Text follows in English
Κάθε χρόνο, δισεκατομμύρια πουλιά ξεκινούν ένα μακρύ και ταυτόχρονα επικίνδυνο ταξίδι, διασχίζοντας ηπείρους και ωκεανούς για να φτάσουν στους τόπους αναπαραγωγής ή διαχείμασής τους. Η Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστευτικών Πουλιών, που φέτος τιμάται στις 12 Οκτωβρίου, είναι μια ευκαιρία να υπενθυμίσουμε τη σημασία της προστασίας αυτών των ειδών και των ενδιαιτημάτων τους, τόσο παγκοσμίως όσο και τοπικά.
Η Κύπρος στον παγκόσμιο χάρτη της μετανάστευσης
Η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στο ανατολικό άκρο της Μεσογείου, αποτελεί έναν κρίσιμο σταθμό ξεκούρασης και κομβικό σημείο ανεφοδιασμού για εκατομμύρια μεταναστευτικά πουλιά που ταξιδεύουν μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής. Κατά τις περιόδους άνοιξης και φθινοπώρου, από τον ουρανό της Κύπρου περνάνε χιλιάδες μεταναστευτικά πουλιά, από τα πιο μεγάλα όπως γερανοί, πελαργοί, μεγάλα και μεσαία αρπακτικά και υδρόβια, καθώς πλήθος άλλων μικρότερων ειδών που ορισμένα κάνουν και στάση στο νησί μας για ανεφοδιασμό και ξεκούραση, σε σημαντικούς βιότοπους όπως οι αλυκές Λάρνακας και Ακρωτηρίου, ο υγρότοπός «Λειβάδι» Ακρωτηρίου, οι λίμνες Παραλιμνίου και Ορόκλινης, το Κάβο Γκρέκο, η χερσόνησος Ακάμα και άλλα, απαραίτητα για τη συνέχιση της μετακίνησης από τη Κύπρο προς άλλες γεωγραφικές τοποθεσίες.
Ποικιλία ειδών και σπάνια φαινόμενα
Πάνω από 200 είδη μεταναστευτικών πουλιών καταγράφονται στην Κύπρο, ανάμεσά τους και σπάνια ή απειλούμενα είδη, όπως ο Στικταετός (Clanga clanga), το Μαυροφάλκονο (Falco vespertinus) και ο Μαυροπετρίτης (Falco eleonorae). Οι υγρότοποι, οι κοιλάδες ποταμών, οι παράκτιες περιοχές και τα ορεινά περάσματα λειτουργούν ως “πράσινοι διάδρομοι” που επιτρέπουν στα πουλιά να συνεχίσουν το ταξίδι τους με ασφάλεια.
Απειλές και προκλήσεις
Δυστυχώς, τα μεταναστευτικά πουλιά αντιμετωπίζουν σοβαρές απειλές, τόσο κατά τη μετανάστευση όσο και στους ενδιάμεσους σταθμούς: παράνομη παγίδευση, καταστροφή ενδιαιτημάτων, κλιματική αλλαγή και εμπόδια στις μεταναστευτικές διαδρομές λόγω της αστικοποίησης, ανεμογεννήτριες και δίκτυα ενεργειακής υποδομής . Στην Κύπρο, παρά τις βελτιώσεις των τελευταίων χρόνων, η παγίδευση με δίχτυα και ξόβεργα με τη χρήση ηχοπαραγωγικών συσκευών παραμένει σοβαρό πρόβλημα σε ορισμένες περιοχές.
Το ταξίδι του νεαρού Αριστοφάνη
Ο Αριστοφάνης είναι ένα νεαρό φλαμίνγκο που βρέθηκε εξαντλημένο στην Κύπρο τον Αύγουστο του 2023. Μεταφέρθηκε άμεσα στο κέντρο περίθαλψης της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, όπου παρέμεινε για 2 μήνες περίπου. Ακολούθως, τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου, η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας τοποθέτησε πομπό στο φλαμίνγκο για να καταγράφονται οι κινήσεις του και το απελευθέρωσε στην αλυκή Ακρωτηρίου.
Μέσω του πομπού μάθαμε ότι μέχρι τον Μάη του 2024, ο Αριστοφάνης βρισκόταν στην Αλυκή Ακρωτηρίου. Έπειτα επισκέφτηκε διάφορους υγροβιότοπους της Κύπρου. Τις λίμνες Ορόκλινης, Παραλιμνίου, Αμμοχώστου (Αγ. Λουκάς), Καράολος και το βόρειο τμήμα των εκβολών Πεδιαίου – Γιαλιά. Στη συνέχεια έκανε ένα σύντομο ταξίδι 7 ημερών στην Τουρκία, στη λίμνη Ereğli και ακολούθως επέστρεψε στην Κύπρο όπου και παρέμεινε για ένα μήνα περίπου. Ύστερα έκανε μια σύντομη στάση 24 ωρών στον υγροβιότοπο του Eilat στο Νότιο Ισραήλ, διέσχισε την Ερυθρά θάλασσα και την επόμενη μέρα πήγε νότια.
Συνέχισε το ταξίδι του νότια, καταλήγοντας στην Αίγυπτο και το βόρειο Σουδάν, πάντα ακολουθώντας τον Νείλο. Τα τελευταία στίγματα που έχουμε λάβει είναι από τον Δεκέμβρη του 2024, όταν ο Αριστοφάνης επισκέφτηκε τη λίμνη Νουβία στο Σουδάν. Μάλλον λόγω μειωμένης δορυφορικής κάλυψης στην περιοχή δεν έχουμε λάβει νέα δεδομένα από τότε. Ανυπομονούμε όμως να δούμε πώς θα συνεχίσει τα ταξίδια του το νεαρό φλαμίνγκο!
Ένα κοινό καθήκον
Η προστασία των μεταναστευτικών πουλιών δεν γνωρίζει σύνορα. Απαιτεί διεθνή συνεργασία, ευαισθητοποίηση των πολιτών και ενίσχυση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Η Κύπρος έχει ρόλο-κλειδί σε αυτή την προσπάθεια και κάθε βήμα προς τη διατήρηση των φυσικών της οικοσυστημάτων συμβάλλει στην παγκόσμια προστασία της βιοποικιλότητας.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστευτικών Πουλιών, καλούμε όλους να παρατηρήσουν, να μάθουν και να προστατεύσουν αυτά τα υπέροχα είδη που διασχίζουν τον κόσμο για να επιβιώσουν. Μαζί μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι οι ουρανοί της Κύπρου θα συνεχίσουν να γεμίζουν φτερά και τραγούδια για πολλές γενιές ακόμα.
Πώς το έργο Πανδώτειρα βοηθά τα μεταναστευτικά πουλιά
Στο πλαίσιο του Έργου Πανδώτειρα, ενός δεκαετούς Έργου το οποίο συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα LIFE της ΕΕ, θα καλυφθούν τα κενά γνώσης σχετικά με τις ειδικές απαιτήσεις ορισμένων ειδών για τη διατροφή, τη φωλεοποίηση και την ανάπαυση, καθώς και την ποσοτικοποίηση των απειλών που αυτά αντιμετωπίζουν. Η κάλυψη αυτών των κενών γνώσης θα επιτρέψει την υιοθέτηση στοχευμένων δράσεων διατήρησης για τη βελτίωση της κατάστασης των ειδών αυτών σε συγκεκριμένες Ζώνες Ειδικής Προστασίας. Ως αποτέλεσμα, θα μπορέσουν να επιτευχθούν οι στόχοι διατήρησης, τόσο για τα είδη, όσο και για τις περιοχές του δικτύου Natura 2000 στις οποίες βρίσκουμε τα είδη αυτά.
Μάθετε περισσότερα για το έργο Πανδώτειρα εδώ.
Συγγραφή: Χάρης Χατζηστυλλής (Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας), Ανταία Χρίστου (BirdLife Cyprus)
Πηγή: dialogos.com.cy
World Migratory Bird Day – October 12
Every year, billions of birds embark on a long and perilous journey, crossing continents and oceans to reach their breeding or wintering grounds. World Migratory Bird Day, celebrated this year on October 12, is an opportunity to remind ourselves of the importance of protecting these species and their habitats—both globally and locally.
Cyprus on the Global Migration Map
Due to its geographical position at the eastern end of the Mediterranean, Cyprus serves as a crucial resting stop and refueling point for millions of migratory birds traveling between Europe, Asia, and Africa. During spring and autumn migration seasons, thousands of migratory birds can be seen flying over the island’s skies—ranging from large species such as cranes, storks, and raptors, to numerous smaller species. Many of them stop on the island to rest and refuel in important habitats such as the Larnaca and Akrotiri Salt Lakes, the Akrotiri Wetland (“Livadhi”), the Paralimni and Oroklini Lakes, Cape Greco, the Akamas Peninsula, and others, all vital for their continued journey from Cyprus to other destinations.
Diversity of Species and Rare Phenomena
More than 200 species of migratory birds have been recorded in Cyprus, including rare or threatened ones such as the Greater Spotted Eagle (Clanga clanga), the Red-footed Falcon (Falco vespertinus), and Eleonora’s Falcon (Falco eleonorae). Wetlands, river valleys, coastal areas, and mountain passes act as “green corridors,” allowing birds to continue their journey safely.
Threats and Challenges
Unfortunately, migratory birds face serious threats during their journeys and at stopover sites: illegal trapping, habitat destruction, climate change, and obstacles caused by urbanization, wind turbines, and energy infrastructure. In Cyprus, despite improvements in recent years, trapping with nets and limesticks using sound devices remains a significant problem in some areas.
The Journey of Young Aristophanes
Aristophanes is a young flamingo found exhausted in Cyprus in August 2023. He was immediately taken to the Game and Fauna Service’s rehabilitation center, where he stayed for about two months. In October of the same year, the Service fitted him with a transmitter to track his movements and released him back into the Akrotiri Salt Lake.
Through the transmitter, it was discovered that until May 2024, Aristophanes remained at the Akrotiri Salt Lake. Later, he visited several wetlands across Cyprus—the Oroklini, Paralimni, Ammochostos (Agios Loukas), and Karaolos Lakes, as well as the northern part of the Pedieos–Yialias river estuaries. He then made a short seven-day journey to Turkey’s Ereğli Lake, before returning to Cyprus for about a month. Later, he stopped for 24 hours at the Eilat wetland in southern Israel, crossed the Red Sea, and continued south.
He went on to Egypt and northern Sudan, following the Nile River. The last data received from the transmitter dates to December 2024, when Aristophanes visited Lake Nubia in Sudan. Probably due to limited satellite coverage in that region, no new data has been received since. Nevertheless, we eagerly await news of how this young flamingo’s journey continues!
A Shared Responsibility
The protection of migratory birds knows no borders. It requires international cooperation, public awareness, and stronger environmental legislation. Cyprus plays a key role in this effort, and every step toward preserving its natural ecosystems contributes to the global protection of biodiversity.
On the occasion of World Migratory Bird Day, we invite everyone to observe, learn about, and protect these magnificent species that travel across the world to survive. Together, we can ensure that Cyprus’ skies will continue to be filled with wings and songs for generations to come.
How the “Pandoteira” Project Helps Migratory Birds
Within the framework of the Pandoteira Project, a ten-year initiative co-funded by the EU LIFE Programme, knowledge gaps regarding the feeding, nesting, and resting needs of certain species—as well as the threats they face—will be addressed. Filling these knowledge gaps will allow the implementation of targeted conservation actions to improve the conservation status of these species in specific Special Protection Areas. As a result, the conservation objectives for both the species and the Natura 2000 network sites where they are found can be achieved.
Learn more about the Pandoteira Project [here].
Written by: Charis Chatzistyllis (Game and Fauna Service), Anthea Christou (BirdLife Cyprus)
Source: dialogos.com.cy
