Του Ανδρέα Μορφίτη
(Πρόεδρος Ινστιτούτου Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου)
Όπως είναι γνωστόν, το Υπουργικό Συμβούλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας σε συνεδρία του στις 13/9/2024 ενέκρινε το αποκαλούμενο σχέδιο πολεοδομικής αμνηστίας με εφαρμογή από τις 23/9/2024 και με παράταση ισχύος στην υποβολή των αιτήσεων μέχρι τις 23/2025.
Το σχέδιο προέβλεπε την νομιμοποίηση αυθαιρεσιών και παρατυπιών μικρής κλίμακας πολεοδομικών αποκλίσεων ή/και υπέρβαση του ισχύοντος συντελεστή δόμησης με την καταβολή αντισταθμίσματος στο ειδικό ταμείο προσιτής στέγης του ΚΟΑΓ.
Κάλυπτε επίσης πολεοδομικές παρατυπίες σε οικιστικές μονάδες, βιομηχανικές, βιοτεχνικές, γραφειακές, κτηνοτροφικές, γεωργικές, αποθηκευτικές και εμπορικές αναπτύξεις καθώς και σε αναπτύξεις αναψυχής και ψυχαγωγίας, χώρους εστίασης κ.ο.κ
Είχα από τότε την άποψη ότι η νομιμοποίηση αυθαιρεσιών και παρατυπιών, έστω και μικρής κλίμακας έστω και τηρουμένων ορισμένων προϋποθέσεων, θα αποτελέσει ισχυρό προηγούμενο για την επανάληψη παρόμοιων ή και σοβαρότερων παρατυπιών και παρανομιών στο μέλλον.
Γιατί απλούστατα η οποιαδήποτε νομιμοποίηση της παρανομίας συνιστά αφ’ εαυτής απόκλιση από την νομιμότητα και από τη χρηστή Διοίκηση και παραβιάζει αυτοδικαίως το πνεύμα και το γράμμα του Κράτους Δικαίου, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε αιτιολόγηση.
Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, και συγκεκριμένα στις 28/4/2026, το σχετικό δημοσίευμα της εφημερίδας Ο Φιλελεύθερος απεκάλυψε ότι το 54% των υπό ανέγερση οικοδομών εμφανίζουν σοβαρές παρατυπίες και εκφράζεται σοβαρή ανησυχία για τις επιπτώσεις της ταχείας αδειοδότησης , όπως είχε προκύψει από επιτόπιους ελέγχους του ΕΟΑ Λευκωσίας στη βάση διατάγματος του Υπουργείου Εσωτερικών.
Σύμφωνα με το εν λόγω δημοσίευμα «τα προβλήματα νομιμότητας που εντοπίστηκαν στη Λευκωσία υπάρχουν και στις ζώνες ευθύνης των υπολοίπων ΕΟΑ παγκύπρια και ο ΕΟΑ Λευκωσίας ανησυχεί σχετικά με την κατάσταση που δημιουργήθηκε και φέρεται έτοιμος να αναλάβει πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρατηρούνται».
Καταγράφηκε επίσης ο προβληματισμός για το σύστημα «Ιππόδαμος» και τις άδειες – εξπρές και ο ΕΟΑ Λευκωσίας ζήτησε θεσμικές αλλαγές και σύσταση ανεξάρτητης Επιτροπής για την προστασία των πολιτών και της ανάπτυξης.
Στη συνέχεια του δημοσιεύματος αναλύονται και οι επιπτώσεις των παρατυπιών / παρανομιών που έχουν εντοπιστεί – έστω και δειγματοληπτικά – οι οποίες θα επηρεάσουν αναπόφευκτα τους μελλοντικούς ιδιοκτήτες, θα δημιουργήσουν προβλήματα με τους περιοίκους και θα παραβιάσουν την ασφάλεια των κατοίκων, το περιβάλλον, τις δημόσιες υποδομές κτλ κτλ.
Ειδικά στην πόλη της Λάρνακας , στον Δήμο της οποίας έχουν προστεθεί και τα Δημοτικά Διαμερίσματα Λιβαδιών και Βορόκλινης, που παρατηρείται ένας άνευ προηγουμένου οικοδομικός οργασμός όπου κατά τα τελευταία δύο – τρία χρόνια οι πολυκατοικίες «φυτρώνουν όπως τα μανιτάρια» κατά τη λαϊκή ρήση, διερωτάται κάποιος ποια είναι η κατάσταση που έχει προκύψει με τις διαδικασίες εξπρές που έχουν εγκριθεί και ισχύουν, πόσοι δειγματοληπτικοί
έλεγχοι έχουν διεξαχθεί και ποιο το αποτέλεσμά τους, ποια μέτρα έχουν ληφθεί ή μπορούν να ληφθούν και πώς μπορεί να διασφαλιστεί η νομιμότητα των ανεγειρόμενων πολυκατοικιών.
Μήπως στην προσπάθειά μας να καταπολεμήσουμε τις χρονοβόρες διαδικασίες της έκδοσης πολεοδομικών αδειών μεταβήκαμε αυτόματα στο άλλο άκρο της ασυδοσίας, της αυθαιρεσίας, της παρανομίας και της απώλειας ελέγχου της κατάστασης σε τελικό στάδιο;
Στην πόλη της Λάρνακας και ιδιαίτερα στο Δημοτικό Διαμέρισμα Λιβαδιών η πλειονότητα των πολυκατοικιών ανεγείρονται από εταιρείες αλλοδαπών συμφερόντων – έστω και αν σε μερικές περιπτώσεις έχουν την επικάλυψη Κυπρίων Μετόχων- με το σύνολο σχεδόν των εργοδοτουμένων να είναι υπήκοοι τρίτων χωρών.
Προκύπτουν συνεπώς καίρια και κεφαλαιώδη ερωτήματα προς κάθε αρμόδια Αρχή και Οργανισμό από εκατοντάδες συνδημότες μας οι οποίοι διερωτώνται καθημερινώς:
- Ποιος / ποιοι ελέγχουν την κατάσταση σχετικά με το μελλοντικό ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών των χιλιάδων διαμερισμάτων που οικοδομούνται σε ρυθμούς αστραπής.
- Ποιος / ποιοι ελέγχουν την παράνομη και αδήλωτη εργασία των χιλιάδων αλλοδαπών εργαζομένων σε Κύπριους και αλλοδαπούς εργολάβους και υπεργολάβους ;
- Ποιος / ποιοι ελέγχουν τη νομιμότητα των ανεγειρόμενων οικοδομών και τη συμμόρφωση των ιδιοκτητών και των κατασκευαστών των οικοδομών με τους νόμους και τους κανονισμούς της κυπριακής Δημοκρατίας;
- Ποιος /ποιοι ελέγχουν τις παράνομες οικοδομές / παραπήγματα / πρόχειρες κατασκευές που φυτρώνουν στις παραλίες, στην κρατική γη και στα τ/κ τεμάχια; Μήπως τελικά η ούτω καλούμενη οικονομική / οικοδομική ανάπτυξη ,την οποία διακηρύττουμε με κομπασμό, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην παρανομία και στο ξεπούλημα της γης, των πόλεων και των επιχειρήσεών μας στους ξένους;
- Μήπως τελικά το μόνο που σκεφτόμαστε σ’ αυτό τον τόπο είναι το χρήμα και ο εύκολος – παράνομος – αθέμιτος πλουτισμός;
Το κυπριακό Κέντρο Μελετών σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου έχει εκδώσει πρόσφατα το σύγγραμμα με τίτλο «Οι αγοραπωλησίες ακίνητης περιουσίας σε υπηκόους τρίτων χωρών: Οικονομικές, Κοινωνικές και Πολιτικές Διαστάσεις» στο οποίο καταγράφονται οι εισηγήσεις και τα πρακτικά δύο ημερίδων στις οποίες συμμετείχαν εκπρόσωποι της Δημόσιας Υπηρεσίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Βουλής των Αντιπροσώπων και Ιδιωτικών Φορέων.
Τον λόγο έχουν η Κυβέρνηση, τα αρμόδια τμήματα της Δημόσιας Υπηρεσίας, η νεοεκλεγείσα Βουλή των Αντιπροσώπων αλλά και ο απλός λαός που θα καταβάλει το τίμημα της επερχόμενης διολίσθησης σε όλους τους τομείς της ζωής και του μέλλοντός του.
Ανδρέας Μορφίτης
Πρόεδρος Ινστιτούτου Δημογραφικής και Μεταναστευτικής Πολιτικής Κύπρου
Υ.Γ. Στη συνημμένη φωτογραφία η μόλις πρόσφατα περατωθείσα πολυκατοικία «έφαγε» κυριολεκτικά το πεζοδρόμιο απέναντι ακριβώς από το Γυμνάσιο Λιβαδιών.
«Ο δρόμος είχε τη δική του ιστορία;»
Ακούει κανείς ;
