Text follows in English
Προς: κ. Αθηνά Μιχαηλίδου
Υπουργό Παιδείας
Αξιότιμη κυρία υπουργέ,
Θέμα: Βάρος σχολικής τσάντας.
Το βάρος της σχολικής τσάντας αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για μαθητές, μαθήτριες και οικογένειες, με επιπτώσεις στην άνεση, στη στάση σώματος και στη σχολική καθημερινότητα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρακτική αντιμετώπιση δεν στηρίζεται μόνο σε «όρια κιλών», αλλά κυρίως σε οργανωτικές και υλικοτεχνικές λύσεις μέσα στο σχολείο που μειώνουν την ανάγκη μεταφοράς βιβλίων και τετραδίων κάθε μέρα.
Πιο κάτω παραθέτω παραδείγματα πολιτικών χωρών και μια δέσμη εισηγήσεων που πιστεύω ότι μπορούν να προσαρμοστούν στην κυπριακή σχολική πραγματικότητα.
- Γαλλία: Υπάρχει σαφής εθνική σύσταση ώστε το βάρος της τσάντας να μην υπερβαίνει περίπου το 10% του σωματικού βάρους. Η προσέγγιση συνοδεύεται από πρακτικές «ελαφρύνσεις», όπως ψηφιοποίηση, ηλεκτρονικές πλατφόρμες (ENT), ντουλαπάκια με κλειδί σε σχολεία και σε τοπικό επίπεδο, διπλά σετ βιβλίων (ένα στο σπίτι, ένα στο σχολείο), ώστε να περιορίζεται η καθημερινή μεταφορά.
- Ιταλία: Οι οδηγίες δίνουν έμφαση σε σύσταση βάρους (περίπου 10–15% του σωματικού βάρους) και στη σωστή εργονομική μεταφορά (και με τις δύο τιράντες).
Παράλληλα, προωθούνται πρακτικές τάξης – σχολείου (π.χ. να μεταφέρονται μόνο τα απαραίτητα) και λύσεις από εκδότες (διαχωρισμός βιβλίων σε τεύχη τόμους κλπ).
- Γερμανία: Η προσέγγιση δίνει μεγάλη βαρύτητα στην εργονομία και σε πρότυπα για σχολικές τσάντες, ενώ πρακτικά προωθείται όπου είναι εφικτό να παραμένουν βαριά βιβλία στο σχολείο (στην αίθουσα ή σε χώρο φύλαξης). Επιπλέον, αναγνωρίζεται ότι η ψηφιοποίηση μπορεί να μειώσει το σχολικό φορτίο.
- Ηνωμένο Βασίλειο (NHS): Υπάρχουν οδηγίες που συστήνουν μέγιστο φορτίο έως περίπου 10% του σωματικού βάρους, ορθή εφαρμογή της τσάντας (δύο τιράντες, κοντά στο σώμα) και πρακτικές λύσεις όπως χρήση lockers όπου υπάρχουν και καλύτερος προγραμματισμός ώστε να μεταφέρονται μόνο τα αναγκαία για την ημέρα.
Από τα πιο πάνω φαίνεται ότι οι πιο πρακτικές και εύκολα εφαρμόσιμες παρεμβάσεις είναι:
- Χώροι φύλαξης στο σχολείο (lockers – ντουλαπάκια/ράφια τάξης) ώστε να παραμένουν εκεί βιβλία και υλικά.
- Κανόνες σχολικής οργάνωσης (π.χ. «βαριά βιβλία μένουν στην αίθουσα», συντονισμός ωρολογίου προγράμματος και εργασιών ώστε να μη χρειάζονται όλα τα βιβλία κάθε μέρα).
- Σταδιακή ψηφιοποίηση (ψηφιακό υλικό, πρόσβαση σε ηλεκτρονικά βιβλία όπου είναι διαθέσιμο).
- Σαφείς οδηγίες προς σχολεία και γονείς για εργονομία και λογικό «κανόνα» βάρους (ως σύσταση), ώστε να υπάρχει κοινό πλαίσιο αναφοράς χωρίς τιμωρητικό χαρακτήρα.
Αντιλαμβάνομαι τη δυσκολία και το χρόνο που χρειάζονται τέτοιες αλλαγές, θεωρώ όμως ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει αυτή η προσπάθεια με:
1. Εγκύκλιο με κατευθυντήριες οδηγίες προς σχολεία με πρακτικές ρυθμίσεις χαμηλού κόστους:
- εβδομαδιαίος «έλεγχος τσάντας» στην τάξη,
- συντονισμός εκπαιδευτικών ανά τάξη/τμήμα για να αποφεύγονται ταυτόχρονες βαριές εργασίες,
- καθορισμός υλικών που παραμένουν στην αίθουσα όπου είναι εφικτό.
2. Πιλοτική εφαρμογή χώρων φύλαξης (ντουλαπάκια ή/και ράφια ανά τάξη) σε αντιπροσωπευτικό αριθμό σχολείων (δημοτικών/γυμνασίων), με αξιολόγηση μετρήσεων πριν και μετά (ενδεικτικά: μέσο βάρος τσάντας ανά τάξη, ποσοστό μαθητών που υπερβαίνει τη σύσταση κλπ).
3. Στοχευμένη ψηφιακή ελάφρυνση, όπου υπάρχουν οι προϋποθέσεις, με προτεραιότητα σε περιεχόμενο που αντικαθιστά πραγματικά έντυπα (όχι απλή «προσθήκη» συσκευών που αυξάνει βάρος).
Παραμένω στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή για αποστολή πιο αναλυτικού σημειώματος εφαρμογής (βήματα, ρόλοι, ενδεικτικούς δείκτες παρακολούθησης).
Με εκτίμηση
Χαράλαμπος Θεοπέμπτου,
Βουλευτής,
Κινήματος Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών.
To: Ms Athina Michaelidou
Minister of Education
Dear Madam Minister,
Subject: Weight of school bags
The weight of school bags constitutes a major problem for students and their families, with implications for comfort, posture, and everyday school life.
At a European level, practical approaches do not rely solely on “weight limits” in kilograms, but mainly on organisational and logistical solutions within schools that reduce the need to carry books and notebooks on a daily basis.
Below I outline examples of policies from other countries, as well as a set of recommendations which I believe could be adapted to the Cypriot school reality.
France: There is a clear national recommendation that the weight of a school bag should not exceed approximately 10% of a pupil’s body weight. This approach is accompanied by practical “lightening” measures such as digitisation, electronic platforms (ENT), lockable lockers in schools, and at a local level, double sets of textbooks (one at home and one at school), so as to limit daily transport.
Italy: Guidelines emphasise recommended weight (approximately 10–15% of body weight) and proper ergonomic carrying (using both shoulder straps).
At the same time, classroom- and school-level practices are promoted (e.g. carrying only what is necessary), as well as solutions from publishers (splitting books into smaller volumes or booklets, etc.).
Germany: The approach places great emphasis on ergonomics and standards for school bags, while in practice it is encouraged, where feasible, for heavy books to remain at school (in the classroom or in storage areas). In addition, digitisation is recognised as a means of reducing the school load.
United Kingdom (NHS): There are guidelines recommending a maximum load of around 10% of body weight, correct fitting of the bag (two straps, close to the body), and practical solutions such as the use of lockers where available and better planning so that only what is necessary for the day is carried.
From the above, it appears that the most practical and easily applicable interventions are:
- Storage spaces at school (lockers – cupboards/shelves in classrooms) so that books and materials can remain there.
- School organisation rules (e.g. “heavy books stay in the classroom”, coordination of timetables and homework so that not all books are needed every day).
- Gradual digitisation (digital material, access to electronic textbooks where available).
- Clear guidelines for schools and parents on ergonomics and a reasonable weight “rule” (as a recommendation), so that there is a common frame of reference without a punitive character.
I understand the difficulty and time required for such changes; however, I believe that this effort could begin with:
- A circular providing guidance to schools with low-cost practical arrangements:
- a weekly “bag check” in the classroom,
- coordination among teachers per class/section to avoid simultaneous heavy assignments,
- designation of materials that can remain in the classroom where feasible.
- Pilot implementation of storage spaces (lockers and/or shelves per classroom) in a representative number of schools (primary/lower secondary), with evaluation through measurements before and after (indicatively: average bag weight per class, percentage of students exceeding the recommendation, etc.).
- Targeted digital lightening, where conditions allow, prioritising content that genuinely replaces printed materials (and not simply the “addition” of devices that increase weight).
I remain at your disposal for any clarification or for the submission of a more detailed implementation note (steps, roles, indicative monitoring indicators).
Yours sincerely,
Charalambos Theopemptou
Member of Parliament
Ecologists’ Movement – Citizens’ Cooperation
