισαγωγείς, για παράδειγμα, ήταν ευχαριστημένοι όταν η τιμή ήταν 1,30-1,35. Να μείνει εκεί που ήταν τότε, πριν τον πόλεμο. Ο φόρος καυσίμων, την τελευταία φορά που είχε μειωθεί, ήταν περίπου 43 σεντ το λίτρο και είχε πέσει στα 30-30,20. Να το ρίξουν ξανά στα 30-30,20, όπως τότε που είχαμε πρόβλημα. Και τα έσοδα από το ΦΠΑ πρέπει να τα αφήσει η κυβέρνηση στα επίπεδα που είναι τώρα.
Αυτά όλα όμως είναι εφικτά; Υπάρχει η βούληση για κάτι τέτοιο;
Είναι τελείως στο χέρι της κυβέρνησης. Τώρα η Ευρώπη δεν μας εμποδίζει πουθενά να κάνουμε πράγματα. Ο λόγος που το λέω είναι ότι η κυβέρνηση μαζεύει τεράστιους φόρους από την ενέργεια, από τη βενζίνη, από το πετρέλαιο, από τον ηλεκτρισμό. Κάθε χρόνο έχει ένα τεράστιο πλεόνασμα και ο κόσμος πληρώνει. Δηλαδή όταν η βενζίνη ήταν 1,35, κάναμε ήδη ένα τεράστιο πλεόνασμα. Άμα η βενζίνη ανέβει στο 1,65 ή 2,15, τα έσοδα της κυβέρνησης γίνονται τεράστια.
Γιατί να μαζεύει περισσότερα από όσα ήδη μαζεύει; Δεν μπορούμε να μας πούνε ότι τα χρειάζονται, διότι έχουν πιο μεγάλα έξοδα, αφού ήδη υπάρχει πλεόνασμα.
Όταν η τιμή ηλεκτρισμού ήταν στα 31 σεντ, τα έσοδα της κυβέρνησης έδιναν πλεόνασμα 1,5-2 εκατομμύρια κάθε χρόνο. Τώρα που ανεβαίνουν ακόμα περισσότερο, το πλεόνασμα θα αυξηθεί πολύ περισσότερο εις βάρος του κόσμου.
Γι’ αυτό λέω να γίνει πλαφόν, να μαζεύει η κυβέρνηση τα λεφτά που μάζευε, αλλά όχι περισσότερα.
Όταν ξανατέθηκε τέτοιο θέμα, υπήρχαν πολλοί δισταγμοί στο να μπει πλαφόν και από τις εταιρείες που φαίνεται πίεζαν την κυβέρνηση να μην το κάνει.
Το πλαφόν δεν αφορά τις εταιρείες, αυτές θα πληρώνουν ό,τι ζητά το διυλιστήριο. Τα έσοδα της εταιρείας μέσα στην Κύπρο δεν αυξάνονται. Η διαχείριση, τα πρατήρια, οι αποθήκες, παραμένουν τα ίδια όπως ήταν όταν η τιμή ήταν 1,35. Άρα δεν αυξάνονται τα έξοδά τους επειδή αυξήθηκε η τιμή του καυσίμου. Να πάρουν τη διαφορά από την αύξηση της τιμής του καυσίμου και να συνεχίσουν να παίρνουν το ίδιο κέρδος όπως πριν τον πόλεμο, όχι περισσότερο. Γιατί να αυξήσουν το κέρδος πάνω στην πλάτη του κόσμου;
Αυτή είναι η θέση μου. Και η κυβέρνηση και οι πρατηριούχοι να παίρνουν τα λεφτά που έπαιρναν πριν τον πόλεμο. Το μόνο που θα περάσει και θα πληρώσει ο καταναλωτής είναι το επιπρόσθετο κόστος του εισαγόμενου καυσίμου.
Διότι πολλές φορές το πλαφόν το μεταφράζουν ορισμένοι ως να μην πληρώνουμε το πραγματικό κόστος του καυσίμου. Δεν μπορούμε να μην το πληρώσουμε, γιατί αλλιώς δεν θα μας πουλήσουν καύσιμο.
Πηγή:
Συνέντευξη στον Μιχάλη Μιχαήλ
