Text follows in English
SkalaTimes
Με βαθύ σεβασμό και συγκίνηση πραγματοποιήθηκε χθες στον Συνοικισμό Τσιακκιλερού στη Λάρνακα εκδήλωση τιμής για τις οικογένειες Πεσόντων και Αγνοουμένων που διέμεναν ή εξακολουθούν να διαμένουν στην περιοχή.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους οι Βουλευτές ΑΚΕΛ Νίκος Κέττηρος και Γιώργος Κουκουμάς, ο Επαρχιακός Γραμματέας ΑΚΕΛ Αμμοχώστου Χρίστος Νικολάου, η Γ.Γ ΠΕΟ Σωτηρούλα Χαραλάμπους, Ε/Κ και Τ/Κ.
Την πρωτοβουλία συνδιοργάνωσαν ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Δημοκρατικών Αντιστασιακών, ο Μαραθώνας Κάτω Βαρωσίων και ο ΑΜΟΛ Λύσης, στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα μνήμης, αναγνώρισης και εθνικής ευθύνης.
Κύριοι ομιλητές της εκδήλωσης ήταν η κα. Λητώ Ασημάκη, μαχήτρια της Αντίστασης και τότε μέλος της Προεδρικής Φρουράς, καθώς και ο κ. Νίκος Ιωάννου, οι οποίοι μετέφεραν με λόγο αυθεντικό και ανθρώπινο τις ιστορικοπολιτικές και συναισθηματικές διαστάσεις του αγώνα.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με την απαγγελία του γνωστού ποιήματος του Παύλου Λιασίδη:
«Α, που να φκουν τα μμάθκια τους, να μείνουν πάντα λούτσοι,
τζείνοι, που εξαιτίας τους, ήρταν ποδάττε οι Τούρτζιοι.
Παρσαμωμένοι τζ’ άθαφτοι να μείνουν σαν πεθάνουν,
να πα να τους ιφτύννουσιν, όπποτεν ανεφάνουν!
Τζιαι τούτη ναν η δόξα τους τζι η μνήμη τους για πάντα,
τέθκοια τιμή γρειάζεται μια βρωμισμένη λάντα!»
H ομιλία του κ. Νίκου Ιωάννου:
Το 74 εξακολουθεί να στιγματίζει τις ζωές μας. Τι και αν πέρασαν 51 χρόνια από τότε. 51 χρόνια μετά
Εξακολουθούμε να ψάχνουμε για αγνοούμενους
Να θάβουμε τους νεκρούς
Να ζούμε μέσα σε συνοικισμούς προσφύγων
Να διοργανώνουμε εκδηλώσεις για να κρατήσουμε τα κάρβουνα αναμμένα και την ελπίδα ζωντανή
Το 1976 ανεγέρθηκαν οι συνοικισμοί Κόκκινες-Τσιακκιλερό. Οι πρώτοι συνοικισμοί στην προσφυγιά. Παραπήγματα ήταν, δεν ήταν σπίτια, αλλά μέσα σε εκείνες τις συνθήκες έμοιαζαν με σπίτια πολυτελείας. Από τα τσιατίρκα σε χώρο όπου διέθετε νερό, ρεύμα, τουαλέτα και μια στέγη έστω από αμίαντο. Ήταν μεγάλη υπόθεση τότε.
Ανάμεσα στους πρώτους κατοίκους, προφανώς και λόγω άγραφων κριτηρίων, δόθηκε η προτεραιότητα και σωστά σε παθόντες, συγγενείς πεσόντων και αγνοουμένων. Μετρήσαμε περίπου 20 οικογένειες που είχαν νεκρούς είτε αγνοούμενους. Τότε ήταν και πολύ εύκολο να τους διακρίνεις, αφού τα μαύρα ήταν η μόνιμη ενδυμασία των ανθρώπων αυτών. Η κάθε οικογένεια κουβαλούσε και κουβαλά τον δικό της σταυρό και τραβά τον δικό της γολγοθά. Κάποιες οικογένειες ακόμα δεν έχουν βρει τους δικούς τους για να τους θάψουν όπως τους πρέπει. Μαζί και δίπλα με αυτούς τους ανθρώπους αναγιωθήκαμε. Φυσικά άλλο η προσφυγιά και άλλο η απώλεια αγαπημένου προσώπου. Και τα δύο κακά αλλά το ένα πολύ χειρότερο από το άλλο. Μόνο οι ίδιες οι μάνες που έχασαν παιδιά ξέρουν τον πόνο, πόσες νύκτες ξαγρύπνησαν, πόσες φορές έκλαψαν, θρήνησαν τους δικούς τους. Πολλές μανάδες, γονιοί,
αδέλφια έφυγαν από τη ζωή με την πίκρα του χαμού των αγαπημένων τους.
Η αποψινή εκδήλωση συμπίπτει με την επέτειο των μαύρων εκείνων ημερών του Ιούλη του 74. Γίνεται για να τιμήσει πρωτίστως τους ηρωικά πεσόντες και αγνοουμένους κατά την διάρκεια της Τουρκικής εισβολής.
Γίνεται όμως και για να τιμήσει και να εκφράσει αλληλεγγύη με τους συγγενείς, να τους πούμε ότι συμπάσχουμε με τον πόνο τους.
Τιμούμε όλους, άσχετα σε ποιον ιδεολογικά πολιτικό χώρο ανήκουν.
Επειδή το κακό ήταν για όλους και ο πόνος είναι ο ίδιος. Το πιο σημαντικό μήνυμα τέτοιων εκδηλώσεων είναι για να μην ξεχάσουμε. Να μην ξεχάσουμε το 74. Να μην αφήσουμε τη λήθη να μας κυριεύσει. Να βρούμε την ευκαιρία να μιλήσουμε στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας.
Να τους πούμε τι συνέβηκε στην Κύπρο εκείνες τις μέρες. Να μιλήσουμε για την εισβολή, για την προσφυγιά, για τα τσιατίρκα στην Ορμήδεια, στον Λευκαρίτη κ.α. Αλλά και να μιλήσουμε τι προηγήθηκε για να φτάσουμε εδώ που φτάσαμε. Ότι προηγήθηκε ένα πραξικόπημα. Ότι
πίσω από το πραξικόπημα ήταν η ΕΟΚΑ Β’. Ότι το πραξικόπημα σχεδιάστηκε από το ΝΑΤΟ και την Χούντα των Αθηνών και εκτελέστηκε από τα χέρια των Κυπρίων. Να πούμε τα σύκα, σύκα και τη σκάφη, σκάφη. Όχι όπως κάποιοι σήμερα που μιλούν για διχασμό και ισοπεδώνουν τις ευθύνες μεταξύ αυτών που υπερασπίστηκαν την Δημοκρατία και αυτών που κατέλυσαν την Δημοκρατία και πήραν τα όπλα. Αυτούς που θέλουν να ρίξουν ίσες ευθύνες και στον Μακάριο και στον Γρίβα. Πίσω από τέτοιες ιδέες θέλουν να δώσουν συγχωροχάρτι στην ακροδεξιά που έφερε τόσα δεινά στον τόπο. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι εκπληκτικό- να θέλουν να γράψουν την ιστορία από την ανάποδη.
Εμείς θέλουμε να λέμε την ιστορία με το όνομα της. Να πούμε για τα εγκλήματα της Τουρκίας, αλλά να πούμε και για τα εγκλήματα των «δικών» μας σούπερ πατριωτών. Αυτών που τον Αύγουστο του 74, τα σωβινιστικά, φασιστικά στοιχεία που έχουν και όνομα και επίθετο,
δολοφόνησαν και έθαψαν ζωντανά 125 γυναικόπαιδα στο Τ/Κ χωριό Μαράθα, Αλόα και Σανταλάρη. Πέρσυ σε αυτό το χώρο φιλοξενήσαμε τον Σιαφάκ, το Τ/Κ έφηβο τότε από Αλόα που εντόπισε πρώτος τάφους και μας εξιστόρησε τις θηριωδίες των Ε/κ σωβινιστων.
Οι δολοφονίες που διαπράχθηκαν στις 14 Αυγούστου στο Τ/Κ χωριό Αλόα, Σανταλάρη, Μαράθα ήταν η αφορμή που όπλισε σωβινιστές, φασίστες Τ/Κ αυτή τη φορά για να προχωρήσουν σε δολοφονίες αθώων πολιτών και μικρών παιδιών στην Άσσια, αλλά και στην Δερύνεια και στα
περβόλια της Πέρτζιενας στις 17 Αυγούστου.
Αλήθεια σε τι διαφέρουν οι ε/κ από τους τ/κ φασιστές ,εθνικιστές ,σωβινιστές . Τελικά τους χωρίζει μόνον η γλώσσα που μιλούν οι δε ελληνικά και μοι άλλοι τουρκικά Μέσα σε αυτή την περίοδο ξεκληρίστηκαν ολόκληρες οικογένειες όπως την οικογένεια Εγγλέζου από την Άσσια και την οικογένεια Χριστάκη και Χρυστάλλας Κυριάκου από την Κ. Δερύνεια. Οι δύο αυτές περιπτώσεις που ξεκληρίστηκαν ολόκληρες οικογένειες αποτελούν τις πιο τραγικές πτυχές της κυπριακής τραγωδίας του 74. Και οι δύο αυτές οικογένειες βρήκαν στέγη εδώ στο συνοικισμό του Τσιακκιλερού και βρίσκονται ανάμεσα στις οικογένειες που θα τιμήσουμε απόψε.
Το γεγονός ότι το 74 κανένας δεν τιμωρήθηκε και ο κλάδος ελαίας του Μακαρίου που δόθηκε τότε αποθράσυνε στην πορεία την ακροδεξιά.
Κάποιοι από τους πραξικοπηματίες βρήκαν πολιτική στέγη στον ΔΗΣΥ.
Αντί για τιμωρία επιβραβεύτηκαν. Κάποιοι έγιναν και βουλευτές. Η ακροδεξιά σήμερα στην Κύπρο μπήκε και στη Βουλή και διεκδικεί να γίνει εξουσία. Δεν πρέπει να μας ξεγελούν σήμερα που αντί για στρατιωτικές παραλλαγές που φορούσαν το 74, σήμερα φορούν κοστούμια. Όταν τους δοθεί η ευκαιρία και την Δημοκρατία θα ξανακαταλύσουν και την Κύπρο θα την παραχωρήσουν ολόκληρη, αυτή τη φορά στην Τουρκία.
Θέλω να χαιρετήσω στην εκδήλωση την παρουσία Τ/Κ φίλων μας. Η παρουσία τους είναι μήνυμα ότι για να πάει τούτος ο τόπος μπροστά, να αφήσει αυτά που μας χωρίζουν είναι να αγωνιστούμε μαζί Ε/Κ και Τ/Κ για μια Κύπρο ενωμένη, πατρίδα όλων των Κυπρίων.
Τιμή και Δόξα στους ήρωες μας.
Honoring the Heroes of Tsiakkilero – A Moving Ceremony in Larnaca
With deep respect and emotion, a commemorative event was held yesterday in the Tsiakkilero settlement in Larnaca to honor the families of Fallen Heroes and Missing Persons who once lived or continue to live in the area.
The event was honored by the presence of AKEL MPs Nikos Kettiros and Giorgos Koukoumas, AKEL Famagusta District Secretary Christos Nikolaou, PEO Secretary General Sotiroulla Charalambous, as well as Greek Cypriots and Turkish Cypriots.
The initiative was co-organized by the Pancyprian Association of Democratic Resistance Fighters, Marathonas Kato Varosion, and AMOL Lysis, delivering a powerful message of remembrance, recognition, and national responsibility.
Key speakers at the event were Ms. Leto Asimaki, a Resistance fighter and former member of the Presidential Guard, and Mr. Nikos Ioannou, who conveyed, with authenticity and humanity, the historical and emotional dimensions of the struggle.
The event began with the recitation of the well-known poem by Pavlos Liasides:
“Ah, may their eyes be gouged out, may they always be blind,
those, because of whom, the Turks came from over there.
Let them remain scattered and unburied when they die,
may they be cursed and spit upon whenever they reappear!
And let that be their glory and memory forever—
that’s the honor a filthy land deserves!”
Mr. Nikos Ioannou’s Speech:
The events of 1974 still mark our lives. Even though 51 years have passed since then. Fifty-one years later:
- We are still searching for the missing.
- Still burying the dead.
- Still living in refugee settlements.
- Still organizing events to keep the flame alive and hope burning.
In 1976, the settlements of Kokkines–Tsiakkilero were established—the first refugee settlements. They were shacks, not houses, but under the circumstances, they felt like luxury homes. From tents to a space with water, electricity, toilets, and even a roof made of asbestos—it was a big deal back then.
Among the first residents—based on unwritten criteria—priority was rightly given to those who suffered losses, to relatives of the fallen and missing. Around 20 families had either fallen heroes or missing persons. Back then, they were easy to recognize, as black clothing was their permanent attire. Each family bore and still bears its own cross, its own Golgotha. Some still haven’t found their loved ones to give them a proper burial.
We grew up alongside these people. Of course, being a refugee is one thing; losing a loved one is another. Both are tragedies—but one far greater than the other. Only the mothers who lost children truly know the pain—how many sleepless nights, how many tears they shed mourning their loved ones. Many mothers, fathers, and siblings passed away with the bitterness of never knowing what happened to those they lost.
Tonight’s event coincides with the anniversary of those dark days in July 1974. It is held primarily to honor the heroically fallen and missing during the Turkish invasion. But it is also held to express solidarity with their families—to tell them we share in their pain.
We honor all of them, regardless of their political or ideological affiliation.
Because the suffering affected everyone, and pain knows no party lines.
The most important message of such events is not to forget.
Not to forget 1974.
Not to let oblivion consume us.
To take the opportunity to speak to our children and grandchildren.
To tell them what happened in Cyprus during those days.
To talk about the invasion, the refugee crisis, the tents in Ormideia, at Lefkaritis, and elsewhere. But also to speak about what led us to that point—that there was a coup. That behind the coup was EOKA B. That it was designed by NATO and the Athens Junta and executed by the hands of Cypriots.
We must call things by their name.
Not like those who now talk of “division” and try to equalize the blame between those who defended democracy and those who overthrew it and took up arms.
Those who try to place equal blame on Makarios and Grivas.
Such narratives are nothing more than attempts to whitewash the far-right, which brought so much devastation to our country.
Today, it is astonishing that some attempt to rewrite history backwards.
We want to tell history by its real name.
To talk about Turkey’s crimes—but also about the crimes committed by our so-called “super-patriots.”
Those who, in August 1974—chauvinistic, fascist elements with known names and surnames—murdered and buried alive 125 women and children in the Turkish Cypriot villages of Maratha, Aloa, and Sandallaris.
Last year, in this very space, we hosted Shafak, a Turkish Cypriot teenager at the time from Aloa, who was the first to discover the graves and who recounted the atrocities committed by Greek Cypriot extremists.
The murders committed on August 14 in Aloa, Sandallaris, and Maratha became the catalyst for Turkish Cypriot fascists to retaliate with killings of innocent civilians and children in Assia, Deryneia, and the fields of Perdjiena on August 17.
What really separates Greek Cypriot and Turkish Cypriot fascists, nationalists, chauvinists?
Only the language they speak—one Greek, the other Turkish.
During this period, entire families were wiped out—like the Englezou family from Assia and the Christakis and Chrystallas Kyriakou family from Kato Deryneia. These two cases represent the most tragic facets of the 1974 Cypriot tragedy.
Both families later found refuge here in the Tsiakkilero settlement and are among the families we honor tonight.
The fact that no one was punished in 1974, and that the olive branch extended by Makarios was never reciprocated, only emboldened the far-right.
Some of the coup plotters found political shelter in the DISY party.
Instead of punishment, they were rewarded.
Some even became MPs.
Today, the far-right has entered Parliament in Cyprus and is vying for power.
We must not be fooled by the fact that instead of wearing military fatigues like in 1974, they now wear suits.
If given the chance, they will once again overthrow democracy and this time hand over the whole of Cyprus to Turkey.
I would also like to welcome the presence of our Turkish Cypriot friends at this event.
Their presence is a message: that for this country to move forward, we must overcome what divides us and fight together—Greek Cypriots and Turkish Cypriots—for a united Cyprus, a homeland for all its people.
Honor and Glory to our Heroes.
