Μαρίνα Χριστοφή στο SkalaTimes: «Ειδική Εκπαίδευση σημαίνει ίσες ευκαιρίες για όλα τα παιδιά»

September 21, 2025

Interview follows in English

Η Ειδική Εκπαίδευση αποτελεί έναν τομέα που συχνά παρερμηνεύεται, παρόλο που αφορά άμεσα την πρόοδο και την ισότιμη συμμετοχή χιλιάδων παιδιών. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η δασκάλα Ειδικής Εκπαίδευσης, στη Λάρνακα, Μαρίνα Χριστοφή, μιλά για την πορεία της, τις προκλήσεις και τις παρανοήσεις γύρω από την ειδική αγωγή, αλλά και για τον καθοριστικό ρόλο της έγκαιρης διάγνωσης, της συνεργασίας γονέων και εκπαιδευτικών, και της ουσιαστικής στήριξης μέσα στη σχολική τάξη. Με επαγγελματισμό και ευαισθησία, αναδεικνύει την ανάγκη για ένα πραγματικά συμπεριληπτικό εκπαιδευτικό σύστημα, όπου όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα στη μάθηση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σύντομα η Μαρίνα Χριστοφή θα εγκαινιάσει τη δική της στήλη στο SkalaTimes, μέσα από την οποία θα προσφέρει χρήσιμες συμβουλές, εισηγήσεις και πρακτικά tips σε γονείς, αποτελώντας πολύτιμο εργαλείο υποστήριξης για οικογένειες και παιδιά.

Της Γιώτας Δημητρίου

Μαρίνα, πού έχεις σπουδάσει και τι;
Είμαι πτυχιούχος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στον Βόλο, στο Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής με κατεύθυνση δασκάλων. Κατά τη διάρκεια των προπτυχιακών μου σπουδών έκανα για ένα έτος την πρακτική μου άσκηση σε δημοτικό σχολείο στις τάξεις Α΄–ΣΤ΄ Δημοτικού και για ένα έτος σε ειδικά σχολεία και τμήματα ένταξης, όπου ασχολήθηκα με μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε μαθησιακά και κινητικά προβλήματα.
Ακολούθως, συνέχισα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, στην Κύπρο, στο Τμήμα Ειδικής και Ενιαίας Εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού μου προγράμματος έκανα για ένα εξάμηνο την πρακτική μου άσκηση σε δημοτικό σχολείο, όπου εφάρμοσα σε μια γενική τάξη εξατομικευμένο πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε μαθητή ξεχωριστά.

Γιατί επέλεξες αυτόν τον κλάδο;
Από μικρή ηλικία ένιωθα πως η μεγαλύτερη χαρά μου ήταν να μοιράζομαι γνώσεις και να βοηθώ τους γύρω μου να ανακαλύπτουν και να μαθαίνουν κάτι καινούργιο. Αυτή η εσωτερική μου ανάγκη, σε συνδυασμό με την αγάπη μου για τα παιδιά, ήταν τα μεγαλύτερα μου κίνητρα, τα οποία με οδήγησαν να πάρω την απόφαση να ακολουθήσω τον τομέα της Εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, η Ειδική Εκπαίδευση ήταν αυτή που μου τράβηξε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και έτσι αποφάσισα να ασχοληθώ επαγγελματικά με αυτήν. Η πληθώρα των μορφών διδασκαλίας και τα ποικίλα εκπαιδευτικά εργαλεία για παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες με οδήγησαν να θέσω ως πρώτη επιλογή το Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Ήταν μια ξεκάθαρη και καθοριστική απόφαση για μένα, καθώς και μία από τις πιο σωστές επιλογές που είχα κάνει στη ζωή μου.

Σήμερα, πού σε βρίσκουμε επαγγελματικά;
Σήμερα είμαι στην ευχάριστη θέση να βρίσκομαι στο «Ιδιωτικό Φροντιστήριο Μάθηση και Παιδί» και να διδάσκω ιδιωτικά μαθήματα Ειδικής Εκπαίδευσης σε μαθητές Νηπιαγωγείου και Δημοτικού. Το γεγονός ότι εργάζομαι στο «Μάθηση και Παιδί» μου προσφέρει πολλά οφέλη. Αρχικά, μου δίνεται η δυνατότητα να εργαστώ επαγγελματικά στον τομέα μου, ο οποίος είναι η Ειδική Αγωγή, και να προσφέρω τις γνώσεις μου στους μαθητές. Επιπλέον, χαίρομαι γιατί έρχομαι σε επαφή με τους γονείς των μαθητών μου και τους καθοδηγώ σε θέματα εκπαίδευσης αλλά και ψυχολογίας, που βοηθούν τα παιδιά τους να βελτιωθούν. Τέλος, είναι μεγάλη μου χαρά να βρίσκομαι σε έναν χώρο όπως το «Μάθηση και Παιδί», γιατί συνεργάζομαι με την υπόλοιπη θεραπευτική ομάδα του φροντιστηρίου, και αυτός είναι ο κύριος λόγος που τόσα χρόνια πολλοί γονείς μας εμπιστεύονται τα παιδιά τους!

Ποιες είναι οι πιο συχνές παρανοήσεις που έχει η κοινωνία γύρω από την Ειδική Εκπαίδευση και πώς μπορούμε να τις αποδομήσουμε;
Η Ειδική Εκπαίδευση παραμένει ένας τομέας γεμάτος παρανοήσεις και λανθασμένες αντιλήψεις στην κοινωνία μας. Συχνά ακούω ότι τα παιδιά που φοιτούν σε ειδικές τάξεις δεν μπορούν να μάθουν ή είναι διαφορετικά από τα υπόλοιπα. Στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει, γιατί όλα τα παιδιά μπορούν να μάθουν, αρκεί να βρουν τον δικό τους τρόπο και να έχουν δίπλα τους άτομα που πιστεύουν σε αυτά. Μια άλλη συχνή παρανόηση είναι ότι η Ειδική Εκπαίδευση αφορά μόνο παιδιά με σοβαρές αναπηρίες. Φυσικά και όχι. Η αλήθεια είναι πως η Ειδική Εκπαίδευση στηρίζει και μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, όπως η δυσλεξία. Εξίσου λανθασμένη είναι η εντύπωση ότι η Ειδική Εκπαίδευση απομονώνει τα παιδιά. Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο, αφού ο στόχος είναι η ενίσχυση της ένταξης των μαθητών στο σχολικό πλαίσιο και στην κοινωνική ζωή. Τέλος, πολλοί πιστεύουν πως η Ειδική Αγωγή «θεραπεύει». Η Ειδική Αγωγή δεν θεραπεύει, αλλά υποστηρίζει τους μαθητές στο εκπαιδευτικό κομμάτι ώστε να υπερβούν τα εμπόδια και να ενισχύσουν τις δεξιότητές τους. Η αποδόμηση αυτών των μύθων χρειάζεται ενημέρωση και κυρίως αλλαγή νοοτροπίας. Όταν σταματήσουμε να βλέπουμε τα παιδιά με δυσκολίες ως κάτι διαφορετικό, τότε θα είναι και η έναρξη μιας πραγματικά συμπεριληπτικής κοινωνίας. Η Ειδική Εκπαίδευση είναι ένα ζήτημα που μας αφορά ΟΛΟΥΣ.

Ποιο είναι το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνει ένας γονιός όταν αντιληφθεί ότι το παιδί του ίσως χρειάζεται ειδική εκπαιδευτική υποστήριξη;
Σε ευχαριστώ πολύ για αυτή την ερώτηση, γιατί είναι πολύ σημαντική! Οι γονείς δεν πρέπει να μένουν με την ανησυχία και σίγουρα να μην φοβούνται να μιλήσουν και να ζητήσουν βοήθεια. Ο ρόλος των γονέων είναι ο βασικότερος παράγοντας στην αναγνώριση των μαθησιακών δυσκολιών. Το πρώτο βήμα λοιπόν που πρέπει να κάνει ένας γονιός όταν αντιληφθεί ότι το παιδί του ίσως χρειάζεται ειδική εκπαιδευτική υποστήριξη είναι η έγκυρη αξιολόγησή του. Πρωτίστως, ο γονιός καλό είναι να παρατηρεί και να καταγράφει τις δυσκολίες του παιδιού του, όπως για παράδειγμα στη γραφή, στην ανάγνωση, ακόμη και στη συμπεριφορά. Ακολούθως, θα πρέπει να έρθει σε επικοινωνία με το σχολείο και να συζητήσει τις δυσκολίες του παιδιού που έχει αντιληφθεί. Οι δάσκαλοι είναι συχνά οι πρώτοι που εντοπίζουν τις δυσκολίες, γι’ αυτό και η συνεργασία τους με τους γονείς παίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόοδο του παιδιού. Μετέπειτα, το πιο σημαντικό βήμα είναι η επίσημη αξιολόγηση από τους αρμόδιους φορείς. Οι δάσκαλοι κάνουν την παραπομπή στις Επαρχιακές Επιτροπές Ειδικής Αγωγής ή οι γονείς απευθύνονται σε ιδιωτικές υπηρεσίες. Αναμφισβήτητα, και στις δύο περιπτώσεις βρίσκονται ομάδες ειδικών, όπως ψυχολόγοι, ειδικοί παιδαγωγοί, λογοθεραπευτές κ.ά., οι οποίοι αξιολογούν τις ανάγκες του παιδιού. Εν κατακλείδι, με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, σχεδιάζεται ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα μάθησης το οποίο υποστηρίζει το μαθησιακό προφίλ του παιδιού. Εδώ πρέπει να σημειώσω ότι το πιο σημαντικό απ’ όλα είναι η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση, η οποία θα επιφέρει τεράστια διαφορά στην πρόοδο και την αυτοπεποίθηση του παιδιού.

Στον χώρο που βρίσκεσαι σήμερα εφαρμόζετε εξατομικευμένα προγράμματα. Μπορείς να μας δώσεις ένα παράδειγμα για το πώς προσαρμόζετε τη διδασκαλία ώστε να ανταποκρίνεται στις μοναδικές ανάγκες κάθε παιδιού;
Ως ειδική παιδαγωγός, αφού έχω στα χέρια μου την επίσημη αξιολόγηση των αρμόδιων φορέων, καλούμαι να εφαρμόσω και να σχεδιάσω εξατομικευμένα προγράμματα, τα οποία πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις δυνατότητες και στις ανάγκες κάθε παιδιού. Συγκεκριμένα, στα μαθήματά μου χρησιμοποιώ πολυαισθητηριακές μεθόδους, όπως κάρτες με εικόνες, χρώματα και πλαστελίνες. Ακόμη, η χρήση της τεχνολογίας βοηθάει πολύ στην εκμάθηση, γιατί συνδυάζει γράμματα και ήχο, προσφέροντας στον μαθητή διαφορετικά ερεθίσματα που τον κρατούν ενεργό χωρίς να χάνει το ενδιαφέρον του κατά τη διάρκεια της διδακτικής περιόδου. Τέλος, πολλές φορές οι μαθητές την ώρα του μαθήματος μπορεί να παρουσιάσουν αδυναμία συγκέντρωσης. Για αυτό κι εγώ σπάω τη διδασκαλία μου σε μικρότερα βήματα, με συχνά διαλείμματα μεταξύ των ασκήσεων, δίνοντάς τους ενισχυτικά κίνητρα για να ολοκληρώσουν τις εργασίες τους. Οφείλω να σέβομαι τον ρυθμό και το στιλ μάθησης του κάθε παιδιού και να είμαι πάντα οργανωμένη πριν από το μάθημά μου.

Τι θα άλλαζες άμεσα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα ώστε να γίνει πραγματικά συμπεριληπτικό για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες;
Αν μπορούσα να αλλάξω κάτι άμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα ώστε να γίνει πραγματικά συμπεριληπτικό για τα παιδιά με ειδικές ικανότητες, αυτό θα ήταν η ουσιαστική στήριξη μέσα στη γενική τάξη. Προτεραιότητά μου θα ήταν να επενδύσω στην παρουσία ειδικών παιδαγωγών και περισσότερου βοηθητικού προσωπικού σε κάθε σχολείο, ώστε κανένα παιδί να μην αισθάνεται ότι μένει πίσω από το σύνολο της τάξης. Παράλληλα, θα έδινα έμφαση στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε θέματα Ειδικής Εκπαίδευσης, ώστε να εξοπλιστούν με τα κατάλληλα εργαλεία για να προσαρμόζουν τη διδασκαλία τους και να αντιμετωπίζουν με υπομονή και αποτελεσματικότητα τις διαφορετικές ανάγκες των μαθητών τους. Τέλος, θα έδινα περισσότερη προσοχή στην ενίσχυση της συνεργασίας δασκάλων – γονέων, η οποία θα οδηγούσε σε θετικά αποτελέσματα, αφού και από τις δύο πλευρές θα υπήρχε μια κοινή πορεία και ένας κοινός στόχος: η ενδυνάμωση του παιδιού. Πάντα στο μυαλό μας πρέπει να έχουμε μία και μόνο φιλοσοφία: «Όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα στη μάθηση και στην ισότιμη συμμετοχή».

Πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη διάγνωση και ποια είναι η «χρυσή περίοδος» παρέμβασης;
Η έγκαιρη διάγνωση και η έγκαιρη παρέμβαση είναι καίρια στοιχεία στην Ειδική Αγωγή και μπορούν να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία ανάπτυξης και μάθησης του παιδιού. Όσο νωρίτερα εντοπιστούν οι δυσκολίες, τόσο γρηγορότερα μπορούν να εφαρμοστούν προγράμματα παρέμβασης που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του παιδιού. Ταυτόχρονα, ας μην ξεχνάμε πως μια έγκαιρη διάγνωση βοηθά στην αποφυγή συναισθηματικών και κοινωνικών δυσκολιών που μπορεί να εμφανιστούν στο παιδί από την αδυναμία του να ανταποκριθεί στο σχολικό ή κοινωνικό περιβάλλον. Έτσι, τα παιδιά που λαμβάνουν υποστήριξη από νωρίς νιώθουν περισσότερη αυτοπεποίθηση για τον εαυτό τους. Η παρέμβαση στα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού και μέχρι τα 8 του χρόνια θεωρείται «χρυσή περίοδος», καθώς το παιδί μπορεί να αναπτύξει βασικές δεξιότητες πολύ πιο εύκολα, οι οποίες θα το βοηθήσουν στην ομαλή κοινωνική ένταξη.

Υπάρχει αρκετή συνεργασία μεταξύ δασκάλων γενικής εκπαίδευσης και ειδικών παιδαγωγών; Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί σε αυτόν τον τομέα;
Χωρίς αμφιβολία, η συνεργασία μεταξύ δασκάλων γενικής εκπαίδευσης και ειδικών παιδαγωγών είναι σημαντική, γιατί μπορεί να οδηγήσει σε γρήγορα και καρποφόρα αποτελέσματα για τους μαθητές. Κατά τη δική μου γνώμη, υπάρχει συνεργασία σε αρκετά σχολεία, αλλά κάποιες φορές μπορεί να είναι τυπική, λόγω έλλειψης χρόνου. Για να γίνει πραγματικά αποτελεσματική θα πρέπει να γίνεται πιο τακτικά, ώστε να συζητούνται οι ανάγκες του κάθε παιδιού και να καταγράφονται στόχοι και από τις δύο πλευρές. Πρέπει από την αρχή να γνωρίζουν ακριβώς ποιοι είναι οι ρόλοι τους στη διδασκαλία των παιδιών. Έτσι, ο σχεδιασμός των εξατομικευμένων προγραμμάτων πρέπει να γίνεται από κοινού και να ενσωματώνονται οι γνώσεις και οι ιδέες και των δύο ειδικοτήτων.

Στην καθημερινή σου δουλειά, ποια μικρά επιτεύγματα των παιδιών σε συγκινούν περισσότερο και σου δίνουν δύναμη να συνεχίζεις;
Τα μικρά βήματα είναι αυτά που δημιουργούν τα μεγάλα αποτελέσματα! Ακόμη και το πιο μικρό επίτευγμα, στα μάτια των μαθητών μου αλλά και στα δικά μου, είναι ένα τεράστιο άλμα προς την επιτυχία. Αυτές οι στιγμές, όταν τα παιδιά καταφέρνουν να υλοποιήσουν κάτι που πριν έμοιαζε αδύνατο και δύσκολο, με συγκινούν και με χαροποιούν. Νιώθουν ότι οι προσπάθειές τους αποδίδουν καρπούς, και αυτό τους δίνει μεγαλύτερο κίνητρο να μην τα παρατούν και να συνεχίσουν να αγωνίζονται. Εκεί, με τη σειρά μου, τους επαινώ και τους ενθαρρύνω να προχωρούν χωρίς να διστάζουν να προσπαθούν, γιατί στο τέλος θα φανεί το αποτέλεσμα.

Ποιες δεξιότητες ζωής (life skills) θεωρείς πιο σημαντικές για να αποκτήσουν τα παιδιά μέσα από την Ειδική Εκπαίδευση;
Η Ειδική Εκπαίδευση δεν στοχεύει μόνο στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής, οι οποίες ενδυναμώνουν την αυτονομία και την κοινωνική τους ένταξη. Μέσα από τις καθημερινές τους δραστηριότητες, τα παιδιά μαθαίνουν να φροντίζουν τον εαυτό τους, να οργανώνουν το πρόγραμμά τους, να επικοινωνούν και να συνεργάζονται με άλλους. Ταυτόχρονα, αποκτούν δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και είναι σε θέση να παίρνουν αποφάσεις για τη ζωή τους με αυτοπεποίθηση. Τα παιδιά δεν αποκτούν μόνο γνώση μέσα από την Ειδική Εκπαίδευση, αλλά γίνονται πιο ανεξάρτητα και με θάρρος αντιμετωπίζουν τη ζωή τους καθημερινά.

Πώς αξιοποιείς την τεχνολογία και τα ψηφιακά εργαλεία στην ειδική διδασκαλία; Μπορούν να λειτουργήσουν ως «γέφυρα» για τη μάθηση;
Ναι, η τεχνολογία και τα ψηφιακά εργαλεία έχουν πολύ σημαντικό ρόλο στην Ειδική Εκπαίδευση και μπορούν πραγματικά να λειτουργήσουν σαν «γέφυρα» για τη μάθηση. Μέσα από εφαρμογές, διαδραστικά παιχνίδια και οπτικοακουστικό υλικό, τα παιδιά κατανοούν πιο εύκολα δύσκολες έννοιες και μαθαίνουν με τον δικό τους ρυθμό. Εξίσου σημαντικό είναι ότι τα ψηφιακά εργαλεία και τα ειδικά προγράμματα βοηθούν στην ανάπτυξη της γραφής, της ανάγνωσης αλλά και της επικοινωνίας, ιδιαίτερα για τα παιδιά με γλωσσικές ή επικοινωνιακές δυσκολίες. Με αυτό τον τρόπο, η τεχνολογία λειτουργεί υποστηρικτικά, κάνοντας την μάθηση πιο πρόσβαση, δημιουργική και ευχάριστη.

Στην Κύπρο βλέπουμε συχνά έλλειψη ειδικών δομών στην περιφέρεια. Πόσο σημαντικό είναι για μια πόλη όπως η Λάρνακα να έχει κέντρα όπως το δικό σας, που προσφέρει ειδική εκπαίδευση;
Στην Κύπρο, και ιδιαίτερα στις περιοχές της περιφέρειας, παρατηρείται συχνά έλλειψη ειδικών δομών που να προσφέρουν ολοκληρωμένη στήριξη σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλές οικογένειες να αναγκάζονται να μετακινούνται σε άλλες πόλεις ή ακόμη και να στερούνται τη βοήθεια που πραγματικά χρειάζονται. Για μια πόλη όπως η Λάρνακα, η ύπαρξη ενός κέντρου που προσφέρει Ειδική Εκπαίδευση είναι ζωτικής σημασίας. Ένα τέτοιο κέντρο δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε εξατομικευμένα προγράμματα μάθησης, προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους, και να αισθάνονται ότι ανήκουν σε ένα περιβάλλον που τα αποδέχεται και τα στηρίζει. Παράλληλα, προσφέρει στους γονείς καθοδήγηση, συνεργασία με ειδικούς και στήριξη, κάτι που τους δίνει δύναμη και ελπίδα. Έτσι, προωθείται η ισότητα ευκαιριών για όλα τα παιδιά. Η παρουσία λοιπόν ενός κέντρου Ειδικής Εκπαίδευσης στη Λάρνακα δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος μάθησης, αλλά αποτελεί επένδυση στο μέλλον των παιδιών, των οικογενειών τους και της κοινωνίας συνολικά.

Τι μήνυμα θα ήθελες να στείλεις στους γονείς που διστάζουν να αναζητήσουν βοήθεια για το παιδί τους από φόβο ή κοινωνικά ταμπού;
Το μήνυμα που θα ήθελα να μεταφέρω στους γονείς είναι να μην αφήνουν τον φόβο ή τα κοινωνικά ταμπού να τους κρατούν πίσω. Η βοήθεια που θα αναζητήσουν για τα παιδιά τους αποτελεί ένδειξη δύναμης και υπευθυνότητας. Με αυτό τον τρόπο δείχνουν έμπρακτα την αγάπη τους. Κανένας φόβος και κανένα κοινωνικό ταμπού δεν πρέπει να αποτελέσουν τροχοπέδη στην αναζήτηση της αλήθειας γύρω από τη διάγνωση. Όπως ανέφερα και προηγουμένως, η έγκαιρη διάγνωση και η έγκαιρη παρέμβαση οδηγούν μόνο σε θετικά αποτελέσματα. «Ανοίξτε λοιπόν εσείς πρώτοι τον δρόμο για να ξεκλειδωθούν όλα τα χαρίσματα των μικρών μας φίλων!»

Αν έπρεπε να συνοψίσεις σε μια φράση την ουσία της ειδικής εκπαίδευσης, ποια θα ήταν αυτή;
«Ειδική Εκπαίδευση σημαίνει ίσες ευκαιρίες για όλα τα παιδιά!»

Τέλος, να πούμε ότι εντός ημερών θα ξεκινήσεις μια δική σου στήλη στο SkalaTimes, όπου θα μοιράζεσαι με τους αναγνώστες μας σκέψεις, συμβουλές, εισηγήσεις και tips που αφορούν τα παιδιά μας. Θέλεις να μας πεις κάτι γι’ αυτή τη στήλη;
Πολύ σωστά! Είμαι πολύ χαρούμενη που θα συνεργαστώ με το SkalaTimes, καθώς θα έχω την ευκαιρία να συμβουλεύω και να δίνω τις δικές μου εισηγήσεις στους γονείς γύρω από θέματα που απασχολούν τα παιδιά τους. Μέσα από τα άρθρα μου θα συζητώ διάφορα ζητήματα σχετικά με την Ειδική Εκπαίδευση και θα απαντώ σε συχνές ανησυχίες των γονιών.
Με την ευκαιρία, θα ήθελα να προσκαλέσω τους γονείς που έχουν ερωτήματα ή θέματα που θα θέλανε να αναλύσουμε στη στήλη μου, να μου τα στείλουν μέσω email στη διεύθυνση: marinachristofi11@gmail.com

Μαρίνα Χριστοφή
Ειδική Παιδαγωγός, Λάρνακα
Τηλέφωνο: 99 682920
Email: marinachristofi11@gmail.com

Marina Christofi to SkalaTimes: “Special Education Means Equal Opportunities for All Children”

Special Education is a field that is often misunderstood, even though it directly concerns the progress and equal participation of thousands of children.
In the following interview, Special Education teacher Marina Christofi talks about her journey, the challenges and misconceptions surrounding special education, and the decisive role of early diagnosis, parent–teacher collaboration, and meaningful support in the classroom. With professionalism and sensitivity, she highlights the need for a truly inclusive educational system, where every child has the right to learn.
It is worth noting that very soon, Marina Christofi will launch her own column in SkalaTimes, where she will offer useful advice, suggestions, and practical tips to parents—becoming a valuable support tool for families and children.

By Yiota Dimitriou

Marina, where did you study and what did you study?
I hold a degree from the University of Thessaly in Volos, in the Department of Special Education with a teaching direction. During my undergraduate studies, I completed a year of practical training in a primary school (Grades 1–6) and another year in special schools and integration units, working with students with special educational needs, both learning and motor difficulties.
Afterwards, I continued my postgraduate studies at the European University of Nicosia, Cyprus, in the Department of Special and Inclusive Education. As part of my master’s program, I completed a semester of practical training in a primary school, where I applied an individualized program adapted to the needs of each student.

Why did you choose this field?
From a young age, I felt that my greatest joy was sharing knowledge and helping others discover and learn something new. This inner need, combined with my love for children, was my greatest motivation and led me to choose the field of Education. Specifically, Special Education caught my greatest interest, and so I decided to pursue it professionally. The wide variety of teaching methods and educational tools for children with special educational needs led me to select the Department of Special Education at the University of Thessaly as my first choice. It was a clear and decisive decision for me, and one of the best choices I have ever made in my life.

Where are you professionally today?
Today, I am happy to be at the “Learning and Child Private Institute” (Mathisi kai Paidi) teaching private Special Education lessons to kindergarten and primary school students. Working at “Learning and Child” offers me many benefits. First, it allows me to work professionally in my field—Special Education—and to provide my knowledge to my students. In addition, I am glad to interact with parents and guide them on educational and psychological matters that help their children improve. Finally, I am delighted to work in a space like “Learning and Child,” because I collaborate with the rest of the institute’s therapeutic team. This is the main reason why so many parents have trusted us with their children for years!

What are the most common misconceptions society has about Special Education, and how can we dismantle them?
Special Education remains a field full of misconceptions and misunderstandings in our society. I often hear that children in special classes cannot learn or are different from the rest. In reality, this is not true—every child can learn, as long as they find their own way and have people beside them who believe in them. Another common misconception is that Special Education concerns only children with severe disabilities. Of course not. In truth, Special Education also supports students with learning difficulties, such as dyslexia. Equally wrong is the impression that Special Education isolates children. The exact opposite is true, since the goal is to strengthen inclusion in school and social life. Lastly, many believe that Special Education “cures.” Special Education does not cure, but supports students academically so they can overcome obstacles and enhance their skills. Dismantling these myths requires awareness and, above all, a change of mindset. When we stop seeing children with difficulties as “different,” that will be the beginning of a truly inclusive society. Special Education is an issue that concerns ALL of us.

What is the first step a parent should take when they realize their child may need special educational support?
Thank you very much for this important question! Parents should not remain anxious or afraid to speak up and seek help. Parents play the most important role in recognizing learning difficulties. The first step when they realize their child may need special support is to ensure a proper evaluation. Initially, parents should observe and record their child’s difficulties—in writing, reading, or even behavior. Then, they should contact the school and discuss what they have noticed. Teachers are often the first to identify difficulties, which is why cooperation with parents is crucial to the child’s progress. Afterwards, the most important step is the official evaluation by the competent authorities. Teachers make referrals to the District Special Education Committees, or parents may seek private services. In both cases, teams of specialists—psychologists, special educators, speech therapists, etc.—assess the child’s needs. Based on the results, an individualized learning plan is designed to support the child’s learning profile. I must note that the most important factor of all is early diagnosis and intervention, which makes a huge difference in the child’s progress and self-confidence.

In your current workplace you implement individualized programs. Could you give us an example of how you adapt teaching to meet each child’s unique needs?
As a special educator, once I have the official evaluation, I am tasked with designing and implementing individualized programs tailored to each child’s abilities and needs. In my lessons, I use multisensory methods, such as picture cards, colors, and modeling clay. Technology also helps greatly in learning because it combines letters and sound, offering different stimuli that keep the student engaged without losing focus. Often, students may struggle with concentration during lessons. That’s why I break my teaching into smaller steps, with frequent breaks between exercises, and provide incentives to encourage them to complete their work. I must respect each child’s pace and learning style and always be well-prepared before class.

If you could change one thing immediately in our education system to make it truly inclusive, what would it be?
If I could change something right away to make the system truly inclusive, it would be meaningful support within the general classroom. My priority would be to invest in having special educators and more support staff in every school so no child feels left behind. At the same time, I would emphasize teacher training in Special Education so they are equipped with the right tools to adapt their teaching and address different student needs patiently and effectively. Finally, I would focus on strengthening teacher–parent cooperation, which would lead to positive results, since both sides would share the same path and common goal: empowering the child. We must always keep one philosophy in mind: “All children have the right to learn and to participate equally.”

How important is early diagnosis, and what is the “golden period” of intervention?
Early diagnosis and intervention are crucial in Special Education and can significantly shape a child’s developmental and learning path. The earlier the difficulties are identified, the sooner intervention programs can be implemented to meet the child’s needs. Let us not forget that timely diagnosis also helps prevent emotional and social difficulties that may arise when a child struggles to cope in school or social settings. Children who receive early support gain more confidence in themselves. Intervention during the early years of life—up to the age of eight—is considered the “golden period,” as the child can develop basic skills more easily, which will help with smooth social integration.

Is there enough collaboration between general education teachers and special educators? What could be improved?
Without a doubt, collaboration between general and special educators is important, as it can lead to quick and fruitful results for students. In my view, collaboration exists in many schools, but sometimes it can be superficial due to lack of time. To be truly effective, it should take place more regularly so that the needs of each child are discussed and goals set by both sides. From the beginning, roles in teaching should be clearly defined. In this way, individualized programs can be co-designed, incorporating the knowledge and ideas of both specialties.

In your daily work, which small achievements by the children move you the most and give you strength to continue?
It’s the small steps that create the big results! Even the tiniest achievement—both in my students’ eyes and in mine—is a huge leap toward success. These moments, when children manage something that once seemed impossible, move me and bring me joy. They feel their efforts bear fruit, which motivates them not to give up and to keep striving. That’s when I, in turn, praise and encourage them to keep going, without hesitating to try, because the results will eventually show.

Which life skills do you consider most important for children to gain through Special Education?
Special Education does not only aim at cognitive development but also at life skills that enhance autonomy and social integration. Through daily activities, children learn to care for themselves, organize their schedules, communicate, and collaborate with others. At the same time, they develop problem-solving skills and the ability to make decisions about their lives with confidence. Children don’t just gain knowledge through Special Education—they become more independent and face their lives with courage every day.

How do you use technology and digital tools in special teaching? Can they act as a “bridge” to learning?
Yes, technology and digital tools play a very important role in Special Education and can truly act as a “bridge” to learning. Through apps, interactive games, and audiovisual material, children grasp difficult concepts more easily and learn at their own pace. Equally important is that digital tools and special software help develop writing, reading, and communication, especially for children with language or communication difficulties. In this way, technology works as a supportive means, making learning more accessible, creative, and enjoyable.

In Cyprus, we often see a lack of specialized facilities in rural areas. How important is it for a city like Larnaca to have centers such as yours, which provide special education?
In Cyprus, and particularly in rural areas, there is often a lack of specialized facilities that provide comprehensive support for children with learning difficulties. As a result, many families are forced to travel to other cities or even go without the help they truly need. For a city like Larnaca, the presence of a center that offers Special Education is vital. Such a center gives children access to individualized learning programs tailored to their needs, helping them feel accepted and supported. At the same time, it provides parents with guidance, collaboration with specialists, and support, which empowers them and gives them hope. This promotes equal opportunities for all children. The presence of a Special Education center in Larnaca is not just a place of learning—it is an investment in the future of children, their families, and society as a whole.

What message would you like to send to parents who hesitate to seek help for their child due to fear or social taboos?
The message I want to send to parents is: do not let fear or social taboos hold you back. Seeking help for your child is a sign of strength and responsibility. It is a tangible expression of love. No fear or social taboo should become an obstacle to seeking the truth behind a diagnosis. As I mentioned earlier, early diagnosis and early intervention only lead to positive results. “So be the first to open the path that will unlock all the gifts of our little friends!”

If you had to summarize the essence of Special Education in one phrase, what would it be?
“Special Education means equal opportunities for all children!”

Finally, we hear that you are about to start your own column at SkalaTimes, where you will share with our readers your thoughts, advice, suggestions, and tips about our children. Would you like to tell us something about this column?
That’s right! I am very happy to be collaborating with SkalaTimes, as I will have the opportunity to advise and offer my suggestions to parents on issues concerning their children. Through my articles, I will discuss various topics related to Special Education and respond to parents’ frequent concerns. I would like to take this opportunity to invite parents who have questions or topics they would like us to explore in my column to send them to me via email at: marinachristofi11@gmail.com.