Text follows in English
«Κύπρος-Cyprus» Με τον τίτλο αυτό κυκλοφόρησε στη Λάρνακα στις 29 Αυγούστου 1878 η πρώτη κυπριακή εφημερίδα
Εκδότης, διευθυντής και μοναδικός συντάκτης της πρωτοποριακής αυτής εφημερίδας ήταν ο δάσκαλος Θεόδουλος Κωνσταντινίδης*, ένας ιδεολόγος και φλογερός πατριώτης, που έμελλε να γίνει ο πρωτεργάτης και θεμελιωτής του κυπριακού Τύπου, γιατί μ’ αυτόν αρχίζει και η ιστορία της κυπριακής δημοσιογραφίας. Ο Θ. Κωνσταντινίδης καταγόταν από τη Λάρνακα και δίδαξε για λίγα χρόνια εκεί. Αργότερα μετανάστευσε στην Αίγυπτο και δίδαξε για πολλά χρόνια σε ελληνικά σχολεία του Καΐρου και της Αλεξάνδρειας. Στις αρχές του 1878 ο Θ. Κωνσταντινίδης συνέλαβε την ιδέα πως ήταν πια καιρός ν’ αποκτήσει και η σκλαβωμένη Κύπρος την πρώτη δική της εφημερίδα. Για το σκοπό αυτό έγραψε στην Κύπρο για να εξασφαλίσει άδεια έκδοσης εφημερίδας στα ελληνικά από τις τουρκικές αρχές. Για εξασφάλιση της άδειας μεσολάβησε η επιτροπή του Αναγνωστηρίου «Κιτιεύς» προς τον πασά της Λάρνακας, ο οποίος ύστερα από πολλές πιέσεις παραχώρησε την άδεια για την εισαγωγή τυπογραφείου και έκδοση της πρώτης ελληνικής εφημερίδας στην Κύπρο.
Τον Μάιο του 1878 ο Θεόδουλος Κωνσταντινίδης, με την παρότρυνση 16 διακεκριμένων ομογενών που ζούσαν στο Κάιρο και την Αλεξάνδρεια, πήρε την τελική απόφαση να εγκαταλείψει τη διδασκαλική έδρα στο Κάιρο και να έλθει στη Λάρνακα για έκδοση της Κύπρου. Επειδή, όμως, ο ίδιος δεν διέθετε τα οικονομικά μέσα, έκανε σχετική συμφωνία με τους πιο πάνω ομογενείς οι οποίοι του παραχώρησαν δάνειο για την αγορά μεταχειρισμένου τυπογραφείου που στοίχισε 220 εικοσάφραγκα. Όταν ο Κωνσταντινίδης έφθασε στην Κύπρο, τη διοίκηση του νησιού είχαν αναλάβει στο μεταξύ οι Βρετανοί, γι΄ αυτό απευθύνθηκε στον πρώτο Βρετανό αρμοστή σερ Γκάρνετ Γούλσλεϋ ζητώντας άδεια και προστασία για έκδοση της εφημερίδας. Ο Βρετανός αρμοστής απάντησε πως μπορούσε να προχωρήσει στην έκδοση με τον όρο ότι η εφημερίδα θα έπρεπε να εκδίδεται ταυτόχρονα και στην αγγλική. Ο όρος αυτός αποδείχτηκε μοιραίος για τη ζωή της εφημερίδας. Για τον σκοπό αυτό ο Κωνσταντινίδης προσέλαβε σαν συντάκτη τον Άγγλο Ου. Πάλμερ, τον οποίο πλήρωνε £4 τον μήνα, ποσό σημαντικό για την εποχή εκείνη.
Παρά το γεγονός ότι το πρώτο φύλλο της εφημερίδας, που κυκλοφόρησε στις 29.8.1878 σε 1.000 αντίτυπα, εξαντλήθηκε αμέσως, η οικονομική βιωσιμότητά της αποδείχτηκε προβληματική. Γι΄ αυτό ο Κωνσταντινίδης αναγκάστηκε να ενοικιάσει το τυπογραφείο του στον Άγγλο υπάλληλό του και αργότερα, για να πάρει δάνειο, να το βάλει ενέχυρο στην αγγλική εταιρεία Henry King & Co. που το κατέσχε, γιατί ο Κωνσταντινίδης δεν μπόρεσε ν’ ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Για να πάρει πίσω το τυπογραφείο του ο Κωνσταντινίδης μπήκε σε μακρούς δικαστικούς αγώνες, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Ο Πάλμερ μαζί με την αγγλική εταιρεία συνέχισαν την έκδοση της εφημερίδας (αρχικά ελληνικά και αγγλικά και αργότερα μόνο αγγλικά) μέχρι το 1882.
Το πρώτο φύλλο της Κύπρου ήταν τετρασέλιδο. Αποτελείται από δυο σελίδες στα ελληνικά και δυο στα αγγλικά. Στην ουσία, όμως, αποτελείται από δυο ξεχωριστές εφημερίδες, αφού και η αρίθμηση είναι διαφορετική (σελίδα 1 και σελίδα 2 για την ελληνική και page 1 και page 2 για την αγγλική). Επιπρόσθετα τα περιεχόμενα είναι διαφορετικά. Μόνο ένα άρθρο στην πρώτη σελίδα είναι το ίδιο. Το άρθρο αυτό γράφτηκε στα αγγλικά και μεταφράστηκε στα ελληνικά από κάποιον με τα αρχικά Ν.Κ.Λ. Όλα τα υπόλοιπα θέματα (άρθρα, ειδήσεις, διαφημίσεις), είναι διαφορετικά. Η εντύπωση που επικρατούσε μέχρι τώρα και γράφτηκε από διάφορους, ότι δηλαδή η άδεια του Βρετανού αρμοστή συνοδευόταν με τον όρο ότι και οι δυο εκτυπώσεις (ελληνική και αγγλική) έπρεπε να περιλαμβάνουν το ίδιο περιεχόμενο, αποδεικνύεται ότι δεν είναι ορθή.
Η εφημερίδα έχει μέγεθος 47X30 εκ. και σχήμα τετράστηλο. Κάθε στήλη έχει πλάτος 6,5 εκ. Οι στήλες χωρίζονται μεταξύ τους με κάθετες χοντρές γραμμές. Φωτογραφίες, σκίτσα ή σχέδια δεν υπάρχουν.
Στην προμετωπίδα της ελληνικής εκτύπωσης αναγράφονται μεταξύ άλλων τα εξής: ΚΥΠΡΟΣ (με μεγάλα μαύρα κεφαλαία γράμματα στο κέντρο). Κάτω από τον τίτλο: ΕΚΔΙΔΟΤΑΙ ΑΠΑΞ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ. ΕΤΟΣ Α’ – Ἐν Σκάλᾳ Κύπρου 17/29 Αὐγούστου 1878 -ΑΡΙΘ. 1. ΤΙΜΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ: Ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ Σελ. 20. Ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ Σελ. 30. Ἕκαστον φύλλον τιμᾶται Πέν. 5. Π ᾶσα ἀπόδειξις πληρωμῆς δέον νά φέρῃ τήν ὑπογραφήν τοῦ ἰδιοκτήτου. ΤΙΜΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΕΩΝ: Δι’ ἕκαστον στίχον Σελ. 1. Διατριβαί καί εἰδοποιήσεις προπληρώνονται. Γραφεῖον καί Τυπογραφεῖον ὁδός Τυπογραφείου. Ἰδιοκτήτης: Θ. Κωνσταντινίδης. Συντάκται: Οὐ. Πάλμερ καί Θ. Κωνσταντινίδης.
Η πρώτη σελίδα του πρώτου φύλλου καλύπτεται από δυο κύρια άρθρα. Το πρώτο φέρει τίτλο Τοῖς Ὁμογενέσι μου και αποτελεί τη διακήρυξη στόχων και προθέσεων της εφημερίδας. Το δεύτερο είναι άτιτλο και αποτελεί μετάφραση του κυρίου άρθρου που δημοσιεύεται στην αγγλική έκδοση. Το πρώτο κύριο άρθρο αποτελεί ένα ύμνο προς το λειτούργημα της δημοσιογραφίας και τον ουσιαστικό κοινωνικό ρόλο που πρέπει να διαδραματίζει για την ομαλή λειτουργία των θεσμών. Το άρθρο αρχίζει ως εξής:
Ἡ πρώτη ἐν Κύπρῳ ἐκδιδομένη ἐφημερίς ἐπέπρωτο νά ἴδῃ τό φῶς, ὅτε τά τέκνα τῆς πλουσιωτάτης ταύτης νήσου πρώτην ἴσως φοράν μετά τούς Εὐαγόρας δύνανται ν’ ἀναπνεύσωσιν ἐλευθέρως. Ἐπέπρωτο ν’ ἀναπετασθῇ ἡ ἀγγλική σημαία λαμπρά, μέλημα ἔχουσα τόν πολιτισμόν καί τήν πρόοδον καί νά παρακολουθήσῃ ταύτην ἡ ἔκδοσις τοῦ προαναγγελθέντος φύλλου μου, ὅπερ ὅ,τι καλόν, ὅ,τι ἐκπολιτιστικόν, ὅ,τι μέγα θά διδάσκῃ νῦν τοῖς Ἀναγνώσταις του ἐλευθέρως. Ὁ τύπος τότε μόνον καθίσταται μοχλός καί ἐλατήριον πολιτισμοῦ, ὅ,τι χαμερπές, ὅ,τι δοῦλον, ὃ,τι τυραννικόν ὅ,τι στάσιμον, πάντα ταῦτα τά φάσματα δέν φοβεῖται, ἀλλ’ ἐκπέμπων κατ’ αὐτῶν ὡς εὒστοχον βολήν τήν χρυσοφαῆ τῆς ἀληθείας ἀκτῖνα, οὐ μόνον ἀποδιώκει καί διαλύει, ἀλλά καί καθίστησιν αὐτά ἀποτρόπαια καί εἰδεχθῆ παντί ἔχοντι καρδίαν καί αἰσθανομένῳ ὅτι ἔστι φῶς ἐν τῷ κόσμῳ.
Στη συνέχεια ο Θεόδουλος Κωνσταντινίδης ξεδιπλώνει την αγάπη και προσήλωσή του στο ελληνικό έθνος και την ιδιαίτερή του πατρίδα, όχι όμως με σοβινισμό αλλά μέσα στα πλαίσια μιας παγκόσμιας κοινωνίας.
Γενικά η πρώτη κυπριακή εφημερίδα παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον τόσο για την ιστορία της κυπριακής δημοσιογραφίας και τυπογραφίας, όσο και για τις πληροφορίες που μας δίνει για την πολιτική, ιστορική, οικονομική και κοινωνική κατάσταση στο νησί όταν έφθασαν οι Βρετανοί κατακτητές το 1878. Δυστυχώς δεν σώζονται όλα τα φύλλα της εφημερίδας αυτής, αλλά και αυτά που υπάρχουν βρίσκονται, τα περισσότερα, εκτός Κύπρου.
Πηγή: Α. ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ / https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=6325&-V=limmata&fbclid=IwY2xjawMeXk9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBRTUthbTNIZGpxendKVk4yAR4GILCWXxUqIy7yxjI6paZjPE2EmBvYZHjrcGQik3h94Zv7fa2FEr-3bjGs0Q_aem_5juz5LUV3-lVJO2IAYpUKg
“Cyprus – Κύπρος”
Under this title, the first Cypriot newspaper was published in Larnaca on August 29, 1878.
The publisher, director, and sole editor of this pioneering newspaper was the teacher Theodoulos Konstantinidis*, an idealist and fervent patriot who was destined to become the pioneer and founder of the Cypriot press, since with him begins the history of Cypriot journalism. Konstantinidis was from Larnaca and taught there for a few years. Later, he emigrated to Egypt, where he taught for many years in Greek schools in Cairo and Alexandria.
In early 1878, Konstantinidis conceived the idea that the enslaved Cyprus should finally have its own newspaper. For this purpose, he wrote to Cyprus to secure a license from the Turkish authorities to publish a Greek-language newspaper. The committee of the “Kitieus” Reading Society intervened with the Pasha of Larnaca, who, after much pressure, granted the license to import a printing press and publish the first Greek newspaper in Cyprus.
In May 1878, with the encouragement of 16 distinguished compatriots living in Cairo and Alexandria, Konstantinidis made the final decision to leave his teaching position in Cairo and come to Larnaca to publish Cyprus. However, since he lacked financial means, he made an agreement with the aforementioned compatriots, who provided him with a loan to purchase a second-hand printing press that cost 220 twenty-franc pieces. By the time Konstantinidis arrived in Cyprus, the British had already taken over the administration of the island. Thus, he appealed to the first British High Commissioner, Sir Garnet Wolseley, requesting permission and protection to publish the newspaper. The High Commissioner replied that he could proceed on the condition that the newspaper would also be published in English. This condition proved fatal for the newspaper’s survival. To meet it, Konstantinidis hired the Englishman W. Palmer as editor, paying him £4 a month—a considerable sum at the time.
Although the first issue of the newspaper, published on 29 August 1878 in 1,000 copies, sold out immediately, its financial viability proved problematic. Consequently, Konstantinidis was forced to rent his printing press to his English employee and later, in order to secure a loan, to pawn it to the English company Henry King & Co., which confiscated it because he could not meet his obligations. Konstantinidis engaged in long legal battles to recover his press, but without success. Palmer, together with the English company, continued publishing the newspaper (initially in Greek and English, and later only in English) until 1882.
The first issue of Cyprus was four pages long: two in Greek and two in English. In essence, however, it consisted of two separate newspapers, as even the numbering was different (pages 1 and 2 for the Greek edition, and page 1 and page 2 for the English). The contents were also different, except for one article on the first page, which appeared in both editions. This article was originally written in English and translated into Greek by someone with the initials N.K.L. All other articles (news, features, advertisements) were different. The prevailing impression until now, written by various sources, that the license of the British High Commissioner required both editions (Greek and English) to contain the same content, has been shown to be incorrect.
The newspaper measured 47 x 30 cm and was printed in a four-column format. Each column was 6.5 cm wide, separated by thick vertical lines. There were no photographs, sketches, or illustrations.
On the masthead of the Greek edition the following appeared: ΚΥΠΡΟΣ (in large black capital letters at the center). Below the title: Published once a week. Year I – At Skala, Cyprus, 17/29 August 1878 – No. 1. Subscription price: Domestic, 20 grosia. Abroad, 30 grosia. Each issue costs 5 pence. Every receipt must bear the owner’s signature. Advertising rates: 1 grosi per line. Articles and notices must be prepaid. Office and printing house: Printing House Street. Owner: Th. Konstantinidis. Editors: W. Palmer and Th. Konstantinidis.
The front page of the first issue was covered by two leading articles. The first, titled To My Compatriots, was a declaration of the newspaper’s aims and intentions. The second was untitled and was a translation of the editorial published in the English edition. The first article was a hymn to the mission of journalism and its essential social role in ensuring the proper functioning of institutions. It began as follows:
“The first newspaper to be published in Cyprus was destined to see the light of day when the children of this most prosperous island could, perhaps for the first time since Evagoras, breathe freely. It was destined that the British flag, bright and glorious, a symbol of civilization and progress, would be raised, and that this would be followed by the publication of my announced issue, which, freely now, shall teach its readers whatever is good, whatever is enlightening, whatever is great. The press becomes a true lever and spring of civilization only when it does not fear what is base, enslaved, tyrannical, or stagnant, but instead sends forth against them, like a well-aimed strike, the golden beam of truth—not only dispelling and dissolving them, but also rendering them abominable and hideous to every heart and every person who feels that there is light in the world.”
Konstantinidis then unfolded his love and devotion to the Greek nation and his homeland, not with chauvinism but within the framework of a universal society.
In general, the first Cypriot newspaper is of great interest both for the history of Cypriot journalism and printing, and for the information it provides about the political, historical, economic, and social situation on the island when the British conquerors arrived in 1878. Unfortunately, not all issues of this newspaper have survived, and most of those that do are kept outside Cyprus.
Source: A. Sofokleous / Polignosi.com
