Article follows in English
Της Γιώτας Δημητρίου
Η Αστυπάλαια είναι ένα πανέμορφο νησί του Αιγαίου που, αν και διοικητικά ανήκει στα Δωδεκάνησα, γεωγραφικά και πολιτισμικά φέρει έντονα κυκλαδίτικα χαρακτηριστικά. Για αυτόν τον λόγο συχνά αποκαλείται «το κυκλαδίτικο νησί των Δωδεκανήσων».
Ψάχνοντας διαδικτυακά έμαθα ότι: Πρωτεύουσα και λιμάνι: Η Χώρα, ένας από τους ομορφότερους οικισμούς του Αιγαίου, με παραδοσιακά λευκά σπίτια, μπλε παράθυρα και το επιβλητικό Ενετικό Κάστρο των Κουερίνι στην κορυφή. Σχήμα: Το νησί έχει σχήμα «πεταλούδας», καθώς χωρίζεται σχεδόν στα δύο από έναν στενό ισθμό που ενώνει τη Μεσαία και την Κάτω Αστυπάλαια. Πληθυσμός: Περίπου 1.300 κάτοικοι (σύμφωνα με την τελευταία απογραφή) — και λέγεται πως τα κατσίκια είναι περισσότερα από τους ανθρώπους!
Πίνοντας πριν λίγες μέρες πρωινό καφέ στην πλατεία του Αγίου Λαζάρου με τη Μαρία Π., μιλώντας για την τέχνη, το ΛΑΡΝΑΚΑ 2030 και την Λάρνακα μας φυσικά, η Μαρία μού μίλησε για ένα ιδιαίτερο φεστιβάλ στο νησί της Αστυπάλαιας: το Φεστιβάλ Τσούλας.
(Όχι, τσούλα δεν είναι αυτό που ίσως νομίζετε — είναι το όνομα ενός παραδοσιακού φυλαχτού!)
🧿 Τι είναι η Τσούλα;
Η Τσούλα είναι το παραδοσιακό φυλαχτό των γυναικών της Αστυπάλαιας. Την κρεμούσαν στην πλάτη της τοπικής φορεσιάς τους, για να τις προστατεύει από κακόβουλες σκέψεις και το «κακό μάτι». Το φυλαχτό έχει τριγωνικό σχήμα, κατασκευάζεται από ασήμι και είναι στολισμένο με μικρά κρεμαστά κουδουνάκια. Αυτά τα κουδουνάκια, καθώς χτυπούσαν με κάθε βήμα ή χορευτική κίνηση, λειτουργούσαν αποτροπαϊκά, απομακρύνοντας τις αρνητικές επιρροές.
Φεστιβάλ Τσούλας
Σήμερα, η Τσούλα μεταμορφώνεται σε σύγχρονο μέσο έκφρασης και σύνδεσης της τοπικής με την αστική κουλτούρα. Το φεστιβάλ που εμπνέεται από αυτήν, τιμά την παράδοση με τρόπο ζωντανό και δημιουργικό, και φιλοξενεί δράσεις τέχνης, μουσικής, χορού, ομιλιών, performances και βιωματικών εργαστηρίων.
Οι άνθρωποι αυτού του μικρού νησιού στήριξαν μια πραγματικά έξυπνη ιδέα: να παντρέψουν την παράδοσή τους με τη σύγχρονη δημιουργικότητα και να δημιουργήσουν ένα φεστιβάλ που προσελκύει επισκέπτες από κάθε γωνιά της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Αν παρακολουθήσετε τα social media τους, θα δείτε πώς διαφημίζουν το νησί τους με μια μοναδική αυθεντικότητα και σεβασμό, δίνοντας βήμα στους ίδιους τους ανθρώπους του νησιού. Δεν χρειάζονται φανταχτερά σκηνικά ή δήθεν πολυτέλεια· μόνο η αλήθεια, η ιστορία τους και μια γιορτή δική τους με μπόλικη αυθεντικότητα.
Σε μια εποχή όπου τα ξενόφερτα και τα επιφανειακά βαδίζουν αγκαζέ με την εικόνα και το θεαθήναι, οι Αστυπαλίτες αποδεικνύουν πως ο πιο έξυπνος τρόπος να προβάλεις έναν τόπο είναι με αυθεντικότητα και ευφυία.
Το Φεστιβάλ Τσούλας διοργανώνεται κάθε Ιούλιο, στις αρχές του μήνα.
Του χρόνου, ξέρετε πού θα είστε τον Ιούλιο! Στο Φεστιβάλ Τσούλας στην Αστυπάλαια!
Εμείς, με τη Μαρία, το έχουμε ήδη κλείσει.
Μια ιστορία από την ιστοσελίδα του Φεστιβάλ:
Δέκα ώρες στο καράβι, τρεις μέρες στο νησί, ένα απόγευμα στο Μικρό Στενό λίγο πριν την επιστροφή στην Αθήνα, αρχές Αυγούστου, δέκα μήνες πίσω.
Κάτω από ένα αρμυρίκι και κάπου μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, ξεκίνησε η ιδέα ενός φεστιβάλ, που θα το έλεγαν Τσούλα.
Γιατί Τσούλα;
Δυο μέρες πριν την ιδέα.
Φτάνοντας στο ξενοδοχείο, νιαούριζε μια γάτα που τη φώναζαν Τσούλα και στο καλωσόρισμα μάς χάρισαν ένα φυλαχτό, ρέπλικα της αυθεντικής τσούλας, της αστυπαλίτικης φορεσιάς, που προστάτευε τις γυναίκες από το «κακό».
Μπάνικο όνομα για φεστιβάλ. Και προβοκατόρικο. Περισσότερο από όλα όμως ένα όνομα που σηκώνει κουβέντα και διάλογο για τον τρόπο που η χρήση μιας λέξης επανακαθορίζει την πραγματικότητα, σε έναν τόπο που τη χρησιμοποιεί αλλιώς και κυρίως φιλοδοξεί πια, να τη συστήσει αλλιώς. Εκεί που η λέξη δεν σοκάρει αλλά αποτελεί κομμάτι της πολιτιστικής της κληρονομιάς.
Πέντε μήνες πριν το φεστιβάλ.
Η ιδέα ξαναέπεσε στο group chat μας, ακολούθησε τηλέφωνο στη «μάνα» της τετράποδης “τσούλας”.
«Θα το παρουσιάσουμε στον Δήμο και την Περιφέρεια. Αποκλείεται να πουν όχι».
Η παρέα των τριών, έγινε παρέα των τεσσάρων.
Πρώτο call με τον Αντιδήμαρχο, δεύτερο call με τον Δήμαρχο.
Πράσινο φως.
Κι η παρέα μεγάλωσε.
Αυτούς τους λίγους μήνες, γράψαμε, σβήσαμε, ταξιδέψαμε με κάμερες, κινητά και αυτοσχέδια σενάρια στα notes, πειραματιστήκαμε, περάσαμε χιλιάδες ώρες στα τηλέφωνα κι άλλα τόσα σε μηνύματα, κάναμε πράγματα για πρώτη φορά και τελικά, αυτό τον Ιούλιο, για οκτώ μέρες, το Tsoula Festival, από ιδέα θα γίνει αυτό που σκεφτήκαμε ένα απόγευμα μπροστά από μια λαδιά θάλασσα στην άλλη άκρη του Αιγαίου.
Οι άνθρωποι του Tsoula Festival
Τίποτα από όλα αυτά δεν θα γινόταν όμως χωρίς τη βοήθεια της Μαρίας Καμπούρη, μάνας της τετράποδης Τσούλας και αναπόσπαστο μέλος πια της ομάδας μας.
Χωρίς τον Κώστα Καμπύλη, Αντιδήμαρχο του νησιού, και τη στήριξή του σε κάθε βήμα αυτής της προσπάθειας, σα να γνωριζόμασταν από πάντα.
Χωρίς τον Δήμαρχο, Νίκο Κομηνέα και την εμπιστοσύνη και ελευθερία που μας έδωσε, όπως μόνο τα ανοιχτά μυαλά σαν το δικό του, κάνουν.
Χωρίς τους καλούς μας συνεργάτες που σαπόρταραν κάθε μας ιδέα και όσοι δεν ήταν ήδη, έγιναν φίλοι.
Χωρίς τους ανθρώπους του νησιού. Που μοιράστηκαν μαζί μας ιστορίες, συμμετείχαν στην εικόνα του φεστιβάλ και κατάλαβαν τον σκοπό μας.
Να γίνει η Αστυπάλαια ένα σημείο συνάντησης. Ανθρώπων και εμπειριών.
Με μια Τσούλα να μας φυλάει.
Τάσος, Νάνσυ, Βάλια
Η ιστοσελίδα του Φεστιβάλ: https://www.tsoulafestival.gr/
————————————————————————————————————
Tsoula Festival: Where Authenticity Meets Art!
By Yiota Dimitriou
Astypalaia is a stunning island in the Aegean Sea which, though administratively part of the Dodecanese, carries strong Cycladic features both geographically and culturally. That’s why it is often called “the Cycladic island of the Dodecanese.”
While browsing online, I discovered a few interesting facts:
Capital and port: Chora — one of the most beautiful settlements in the Aegean, with traditional white houses, blue shutters, and the imposing Venetian Castle of the Querini family crowning its hill.
Shape: The island resembles a butterfly, as it is almost split in two by a narrow isthmus that joins Middle and Lower Astypalaia.
Population: Around 1,300 residents (according to the latest census) — and it’s said that goats outnumber the people!
A few days ago, over morning coffee with Maria P. at Saint Lazarus square, we were talking about art, LARNACA 2030, and of course, our beloved Larnaca. That’s when Maria told me about a unique festival on her home island, Astypalaia: the Tsoula Festival.
(No, “tsoula” is not what you might think — it’s the name of a traditional amulet!)
🧿 What is the Tsoula?
The Tsoula is a traditional protective charm worn by the women of Astypalaia. It used to be hung on the back of their local costume to guard them against malicious thoughts and the “evil eye.” The charm is triangular, made of silver, and decorated with small dangling bells. These bells would jingle with every step or dance move, serving an apotropaic function — to ward off negative energies.
Tsoula Festival
Today, the Tsoula is being reimagined as a modern medium of expression — bridging local traditions with contemporary urban culture. Inspired by this unique amulet, the festival celebrates heritage in a vibrant, creative way, hosting artistic events, music, dance, talks, performances, and hands-on workshops.
The people of this small island have embraced a truly brilliant idea: blending their traditions with modern creativity to create a festival that attracts visitors from all over Greece and abroad.
If you check their social media, you’ll see how they promote their island with unique authenticity and respect — giving voice to the locals themselves. No need for flashy sets or fake luxury; just truth, history, and a celebration of their own — full of heart and authenticity.
In an era where superficiality and foreign trends often dominate aesthetics and image, the people of Astypalaia prove that the smartest way to showcase a place is through genuine storytelling and intelligence.
The Tsoula Festival takes place every July, at the beginning of the month.
Next year, you already know where you’ll be in July — at the Tsoula Festival in Astypalaia!
Maria and I have already booked our trip.
A story from the Festival’s website:
Ten hours on the boat, three days on the island, one afternoon at Mikro Steno just before heading back to Athens, early August, ten months ago.
Under a tamarisk tree, somewhere between decay and eternity, the idea of a festival was born — one that would be called Tsoula.
Why Tsoula?
Two days before the idea struck:
When we arrived at the hotel, a cat named Tsoula was meowing at the door, and as a welcome gift, we were handed a charm — a replica of the original Tsoula from the traditional Astypalaian costume, which once protected women from “evil.”
It was a badass name for a festival. And provocative.
But above all, it was a name that sparked conversation — about how language can reshape reality in a place that uses a word differently and now aims to introduce it in a new light.
Here, the word doesn’t shock — it’s part of the island’s cultural heritage.
Five months before the festival:
The idea resurfaced in our group chat, followed by a phone call to the “mother” of the four-legged Tsoula.
“We’ll pitch it to the Municipality and the Region. They won’t say no.”
The trio became a team of four.
First call with the Deputy Mayor. Second call with the Mayor.
Green light.
And the team kept growing.
Over the next few months, we wrote, rewrote, travelled with cameras, phones, and impromptu scripts in our notes, we experimented, spent countless hours on phone calls and messages, did things for the first time — and now, this July, for eight days, the Tsoula Festival will finally become what we envisioned that one afternoon by the oil-painted sea, at the far end of the Aegean.
The People Behind Tsoula Festival
None of this would have happened without the help of Maria Kampouri, proud “mother” of the four-legged Tsoula and now an essential member of our team.
Without Kostas Kampylis, the island’s Deputy Mayor, who supported every step as if we had known each other forever.
Without the Mayor, Nikos Komineas, who trusted us and gave us the freedom that only open-minded people like him can offer.
Without our amazing collaborators who supported every idea — and those who weren’t already friends, became friends.
Without the people of the island, who shared their stories, became part of the festival’s identity, and understood our purpose:
To make Astypalaia a meeting point — of people and experiences.
With a Tsoula guarding us all.
Tasos, Nancy, Valia
Festival website: https://www.tsoulafestival.gr/
