Text follows in English
Εκδήλωση: “Συζητούμε για Δημοκρατική Κοινωνία Απαλλαγμένη από τον Φασισμό”- 8/11/2025
Ομιλία Γενικής Γραμματέα ΠΟΓΟ, Σκεύης Κουκουμά
Αγαπητές φίλες και φίλοι,
αγαπητές συναγωνίστριες και συναγωνιστές,
Είναι πραγματικά μεγάλη τιμή που σήμερα φιλοξενούμε τρεις ανθρώπους που με τη στάση και τον λόγο τους φωτίζουν τη συλλογική μας συνείδηση.
Τη Μάγδα Φύσσα, που μετέτρεψε το ανείπωτο πένθος σε φως και δύναμη απέναντι στο σκοτάδι του φασισμού, και σήκωσε στις πλάτες της την ευθύνη της μνήμης και της δικαιοσύνης.
Τον Αλκίνοο Ιωαννίδη, που με την τέχνη και το λόγο του δίνει φωνή στην ελευθερία, βοηθά στην καλλιέργεια της σκέψης και επιδρά σημαντικά στους ανθρώπους.
Και τη Δήμητρα Ζώρζου, μια γυναίκα που στάθηκε μάρτυρας και σύμβολο θάρρους απέναντι στη βία και την τρομοκρατία των νεοναζί, υπενθυμίζοντάς μας πως η δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη, είναι υπόθεση ευθύνης. Ευθύνης που αφορά όλες και όλους μας.
Σας ευχαριστούμε από καρδιάς που είστε μαζί μας σήμερα, σε αυτή την ιστορικής σημασίας εκδήλωση για το Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ.
Η ιστορία της Μάγδας Φύσσα είναι ιστορία κάθε μάνας που είδε τη ζωή της να αλλάζει από τη μία στιγμή στην άλλη, από το χέρι του φασισμού, του μίσους, της τυφλής βίας. Και για εμάς, εδώ στην Κύπρο, αυτή η ιστορία έχει οικείο πρόσωπο. Είναι η ιστορία της αείμνηστης Αγαθονίκης Παπαλαζάρου, η ιστορία της μάνας των αδερφών Χριστοφή, του Κέστα, του Χαραλάμπους, του Κόμπου, του Θεοδοσίου, του Στυλιανού, του Λεοντίου, του Ιωαννίδη, του Καρασαμάνη, του Κουρτελλή, του Χατζηστεφανή και τόσους άλλους.
Είναι πολλές οι γυναίκες στην Κύπρο που γνωρίζουν καλά, τι σημαίνει να χάνεις το παιδί σου από φασιστικό χέρι, να βλέπεις την πατρίδα σου να χάνεται εξαιτίας της προδοσίας, να υπομένεις και να επιμένεις δεκαετίες για μια είδηση για τον αγνοούμενο σου. Να γίνεσαι μια σελίδα άγραφη στην ιστορία, αφού κανείς δεν καταμέτρησε στις ζημιές της προδοσίας και του πολέμου, τις δικές σου πληγές. Τους βιασμούς, τους ξεσπιτωμούς, την ανάληψη της ευθύνης για το ξαναστήσιμο της ζωής και της κοινωνίας, την ανατροφή των παιδιών και την φροντίδα των ανήμπορων ούσα στιγματισμένη ως η «μνηστή αγνοούμενου», «η γυναίκα του σκοτωμένου», «η ατιμασμένη».
Γνωρίζουμε λοιπόν καλά τι αφήνει πίσω του ο φασισμός που δυστυχώς δεν είναι μια σελίδα του παρελθόντος. Είναι η βία που επιμένει να σηκώνει κεφάλι όταν η κοινωνία κουράζεται, όταν η αδικία και η ανισότητα μεγαλώνουν συνεχώς, όταν ο φόβος και η αδιαφορία ριζώνουν.
Για αυτό η σημερινή συζήτηση είναι τόσο σημαντική. Γιατί δεν είμαστε εδώ μόνο για να θυμηθούμε, είμαστε εδώ για να δούμε πως συλλογικά αντιστεκόμαστε. Πως κτίζουμε μια δημοκρατία αλληλεγγύης και συνύπαρξης απέναντι στο μαύρο. Σήμερα, δε θέλουμε να κάνουμε μια τυπική εκδήλωση. Θέλουμε να ακούσουμε τους ομιλητές μας, να δώσουμε χρόνο όμως για να ακούσουμε και όλες και όλους εσάς που βρίσκεστε σήμερα εδώ, με στόχο να φύγουμε πιο αποφασιστικοί και πιο δυνατοί. Να βρεθούμε ένα βήμα πιο κοντά στο κοινό μας όραμα για μια κοινωνία δημοκρατική, απαλλαγμένη από τον φασισμό.
Σε λίγες μέρες, το Γυναικείο Κίνημα ΠΟΓΟ θα πραγματοποιήσει το 15ο Παγκύπριο Συνέδριό του. Σε μια χρονιά που συμπληρώνονται 75 χρόνια αγώνα για τη δημοκρατία, την ειρήνη, την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η ιστορία μας είναι δεμένη με την ιστορία του τόπου και του λαού μας , με τους αγώνες ενάντια στον φασισμό και τον εθνικισμό, τη μισαλλοδοξία, με τη διαφύλαξη της δημοκρατίας, τη διεκδίκηση της επανένωσης και της συμφιλίωσης.
Όπως τότε, έτσι και σήμερα, ο φασισμός έρχεται ξανά να απειλήσει όσα με κόπο κερδίσαμε. Χτυπά τη δημοκρατία, την αλήθεια, τα δικαιώματα των γυναικών, τα σώματά μας, τη διαφορετικότητα.
Προσπαθεί να ξαναγράψει την ιστορία, να μας κάνει να ξεχάσουμε, να σωπάσουμε. Απέναντί του, εμείς αντιτάσσουμε τη μνήμη, την οργάνωση, την αλληλεγγύη.
Η ΠΟΓΟ, το γυναικείο κίνημα της Αριστεράς, ξέρει καλά πως ο φασισμός είναι και βαθιά πατριαρχικός. Φοβάται τη γυναίκα που σκέφτεται, που διεκδικεί, που δεν υποτάσσεται. Γι’ αυτό και η δική μας πάλη για ισότητα και δικαιώματα είναι και αντιφασιστική πάλη.
Γιατί μια κοινωνία ελεύθερη από μισογυνισμό, ρατσισμό και ταξική εκμετάλλευση είναι μια κοινωνία όπου ο φασισμός δεν έχει χώρο να σταθεί.
Συναγωνίστριες και συναγωνιστές,
ας δώσουμε υπόσχεση — μπροστά στη Μάγδα Φύσσα, μπροστά στη μνήμη του Παύλου και όλων των θυμάτων του φασισμού: Δεν θα σωπάσουμε. Δεν θα φοβηθούμε. Δεν θα ξεχάσουμε.
Θα αγωνιζόμαστε κάθε μέρα, σε κάθε χώρο, για μια κοινωνία που να χωρά όλους και όλες, χωρίς διακρίσεις, χωρίς μίσος, χωρίς αδικία.
Γιατί ο φασισμός δεν νικιέται μόνο με λόγια. Νικιέται με συλλογικότητα, με αλληλεγγύη, με πράξεις αγάπης και δικαιοσύνης. Νικιέται όταν κοιτάμε ο ένας τον άλλον στα μάτια και λέμε: «Ο Παύλος ζει μέσα σε κάθε άνθρωπο που δεν σωπαίνει.»
Ως ΠΟΓΟ, θα παραμείνουμε σε διαρκή εγρήγορση συνεχίζοντας τον αγώνα για μια κοινωνία όπου καμία γυναίκα δεν θα φοβάται, κανένα παιδί δεν θα μεγαλώνει μέσα στο μίσος, κανένας άνθρωπος δε θα νιώθει ανασφάλεια και αποκλεισμό. Να φωνάζουμε δυνατά ότι η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη, αλλά κατακτιέται με αγώνες και με θυσίες
Είναι χρέος μας να κρατήσουμε τη φλόγα για έναν καλύτερο κόσμο αναμμένη.Να μην συνηθίσουμε το σκοτάδι. Να συνεχίσουμε να παλεύουμε, με πίστη πως η δημοκρατία, η ισότητα και η ειρήνη δεν είναι έννοιες θεωρητικές. Είναι ο δρόμος που οφείλουμε να περπατήσουμε, είναι ο κόσμος που οφείλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
Σας ευχαριστώ.
Event: “Discussing a Democratic Society Free from Fascism” – 8/11/2025
Speech by POGO General Secretary, Skevi Koukouma
Dear friends,
Dear comrades,
It is truly a great honor that today we host three people who, through their stance and words, illuminate our collective conscience.
Magda Fyssa, who transformed unspeakable grief into light and strength against the darkness of fascism, shouldering the responsibility of memory and justice.
Alkinoos Ioannidis, who gives voice to freedom through his art and words, fosters critical thought, and profoundly influences people.
And Dimitra Zorzou, a woman who stood as a witness and symbol of courage against the violence and terrorism of neo-Nazis, reminding us that democracy is not a given—it is a matter of responsibility. A responsibility that concerns all of us.
We sincerely thank you for being with us today, at this historically significant event for the POGO Women’s Movement.
Magda Fyssa’s story is the story of every mother whose life was changed in an instant by the hand of fascism, hatred, and blind violence. And for us here in Cyprus, this story has a familiar face. It is the story of the late Agathoniki Papalazarou, the mother of the Christofi siblings, Kestas, Charalambous, Kombos, Theodosiou, Stylianou, Leontiou, Ioannidis, Karasamanis, Kourtellis, Chatzistefani, and so many others.
Many women in Cyprus know well what it means to lose a child to a fascist hand, to see your homeland destroyed due to betrayal, to endure and persist for decades awaiting news of a missing loved one. To become an unwritten page in history, as no one counted your wounds among the damages of betrayal and war—the rapes, the displacements, the responsibility for rebuilding life and society, raising children, and caring for the helpless—while being stigmatized as “the fiancée of the missing,” “the wife of the slain,” “the dishonored.”
We know well what fascism leaves behind—a scourge that, unfortunately, is not a page of the past. It is the violence that continues to rise when society grows weary, when injustice and inequality persist, when fear and indifference take root.
This is why today’s discussion is so important. We are not here merely to remember; we are here to see how we collectively resist. How we build a democracy of solidarity and coexistence against the darkness. Today, we do not want to hold a mere formal event. We want to hear our speakers, but also give time to hear all of you present here today, with the goal of leaving stronger and more determined. To take one step closer to our shared vision of a democratic society free from fascism.
In a few days, the POGO Women’s Movement will hold its 15th Pan-Cyprian Congress—marking a year that completes 75 years of struggle for democracy, peace, equality, and social justice. Our history is intertwined with the history of our land and people, with the struggles against fascism and nationalism, intolerance, and for the preservation of democracy, the pursuit of reunification, and reconciliation.
Just as then, today fascism again threatens what we have arduously won. It attacks democracy, truth, women’s rights, our bodies, and diversity.
It tries to rewrite history, to make us forget, to silence us. Against it, we oppose memory, organization, and solidarity.
POGO, the women’s movement of the Left, knows well that fascism is also deeply patriarchal. It fears women who think, who claim their rights, who do not submit. That is why our struggle for equality and rights is also an anti-fascist struggle.
Because a society free from misogyny, racism, and class exploitation is a society where fascism has no place to stand.
Comrades,
Let us make a promise—before Magda Fyssa, before the memory of Pavlos and all victims of fascism: We will not be silent. We will not be afraid. We will not forget.
We will fight every day, in every space, for a society that includes everyone, without discrimination, without hatred, without injustice.
Because fascism is not defeated with words alone. It is defeated through collectivity, solidarity, acts of love and justice. It is defeated when we look each other in the eyes and say: “Pavlos lives in every person who does not remain silent.”
As POGO, we will remain vigilant, continuing the struggle for a society where no woman will live in fear, no child will grow up in hatred, no person will feel unsafe or excluded. To shout loudly that democracy is not guaranteed, but is won through struggle and sacrifice.
It is our duty to keep the flame for a better world alive. Not to get used to the darkness. To continue fighting, with the belief that democracy, equality, and peace are not theoretical concepts—they are the path we must walk, the world we must pass on to future generations.
Thank you.
