Συνέντευξη στην Πόλα Τσώνη για το SkalaTimes
Σε όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου αφιέρωσε η Ελληνίδα Ευρωβουλευτής Ελεονώρα Μελέτη την ιστορική έγκριση, εκ μέρους της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (FEMM) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του ψηφίσματος που αναγνωρίζει τον αντίκτυπο που είχε η τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 στον γυναικείο πληθυσμό.
Πρόκειται για μία απόφαση-σταθμό, που φέρνει στο διεθνές προσκήνιο για πρώτη φορά, μετά από μισό αιώνα σιωπής, τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν σε βάρος γυναικών, οι οποίες, στατιστικά, ήταν η πληθυσμιακή ομάδα που επλήγη περισσότερο από τον Αττίλα.
Μιλώντας στο SkalaTimes από την Αθήνα, την επομένη της ιστορικής έγκρισης της 3ης Ιουνίου 2026, η Ευρωβουλευτής εμφανίστηκε συγκινημένη για την υλοποίηση της πρώτης φάσης της δέσμευσης που ανέλαβε πριν έναν χρόνο απέναντι σε Κύπριες που υπήρξαν θύματα βιασμού, σεξουαλικής βίας κι εκμετάλλευσης από τους Τούρκους εισβολείς το 1974, και δήλωσε αισιόδοξη για την έγκριση του ψηφίσματος και από την Ολομέλεια του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Ιούλιο στο Στρασβούργο.
«Ήταν μία πρωτοβουλία του Λουκά Φουρλά, την οποία ως Συντονίστρια της Επιτροπής Γυναικείων Δικαιωμάτων και Ισότητας των Φύλων έπρεπε να φέρω εις πέρας σε πολιτικό επίπεδο για να τη διασφαλίσω. Χωρίς τη βοήθεια και την καθοδήγησή του το αποτέλεσμα δεν θα ήταν το ίδιο. Ήταν μία ομαδική δουλειά», τόνισε η κ. Μελέτη στο SkalaTimes.
«Για μας η κυπριακή αντιπροσωπεία και η ελληνική είναι μία ενιαία αντιπροσωπεία, αντιλαμβανόμαστε τους Κύπριους ως αδέλφια – νομίζω και οι Κύπριοι το ίδιο για εμάς».
Η συγκλονιστική συνάντηση με τα θύματα σεξουαλικής βίας της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο
Όλα ξεκίνησαν το 2025, όταν, κατόπιν σχετικής πρότασης που κατέθεσε ο Λουκάς Φουρλάς, η Ελεονώρα Μελέτη κατάφερε να διεκδικήσει και να οργανώσει μία αποστολή μελών της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (FEMM) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο, με στόχο την ανάδειξη και καταδίκη της σεξουαλικής βίας που υπέστησαν γυναίκες κατά και μετά την τουρκική εισβολή του 1974, αλλά και την ανάληψη πολιτικών πρωτοβουλιών για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας και τη στήριξη των
επιζησασών.
Οι Ευρωβουλευτές που συμμετείχαν στην αποστολή στη Λευκωσία μίλησαν κεκλεισμένων των θυρών με λίγα από τα εκατοντάδες επίσημα καταγεγραμμένα θύματα, με όσες δηλαδή από αυτές τις γυναίκες δέχτηκαν να μοιραστούν την τραυματική εμπειρία τους. Οι επιζήσασες περιέγραψαν φρικιαστικές μορφές βίας, βιασμούς και σεξουαλικά
βασανιστήρια — ακόμη και σε ανήλικα κορίτσια – αλλά και το συνακόλουθο κοινωνικό στίγμα, την απομόνωση και την απόρριψη που βίωσαν στη μετέπειτα ζωή τους.
Οι γυναίκες αυτές έμειναν σιωπηλές για 52 χρόνια, πολλές μάλιστα χωρίς να έχουν μοιραστεί το τραύμα αυτό ούτε με την οικογένειά τους.
«Τα θύματα με τα οποία μιλήσαμε είναι σήμερα ενήλικες γυναίκες, τότε όμως κάποιες ήταν ακόμη και 9 και 12 χρονών παιδιά και μας περιέγραφαν με λυγμούς την κακοποίηση που υπέστησαν κατά την τουρκική εισβολή. Η συζήτησή μας διήρκεσε 4 ώρες, γιατί χρειάστηκε να διακόψουμε πάρα πολλές φορές λόγω του ότι και οι ίδιες δεν ήταν σε θέση να συνεχίσουν την κατάθεση, αλλά και γιατί κι εμείς δεν μπορούσαμε να κάνουμε τη δουλειά
μας. Κλαίγαμε, οι διερμηνείς δεν μπορούσαν να μεταφράσουν από τους λυγμούς, ήταν πάρα πολύ έντονο και πολύ φορτισμένο το κλίμα», θυμάται η κ. Μελέτη.
«Αυτά που ζήσαμε, αυτά που ακούσαμε, αυτά που μάς εμπιστεύτηκαν αυτές οι γυναίκες, πέραν του ότι μας διέλυσαν σε ψυχικό επίπεδο, όταν γυρίσαμε από την αποστολή μάς έκαναν να νιώσουμε ως χρέος μας το να φέρουμε αυτό το ψήφισμα, να το δουλέψουμε, να ζητήσουμε τη στήριξη όλης της Ευρώπης σε αυτό το μήνυμα το τόσο σημαντικό, που ουσιαστικά φέρνει μετά από τόσα χρόνια έστω και μία ελάχιστη ηθική δικαίωση».
«Η υπόσχεση που δώσαμε ήταν να γυρίσουμε με ένα ψήφισμα, το οποίο θα δήλωνε ξεκάθαρα τη θέση της Ευρώπης ως προς αυτά που συνέβησαν το 1974 κατά την περίοδο της εισβολής. Να αναγνωριστούν αυτές οι γυναίκες ως θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, βίας, αλλά και θύματα βιασμού, να αναγνωριστεί ο βιασμός ως όπλο σε περιοχές συγκρούσεων και πολέμου, και αυτό βέβαια θα ανοίξει την πόρτα για να γίνει η ίδια
αναγνώριση και για τα θύματα βιασμού και σεξουαλικής κακοποίησης και σε άλλες περιοχές που τώρα βρίσκονται σε κρίση».
Ο δρόμος για τη δικαίωση και η οικουμενική σημασία της
Μετά την έγκριση από την Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (FEMM) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το ψήφισμα θα τεθεί και ενώπιον της Ολομέλειας, τον Ιούλιο, μήνα της μαύρης επετείου της εισβολής.
Εάν εγκριθεί από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το ψήφισμα θα λάβει την επίσημη σφραγίδα της ΕΕ ως επίσημη θέση της Ευρώπης σε σχέση με όλα όσα έγιναν το 1974 – και όχι μόνο.
Εκτός από τη δικαίωση για τις γυναίκες της Κύπρου, το ψήφισμα θα σημάνει μία μεγάλη νίκη ως προς την καταδίκη της χρήσης της σεξουαλικής βίας ως όπλου σε κάθε εμπόλεμη περίσταση και περιοχή.
«Ζητάμε μέσα από το ψήφισμα αυτό, πρώτον, να αναγνωριστούν οι γυναίκες αυτές ως θύματα, που σημαίνει ότι αν αναγνωριστούν οι γυναίκες αυτές ως θύματα, αναγνωρίζεται και ως έγκλημα η χρήση του βιασμού και της σεξουαλικής κακοποίησης κατά την τουρκική εισβολή. Ζητάμε επίσης αποζημιώσεις από την πλευρά του εισβολέα, να αναλάβει τις υποχρεώσεις του. Και ζητάμε να αναγνωριστεί ο βιασμός ως μία καταδικαστέα πρακτική, η
οποία χρησιμοποιείται δυστυχώς σε περιόδους και σε περιοχές σύγκρουσης και κρίσης, που αυτό όπως καταλαβαίνετε θα ανοίξει την πόρτα στο να καταδικαστεί αυτή η πρακτική και σε όλες τις υπόλοιπες περιοχές σε σύγκρουση της Ευρώπης κι όχι μόνο, αλλά σε όλο τον κόσμο όπου υπάρχει πόλεμος, σύρραξη, σύγκρουση, κι εκεί ο βιασμός χρησιμοποιείται ως όπλο από τον κατακτητή και εισβολέα», εξηγεί η κ. Μελέτη.
Εξίσου οικουμενική όμως είναι η σημασία του ψηφίσματος και ως προς την αποδοχή του από σύσσωμο σχεδόν το πολιτικό φάσμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για το λόγο αυτό η κ. Μελέτη έδωσε, όπως λέει, «μεγάλη πολιτική μάχη» με πολύ κόπο και προσωπικές επαφές, ούτως ώστε να καταλήξουν σε ένα κείμενο ισορροπημένο, το οποίο τελικά εγκρίθηκε από την Επιτροπή FEMM με ποσοστό 98%.
«Θεωρώ ότι βγάλαμε το καλύτερο αποτέλεσμα που θα μπορούσαμε. Οι μόνοι που δεν το ψήφισαν σε επίπεδο επιτροπής ήταν κάποια μέλη της Ευρωπαϊκής ακροδεξιάς», σχολιάζει.
Το γεγονός ότι δεν είχαν γνώση όλοι οι ξένοι Ευρωβουλευτές των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών που επικρατούσαν κατά την εισβολή του 1974, οδήγησε σε ιδεολογικές διενέξεις οι οποίες γεφυρώθηκαν σχεδόν στο σύνολό τους.
«Υπήρξαν φωνές της Ευρωπαϊκής αριστεράς που ήθελαν να κάνουν το ψήφισμα αυτό πεδίο για να ενταχθούν ιδεολογίες οι οποίες δεν έχουν καμία σχέση με την ουσία του ψηφίσματος και την εισβολή της Κύπρου. Δηλαδή, μού ζητήθηκε να ρίξουμε τη λέξη «γυναίκες» μέσα από το κείμενο και να μη μιλάμε για γυναίκες αλλά να μιλάμε για «θηλυκότητες», ή να μιλάμε για «άτομα» τα οποία δέχθηκαν σεξουαλική εκμετάλλευση, επίθεση και βιασμό. Κι εκεί καταλαβαίνετε ότι είμαστε εντελώς ξεκάθαροι ότι στην Κύπρο του 1974 μιλάς για γυναίκες και κορίτσια, όπως έχει καταγραφεί ιστορικά», ανέφερε.
«Παρ’ όλα αυτά, επειδή όλα έγιναν με πολύ πολιτισμένο τρόπο, πολύ ωραίες διαπραγματεύσεις και πολύ καλή συνεργασία, η Ευρωπαϊκή αριστερά το στήριξε».
«Επίσης, ζητήθηκε να βγει από την Ευρωπαϊκή ακροδεξιά η αναφορά που γίνεται στις αμβλώσεις, καθώς η Κύπρος το 1974 δεν είχε αναγνωρισμένες τις αμβλώσεις ως κάτι το οποίο ήταν νόμιμο. Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία όμως, ακριβώς για τα θύματα βιασμού, επέτρεψε την περίοδο εκείνη τις αμβλώσεις, αν η εγκυμοσύνη προέκυπτε από βιασμό κατά τη διάρκεια της εισβολής», πρόσθεσε.
Τελικά, η Ευρωπαϊκή ακροδεξιά, παρ’ όλα που είχε μέλος στην αποστολή που συναντήθηκε με τις επιζήσασες στην Κύπρο, ήταν η μόνη πολιτική παράταξη που δεν στήριξε το ψήφισμα. «Το συγκεκριμένο άτομο που συμμετείχε στην αποστολή το ψήφισε, αλλά το υπόλοιπο κόμμα δεν στήριξε», λέει η κ. Μελέτη.
«Αυτά είναι σημαντικά να τα λέμε και είναι σημαντικά να ακούγονται, γιατί φαίνεται και πώς διαχειρίζονται οι διάφορες πολιτικές ομάδες τα γυναικεία δικαιώματα», σχολιάζει η Ευρωβουλευτής.
Ελπίζει, ωστόσο, ότι ενώπιον της Ολομέλειας του Ιουλίου, το ψήφισμα θα τύχει αποδοχής από το σύνολο των πολιτικών παρατάξεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
