Η Κύπρος βιώνει το μεγαλύτερο κοινωνικό έγκλημα που έχει περάσει ποτέ. Κύπριοι ξεσπιτώνονται, χάνουν την πρώτη τους κατοικία και, την ίδια ώρα, το σπίτι τους πωλείται για ψίχουλα στα funds, αλλά ο ιδιοκτήτης δεν μπορεί να το αγοράσει για ψίχουλα -μόνο τα funds. Την ίδια ώρα, η ερώτηση «ποιοι είναι πίσω από τα funds» πλανάται σαν φάντασμα χωρίς απάντηση, μάλλον σαν επτασφράγιστο μυστικό, και τα κυπριακά ΜΜΕ, που θα έπρεπε μέρα-νύχτα να ασχολούνται με αυτό το έγκλημα, σωπαίνουν.
Η Ευγενία Μωυσέως, μέλος του Κινήματος Ενάντια στις Εκποιήσεις, μιλά στο SkalaTimes με αφορμή την ψηφοφορία προτάσεων για τις εκποιήσεις στην Ολομέλεια της Βουλής, που θα γίνει στις 6 Απριλίου, και στέλνει μήνυμα σε κάθε άνθρωπο που θέλει να λέγεται άνθρωπος ότι στις 6 Απριλίου πρέπει να δώσει δυναμικά το «παρών» του έξω από τη Βουλή, ώστε να στείλουμε ως κοινωνία το μήνυμα πως, σε αυτό το έγκλημα της εκποίησης πρώτης κατοικίας, δεν θα σωπάσουμε.
Της Γιώτας Δημητρίου
Πού βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή όσον αφορά τις εκποιήσεις και ειδικά τις εκποιήσεις πρώτης κατοικίας;
Είμαστε σε πολύ άσχημη κατάσταση! Ό,τι ακούμε ότι εκποιείται, σχεδόν όλα είναι πρώτη κατοικία. Όταν μιλούμε για πρώτη κατοικία, εννοούμε την κατοικία που μένει μέσα μια οικογένεια. Να δώσω ένα ενδεικτικό που έχει παρουσιάσει η Χρηματοοικονομική Επίτροπος: μόνο το 2025 η Χρηματοοικονομική Επίτροπος έκανε 103 αναστολές εκποίησης πρώτης κατοικίας. Οι 95 αφορούσαν επενδυτικά ταμεία, οι 8 τράπεζες, διότι τα δάνεια πουλήθηκαν στα ταμεία. Το εξωφρενικό είναι ότι έδωσαν την άδεια το ΔΗΣΥ και το ΔΗΚΟ, με τους ψήφους τους, να πωλούνται τα δάνεια στα επενδυτικά ταμεία, τα οποία τα αγοράζουν στο 10% και 15% της αξίας του δανείου. Αλλά απαιτούν από τον δανειολήπτη το 100%! Και όχι μόνο το 100% — οι τόκοι που βάζουν είναι απίστευτα νούμερα.
Ευγενία, να το εξηγήσουμε ακόμα πιο απλά, να το καταλάβουν όλοι: για τις τράπεζες και τα funds πουλούμε το σπίτι στο 10-15% της αξίας του, αλλά από τον ιδιοκτήτη απαιτούμε 100% του ποσού. Δεν μπορούμε να του το δώσουμε στο 10-15% της αξίας του. Αυτή η απίστευτη διευόλυνση είναι μόνο για τα funds.
Ακριβώς! Αν χρωστά, π.χ., 100 χιλιάδες ο δανειολήπτης, το fund το αγόρασε 10 χιλιάδες, αλλά από τον δανειολήπτη απαιτούν 100 χιλιάδες.
Δεν μπορώ να του δώσω του ανθρώπου την πρώτη του κατοικία, το σπίτι του, 10 χιλιάδες, αλλά στον ξένο, στους αγνώστους των funds, θα το δώσω 10 χιλιάδες!
Ακριβώς! Και εμείς ρωτάμε γιατί δεν δόθηκε αυτή η δυνατότητα στους δανειολήπτες; Είναι απαράδεκτο, δεν υπάρχει δικαιοσύνη.
Μετά το ’74 ξαναξεσπιτώνονται οι Κύπριοι… και τώρα τι ξαναέρχεται στη Βουλή στις 6 Απριλίου;
Ένα από τα πολλά που έχουν ψηφίσει, εκτός από το δικαίωμα στη στέγη που έχει χαθεί, που δεν προστατεύεται πλέον η πρώτη κατοικία, απαγόρευσαν στους δανειολήπτες να μπορούν να πάνε στο δικαστήριο να διεκδικήσουν το δίκιο τους! Αν είναι ποτέ δυνατόν να μην μπορεί κάποιος να πάει στο δικαστήριο. Δεν υπάρχει σε άλλη χώρα αυτό το πράγμα! Εκποιείται η κατοικία και, όταν τελειώσει η δίκη μετά από 5-6-7-10 χρόνια και δικαιωθεί ο δανειολήπτης, να τον αποζημιώσουν. Ποιος θα τον αποζημιώσει; Το ταμείο που ίσως δεν θα υπάρχει; Ή η τράπεζα; Ποιος; Πόσες τράπεζες έχουν κλείσει μέχρι τώρα στην Κύπρο; Είναι δυνατόν να μην προηγείται δικαστική απόφαση και μετά η εκποίηση; Είναι δυνατόν; Πού είναι η δικαιοσύνη; Πού είναι το δίκαιο;
Συγγνώμη, αλλά οι βουλευτές που έχουν ψηφίσει αυτά τα πράγματα, στην πλειοψηφία τους, είναι δικηγόροι. Δεν έχουν συνειδητοποιήσει τι έχουν ψηφίσει; Είναι δυνατόν να έχουν στερήσει κάθε δικαίωμα στους δανειολήπτες; Πρώτα κρίθηκε αντισυνταγματική η προστασία πρώτης κατοικίας. Είναι οικουμενικό δικαίωμα η στέγη, βάσει των άρθρων των Ηνωμένων Εθνών. Κρίθηκε αντισυνταγματική. Διαλύουν το δικαίωμα στη στέγη ουσιαστικά! Διαλύουν τη δίκαιη δίκη.
Και την ίδια ώρα ξεπουλούμε τα σπίτια του κόσμου στα funds, ναι;
Ακριβώς! Και ποιοι είναι πίσω από αυτά τα funds; Με τι κεφάλαια έχουν ξεκινήσει; Δεν υπάρχει έλεγχος γι’ αυτά τα funds.
Η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλο αυτό το εγκληματικό που γίνεται στη χώρα μας;
Απευθυνθήκαμε τρεις φορές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρώτη φορά ήταν το 2016, όπου θέσαμε αυτά τα θέματα….Μετά, σε συνεργασία με τον Ρέιντερ τον Ευρωπαίο Επίτροπο, θέσαμε όλα αυτά τα θέματα και ιδιαίτερα το θέμα της εκποίησης πρώτα και ύστερα της δίκης. Πήραμε την απόφαση 9313, που λέει ότι όποιος επικαλεστεί καταχρηστικές ρήτρες (σημείωσε ότι δεν έχει δάνειο χωρίς καταχρηστικές ρήτρες), αμέσως είναι υποχρεωμένο το δικαστήριο να εκδώσει αναστολή της εκποίησης μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης. Το ΑΚΕΛ το έχει καταθέσει και τώρα είναι η τρίτη φορά που θα το ξανακαταθέσει. Το θέμα συζητήθηκε σήμερα και η ψηφοφορία θα γίνει τη Δευτέρα, 6 Απριλίου. Καταψηφίζεται αυτό το βασικό από κόμματα όπως ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ, ΔΗΠΑ… Μα δεν γίνεται αυτό το πράγμα!
Ευγενία, θεωρείς ότι τώρα, λόγω προεκλογικής περιόδου, ίσως κάποια κόμματα να στηρίξουν τον κόσμο και το δικαίωμα πρώτης κατοικίας αντί τα funds;
Δεν έχουν τέτοιους ενδοιασμούς. Πολύ φοβάμαι πως θα συνεχίσουν να είναι προστάτες των τραπεζών και όχι του κόσμου. Το θέμα των εκποιήσεων, Γιώτα, δεν είναι τεχνικό πρόβλημα, είναι κοινωνικό. Μιλούμε για ένα από τα βασικά οικουμενικά δικαιώματα: στέγη, παιδεία, υγεία…
Θεωρείς ότι ο κόσμος είναι ενημερωμένος γι’ αυτό το κοινωνικό έγκλημα που γίνεται;
Δυστυχώς όχι. Ακόμα μέχρι σήμερα, από το 2013 που κρίθηκε αντισυνταγματική η προστασία πρώτης κατοικίας και ουσιαστικά διαλύθηκε το δικαίωμα στη στέγη, υπάρχει κόσμος που δεν είναι ενημερωμένος. Ως κίνημα κάναμε πολλές εκδηλώσεις για να ενημερώσουμε τον κόσμο, αλλά δυστυχώς δεν είναι ενημερωμένος.
Φταίμε κι εμείς ως ΜΜΕ, Ευγενία;
Πάρα πολύ, Γιώτα μου, διότι δεν βγάζουν προς τα έξω την αλήθεια. Και να σου πω και κάτι άλλο: έχουν ψηφίσει τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς. Πριν να μπουν σε ισχύ, εμείς πηγαίναμε και κάναμε αναστολή εκποίησης. Γιατί το κάναμε; Δεν τη σταματούσαμε δια παντός, αλλά δινόταν ένα διάστημα 6 μηνών στον δανειολήπτη να κάνει μια συμφωνία με την τράπεζα. Το θέμα είναι όμως ότι οι τράπεζες, και τώρα τα ταμεία, είναι πολύ χειρότερα — δεν διαπραγματεύονται, απαιτούν μόνο. Χθες, συγκεκριμένα, με πήρε τηλέφωνο μια κοπέλα από την Πάφο και μου είπε: «Ήταν 80 χιλιάδες το δάνειό μας και τους παρακαλούσαμε να βρούμε έναν τρόπο να το αποπληρώσουμε. Πέρασαν τα χρόνια και αυτή τη στιγμή μας βγάζουν ένα ποσό 780 χιλιάδες ευρώ!» Αντιλαμβάνεστε; Από 80 χιλιάδες σε 780;
Και μιλάμε για ανθρώπους που δεν είχαν σταματήσει να ζητούν να διαπραγματευτούν. Και πηγαίνουν μετά τα funds και το αγοράζουν 8-10 χιλιάδες!
Τι γίνεται με το «Εστία» και το «ενοίκιο έναντι δόσης»;
Το «Ενοίκιο έναντι δόσης» ήταν μια καλή λύση, όχι τέλεια, αλλά καλή, και ένα από τα αιτήματά μας είναι αυτό: η επέκτασή του. Η «Εστία» ήταν αποτυχία, διότι μιλάμε για πρόγραμμα που απαιτούσε συγκεκριμένα εισοδήματα.
Το «Ενοίκιο έναντι δόσης» είναι για ανθρώπους που δεν μπορούν να πληρώσουν και μπορούν να μένουν στο σπίτι τους. Το σπίτι είναι στην τράπεζα, δίνουν ένα ενοίκιο που επιδοτείται από το κράτος. Μπορούν να μείνουν τα πρώτα πέντε χρόνια και μετά να το αγοράσουν σε ένα πιο χαμηλό ποσό από το αρχικό, και στα δέκα χρόνια να το εξαγοράσουν. Έχεις τη δυνατότητα να ξαναποκτήσεις την κατοικία σου. Όταν όμως γίνει πλειστηριασμός και το αγοράσει οποιοσδήποτε; Δεν ξέρουμε ποιοι αγοράζουν τα σπίτια του κόσμου!
Αυτό ήθελα να σε ρωτήσω: με όλο αυτό το εγκληματικό που γίνεται, να αγοράζουν τα funds τα σπίτια του κόσμου σε εξευτελιστικές τιμές — να το αγοράζουν 10 χιλιάδες ενώ ο ιδιοκτήτης, αν θέλει να το αγοράσει, πρέπει να δώσει 100 — δεν θα έπρεπε να ξέρουμε ποιοι είναι πίσω από τα funds;
Ακριβώς αυτό λέμε και φωνάζουμε: ότι πρέπει να υπάρχει έλεγχος. Και θα πω και κάτι ρατσιστικό: όλοι αυτοί οι ξένοι που αγοράζουν σπίτια, από πού τα αγοράζουν;
Ξεπουλιέται η γη μας, τα σπίτια μας, ξεσπιτώνεται κόσμος, χάνουν οικογένειες την πρώτη τους κατοικία. Οι περισσότεροι αγοράζουν 2-3 σπίτια…
Στη μισή ελεύθερη Κύπρο θα έχουν οι ξένοι 2-3 σπίτια και ο Κύπριος ούτε ένα!
Βρισκόμουν σήμερα σε μια εκδήλωση ανοικτής συζήτησης και γινόταν λόγος για πολλά άδεια σπίτια που υπάρχουν και να δοθούν κίνητρα στους ιδιοκτήτες για αναπαλαίωση. Ε, όλα αυτά τα σπίτια που πήραν οι τράπεζες και είναι εκεί άδεια, τι θα γίνουν; Γι’ αυτό και πωλούνται όλη μέρα σπίτια από τα funds, από αυτά που τα έχουν πάρει από τον κόσμο.
Είναι πολύ τραγικό αυτό που συμβαίνει. Συμφωνώ ότι φταίμε κι εμείς ως ΜΜΕ που δεν ασχοληθήκαμε όσο και όπως έπρεπε… Θα σε ρωτήσω: από δω και μπρος τι μπορεί να γίνει;
Καταρχάς, να ασκηθεί πίεση την ημέρα της ψηφοφορίας. Στις 6 Απριλίου πρέπει να είμαστε όλοι εκεί.
Σε αυτό το σημείο θέλω να τονίσω κάτι, Ευγενία. Θυμάμαι όταν έγινε το κούρεμα εγώ με μια φίλη μου τρέξαμε να πάμε στην κινητοποίηση στη Λευκωσία. Κάποιοι φίλοι που με είχαν δει με ρωτούσαν αν επηρεάστηκα εγώ ή η οικογένειά μου από το κούρεμα. Δεν είχα επηρεαστεί, αλλά είναι τραγικό και γελοίο να περιμένουμε να μας αφορά προσωπικά κάτι για να ασχοληθούμε. Το ιερό δικαίωμα στη στέγη δεν πρέπει να αφήσουμε να χαθεί για κανέναν. Και στην κινητοποίηση στις 6 Απριλίου πρέπει να πάμε όλοι, όχι μόνο «όσοι τους αφορά άμεσα». Αυτό το έγκλημα μας αφορά όλους. Αν σιωπήσουμε μπροστά σε αυτό το έγκλημα, τότε δεν ξέρω για τι άλλο θα είναι ικανοί αυτοί οι «κύριοι» μέσα στη Βουλή.
Και τους ψηφίζουν και τους ξαναψηφίζουν. Έχω δεχθεί πολλές φορές αυτή την ερώτηση: «εσείς τι πρόβλημα έχετε με το σπίτι σας;» Δεν έχω! Είμαι εδώ, στην πρώτη γραμμή, εδώ και 13 χρόνια από την ημέρα ίδρυσης του Κινήματος, γιατί πονώ για τον κόσμο, γιατί κανένας δεν πρέπει να χάνει το δικαίωμα στη στέγη. Είναι ο γείτονάς μου, ο διπλανός μου, ο συγγενής, ο φίλος, ο συνδημότης, ο συνάνθρωπος! Εγώ σου λέω έντιμα, Γιώτα μου, μέσα στο κίνημα δεν έχουμε κόσμο που έχει ο ίδιος πρόβλημα, είμαστε εκεί για τον συνάνθρωπό μας.
Αυτή τη στιγμή παίρνουν τα σπίτια του κόσμου με διαδικασίες express. Επικοινωνεί κόσμος μαζί μας και μας λένε «πήρα αυτή την επιστολή» και βρίσκονται προ τετελεσμένων, δεν έχουν δικαίωμα ούτε καν να πάνε στο δικαστήριο. Και οι δικαστές δεν εκδίδουν αναστολές εκποίησης. Η ευρωπαϊκή οδηγία λέει ότι ακόμα και το δικαστήριο αυτεπάγγελτα πρέπει να ελέγχει το υπόλοιπο του δανείου.
Ξέρεις ότι στο εξωτερικό (Ισπανία, Πορτογαλία κ.ά.) υπάρχουν ειδικά δικαστήρια, όπου πάει ο δανειολήπτης και παρουσιάζει τα έγγραφα που δείχνουν πώς έφτασε το δάνειό του να είναι μη εξυπηρετούμενο και εκεί ο δικαστής αποφασίζει αν θα εκποιηθεί ή αν θα δοθεί άλλος χρόνος, ανάλογα με την υπόθεση; Αλλά έχει το δικαίωμα ο άνθρωπος να πάει να διεκδικήσει το δίκιο του. Στην Κύπρο δεν έχουν οι άνθρωποι κανένα δικαίωμα. Ξέρετε πόσους καρκινοπαθείς έχουμε που τους έχουν εκποιήσει την πρώτη κατοικία; Ανθρώπους με ιατρικά προβλήματα… Να σου πω για οικογένεια με τρία αδέλφια ΑΜΕΑ, πάνω στο αναπηρικό καροτσάκι, και τους εκποίησαν την πρώτη κατοικία τους;
Για μένα εγκληματούν όσοι έχουν ψηφίσει αυτά τα πράγματα. Αλλά και εμείς ως κοινωνία πρέπει επιτέλους να αντιδράσουμε. Αν έστω και ένα παιδί βρεθεί στον δρόμο, τότε ως κοινωνία έχουμε αποτύχει παταγωδώς…
Συμφωνώ, αλλά δεν είναι μόνο τα παιδιά, είναι και ο ηλικιωμένος και ο άρρωστος και ο οποιοσδήποτε άνθρωπος…
Ναι… Και να ξεκαθαρίσουμε και κάτι άλλο: επειδή θέλουν να καλύπτονται πίσω από τους «κακοπληρωτές». Οι τράπεζες γνωρίζουν ποιος μπορεί και ποιος δεν μπορεί να πληρώσει. Ξέρουν ποιοι είναι οι κακοπληρωτές και ποιοι βρέθηκαν σε δύσκολη θέση λόγω ακρίβειας και οικονομικής κρίσης. Μέσω του κινήματος έχουμε έρθει σε επαφή με εκατοντάδες δανειολήπτες, κανένας δεν είπε ποτέ «δεν ήθελα να πληρώσω». Οι άνθρωποι βρέθηκαν σε δύσκολη θέση λόγω κουρέματος, κρίσης κτλ. Ήθελαν να βρουν λύση και να πληρώσουν, αλλά δεν τους έδωσαν την ευκαιρία. Και αυτό είναι εγκληματικό. Δεν τους έδωσαν την ευκαιρία να διεκδικήσουν και να σώσουν το σπίτι τους!
Διότι προφανώς υπάρχει ένας σχεδιασμός τα σπίτια να περάσουν στα funds…
Αυτό είναι… κάποιοι, μερικοί, οι λίγοι, να πλουτίσουν… Το 2014, ένα μέλος μας, ο συναγωνιστής μας Δημήτρης Δημητρίου, έκανε μια ολόκληρη μελέτη για τον φορέα ανάληψης μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ήταν μια τριαντασέλιδη μελέτη, η οποία έλεγε αντί να τα πουλήσουν στα funds τα δάνεια, να τα αγοράσει η κυβέρνηση, όπως θα τα αγόραζε από τις τράπεζες, και να τα επαναδανειοδοτήσει στους δανειολήπτες με πιο χαμηλό επιτόκιο, με καλύτερους όρους, έτσι ώστε να μην χαθούν τα σπίτια του κόσμου. Ποιος το άκουσε αυτό; Μπορούσε να βρει τα λεφτά η κυβέρνηση, τα εξηγούσε όλα η μελέτη…Δεν ασχολήθηκε κανένας.
Εσείς ως Κίνημα δεν ζητήσατε από τα κόμματα να μάθουν ποιοι είναι πίσω από τα funds;
Ουκ ολίγες φορές. Το ΑΚΕΛ το έχει καταθέσει ότι πρέπει να υπάρχει εποπτεία και διαφάνεια για τα funds. Ε, κάποιοι δεν θέλουν! Κάποιοι δεν θέλουν να μάθουμε ποτέ ποιοι είναι πίσω από τα funds. Ποιοι είναι αυτοί που εκμεταλλεύονται τα σπίτια του κόσμου! Διότι μιλάμε για σκληρή εκμετάλλευση.
Το μήνυμά σου στον κόσμο Ευγενία;
Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι στις 6 Απριλίου πρέπει όλοι να είμαστε εκεί, έξω από τη Βουλή, διότι μόνο με την πίεση του κόσμου μπορεί να σταματήσει αυτό το κοινωνικό έγκλημα.
Επίσης στις εκλογές Μαΐου να προσέξουμε ποιους θα ψηφίσουμε. Ποιους; Αυτούς που ξεσπιτώνουν τους συνανθρώπους μας;
Και θέλω να κλείσω με αυτό: Η ιστορία δεν θα γράψει ποιοι προστάτευσαν τις τράπεζες και τα funds, θα γράψει ποιοι άφησαν τον κόσμο χωρίς σπίτι!
