Της Γιώτας Δημητρίου
Αρχισυντάκτρια SkalaTimes
“Σε αυτό τον τόπο ειπώθηκαν ψέματα, που ντράπηκαν και τα ίδια, μια και δεν ντρέπονταν τα στόματα που τα ‘λεγαν”, έγραφε ο Λουντέμης.
Ο σοφός και τόσο απλός Λουντέμης o οποίος έγραφε διαχρονικές αλήθειες στα όμορφα λογοτεχνικά του έργα, παραμένει επίκαιρος.
Υπάρχουν τα ψέματα αυτών που τα λένε και ξέρουν ότι λένε ψέματα και υπάρχουν τα ψέματα αυτών που τα λένε γιατί έτσι τα αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος τους, τόσα ξέρουν τόσα λένε. Παρόλα αυτά, και στις δύο περιπτώσεις το ψέμα είναι ψέμα και όσες στολές αλήθειας και αν του φορέσουμε, όσα λόγια κι αν πούμε, θα έρθει η ώρα που θα βγει στην επιφάνεια η γυμνή πραγματικότητα και θα φανεί το ψέμα. Το όποιο ψέμα.
Στο τέλος, όποιο τέλος, θα φανεί η αλήθεια.
“Με τόσα ψέματα που ντύθηκαν οι λέξεις”….τραγουδά ο αγαπημένος Αλκίνοος.
Ναι, διανύουμε την εποχή των ψεμάτων, των fake news, των αντιπαραθέσεων σε εθνικό επίπεδο, σε προσωπικό επίπεδο (facebook κτλ), σε καθημερινό επίπεδο, κτλ.
Χθες διάβαζα μία διαδικτυακή συζήτηση στο facebook για τον κορωνοϊο. Ο ένας χρήστης είχε την αντίληψη πως όλα αυτά τα μέτρα είναι αχρείαστες υπερβολές που βλάπτουν την οικονομία και ο άλλος πως τα lockdown στις γειτονιές του κόσμου είναι αναγκαία για να μην αυξηθούν οι θάνατοι από τη πανδημία.
Ποια είναι η αλήθεια και ποιο το ψέμα;
Προσωπικά, δεν γνωρίζω. Δεν έχω επαρκείς γνώσεις για να γνωρίζω την απάντηση. Και δεν είναι κακό να λέμε ότι δεν γνωρίζουμε, όταν δεν ξέρουμε ποια είναι η πραγματικότητα.
Εκεί όμως που γνωρίζουμε την αλήθεια και λέμε ψέματα γιατί έτσι μας βολεύει, τότε πρόκειται για αδικία, ανηθικότητα.
“Τα γεγονότα, καλέ μου Σάντσο, είναι οι εχθροί της αλήθειας” έγραφε ο Θερβάντες και ξέρετε, τα γεγονότα δεν έχουν πολλές ερμηνείες. Έχουν μία. Λέγονται δε και τεκμήρια.
Κακό και άδικο είναι να τονίζουμε με στόμφο πως αυτό που λέμε είναι αλήθεια, ενώ γνωρίζουμε πως δεν είναι. Για όποιο λόγο κι αν το κάνουμε. Σε προσωπικό, σε επαγγελματικό, σε όποιο επίπεδο. Είτε για να καλύψουμε τα σφάλματα μας, είτε για να έχουμε ήσυχη τη συνείδηση μας.
Κανένα ψέμα δε ζει για πάντα. Η αλήθεια είναι πιο δυνατή, όπως και το φως. Μπορεί να περάσει χρόνος, ή χρόνια, αλλά η αλήθεια πάντα θα βρει τρόπο να λάμψει. (Ο Σενέκας έλεγε “Veritas odit moras”, δηλαδή “η αλήθεια απεχθάνεται την καθυστέρηση“).
Το ψέμα είναι κακό.
Η αλήθεια είναι καλό.
Και “Υπάρχει στον κόσμο τούτον ένας μυστικός νόμος -αν δεν υπήρχε, ο κόσμος θα ‘ταν από χιλιάδες χρόνια χαμένος- σκληρός κι απαραβίαστος: το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται” (Νίκος Καζαντζάκης).
Έχω δε την εντύπωση πως το τόσο χιλιοχρησιμοποιημένο ως λέξη “Κάρμα” παίζει κι αυτό το ρόλο του στα ψέματα και στις αλήθειες…..αιώνες τώρα!
Καλό μας Νοέμβριο.
Και καλή μας λευτεριά από τον κορωνοϊο και τα fake news κάθε είδους.
