Text follows in English
Ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Χριστοδουλίδη στο ετήσιο μνημόσυνο των 13 Ηρώων Αξιωματικών, Υπαξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού και των Πυροσβεστών της ΕΜΑΚ
Παρασκευή, 11 Ιουλίου 2025, Ιερός Ναός Αγ. Νεομαρτύρων, Ναυτική Βάση “Αντιστράτηγος Ευάγγελος Φλωράκης”, Μαρί
Με αισθήματα συγκίνησης βρισκόμαστε και σήμερα εδώ, όπως κάθε χρόνο, για να τιμήσουμε τη μνήμη των 13 αξιωματικών, υπαξιωματικών και οπλιτών, που έχασαν τη ζωή τους σε μια από τις τραγικότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της χώρας μας, μετά το 1974.
Σαν σήμερα, πριν από ακριβώς 14 χρόνια, ο χώρος στον οποίο συγκεντρωθήκαμε, έγινε τόπος θυσίας για 13 συνανθρώπους μας και έκτοτε παραμένει ακλόνητο σημείο αναφοράς, που είναι βαθιά αποτυπωμένο στη συλλογική μνήμη του λαού μας.
Δεκατρείς συνάνθρωποί μας έχασαν τόσο άδικα τη ζωή τους από τη φονική έκρηξη που κατέστρεψε το ενεργειακό κέντρο της χώρας, που προκάλεσε τεράστια οικονομική ζημιά και οδήγησε τη χώρα μας σε μια πρωτοφανή πολιτειακή κρίση.
Από τότε, κάθε ξημέρωμα της 11ης Ιουλίου, το χρέος της ευθύνης μάς οδηγεί εδώ, για να πράξουμε το αυτονόητο: Να αποτείνουμε με περηφάνια, με συγκίνηση και με δέος τον οφειλόμενο φόρο τιμής στους ήρωες – μάρτυρες εκείνης της αποφράδας ημέρας, που έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας με κάθε τρόπο και μέσο να διαχειριστούν και να συγκρατήσουν την αστραπιαία εξέλιξη των γεγονότων. Τους ανθρώπους που προσπάθησαν να σώσουν όσο το δυνατό περισσότερους, να αποτρέψουν ή έστω να ελαχιστοποιήσουν τις απώλειες, να διαφυλάξουν ζωές και περιουσίες, πειθαρχώντας στο ιερό κάλεσμα του καθήκοντος. Μπροστά στην επερχόμενη απειλή στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων και δεν εγκατέλειψαν τις θέσεις τους.
Ο Πλοίαρχος Ανδρέας Ιωαννίδης, ο Αντιπλοίαρχος Λάμπρος Λάμπρου, ο Αρχικελευστής Κλεάνθης Κλεάνθους, ο ΕΠΥ Κελευστής Μιχάλης Ηρακλέους, οι ναύτες Μίλτος Χριστοφόρου, Χριστάκης Χριστοφόρου και Αντώνης Χαραλάμπους, ο Αρχιλοχίας της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ανδρέας Παπαδόπουλος, ο Αρχιπυροσβέστης Γιώργος Γιακουμή και οι πυροσβέστες Βασίλης Κρόκος, Σπύρος Τταντής, Παναγιώτης Θεοφίλου και Αδάμος Αδάμου μένουν πλέον στην Ιστορία και αποτελούν παράδειγμα, σύμβολο και ιδανικό. Τα ονόματά τους έχουν χαραχθεί στις στήλες των ηρώων του έθνους μας και μένουν άσβεστα.
Η παρουσία όλων μας εδώ σήμερα υποδηλώνει με τον πλέον επίσημο τρόπο την ύψιστη τιμή και αναγνώριση που αποδίδει η Πολιτεία στη θυσία των ηρώων αλλά και σε όσους τραυματίστηκαν κατά την αποφράδα εκείνη μέρα. Ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας υποκλίνομαι εκ μέρους του κυπριακού λαού στη θυσία των 13 αυτών ηρώων και απευθύνω στους συγγενείς τους, σε όλους εσάς, κοιτάζοντας σας στα μάτια, τη δημόσια συγγνώμη και τις απολογίες του κράτους.
Όλοι γνωρίζουμε ότι το πολύνεκρο εκείνο ατύχημα, η μεγάλη αυτή τραγωδία, δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Προκλήθηκε από μια αλληλουχία γεγονότων, λαθών και παραλείψεων, τα οποία προδιέγραφαν τα όσα θα ακολουθούσαν.
Η μέρα δεν προσφέρεται για βαρύγδουπα λόγια. Οφείλουμε όμως να επαναλάβουμε την υπόσχεση για τη μη επανάληψη τέτοιων λαθών και παραλήψεων, την επίδειξη της μέγιστης υπευθυνότητας σε κάθε απόφαση και επιλογή, όχι μόνο εθνικής αλλά και κοινωνικής σημασίας. Έχουμε υποχρέωση να λαμβάνουμε αποφάσεις με αίσθηση ευθύνης απέναντι και στον τελευταίο πολίτη αυτής της χώρας. Η διαφύλαξη και η προστασία της ακεραιότητας, της αξιοπρέπειας, των δικαιωμάτων και των ελευθεριών κάθε Κύπριου πολίτη, είναι απαράβατη υποχρέωση κάθε κράτους. Και για εμάς αυτή η υποχρέωση είναι αδιαπραγμάτευτη.
Μια χώρα που αγωνίζεται για φυσική επιβίωση δεν έχει την πολυτέλεια απωλειών με τόσο τραγικό και άδικο τρόπο. Είμαστε υπόλογοι απέναντι σε κάθε οικογένεια που εμπιστεύεται τα παιδιά της στην πατρίδα, απέναντι στον καθένα που υπηρετεί στα Σώματα ασφαλείας, απέναντι σε κάθε πολίτη αυτής της χώρας, απέναντι σε κάθε νέο και νέα.
Και ασφαλώς, η πατρίδα μας, οφείλει να ευγνωμονεί τους ήρωές της, να αποδίδει τις πρέπουσες τιμές σε όσους θυσίασαν τη ζωή τους ή τραυματίστηκαν εν ώρα καθήκοντος, να τους προβάλλει ως παραδείγματα προς μίμηση και να αναδεικνύει την προσφορά τους.
Η σημερινή μέρα στέλνει ένα μήνυμα ευθύνης προς όλους μας. Μήνυμα έντιμης και ανυποχώρητης επιτέλεσης του καθήκοντος και της αποστολής από οποιαδήποτε θέση και οποιοδήποτε αξίωμα. Η ημικατεχόμενή μας πατρίδα, έχει ανάγκη από πολίτες που υπηρετούν με εντιμότητα και υπευθυνότητα την αποστολή που τους ανατέθηκε, από πολίτες που αγωνίζονται με κάθε τρόπο για το καλώς νοούμενο συμφέρον της κοινωνίας και της πατρίδας, από ανθρώπους που δεν αψηφούν κινδύνους και προκλήσεις και μένουν σταθεροί στον προσανατολισμό και τον στόχο τους.
Το παράδειγμα των ηρώων που τιμούμε σήμερα, αυτό ακριβώς μας επιτάσσει: Να τηρήσουμε το χρέος μας και να φανούμε αντάξιοι της αποστολής μας. Με αυτή τη σκέψη και αυτό τον στοχασμό, θέλω να στείλω το μήνυμα ότι για εμάς, η ασφάλεια όσων υπηρετούν την πατρίδα μας και τον λαό μας, ιεραρχείται ως ύψιστη προτεραιότητα. Η θυσία των 13 ηρώων στο Μαρί μάς ελέγχει και μας ορίζει το μέγεθος της ευθύνης της αποστολής μας.
Ας είναι αιωνία η μνήμη τους.
Honor and Remembrance to the 13 Heroes – Today’s Speech by the President of the Republic at the Naval Base Mari
Speech by the President of the Republic Mr. Nikos Christodoulides at the annual memorial service for the 13 Hero Officers, Non-Commissioned Officers of the Navy and the Firefighters of EMAK
Friday, July 11, 2025, Holy Church of the New Martyrs, Naval Base “Lieutenant General Evangelos Florakis”, Mari
With feelings of deep emotion, we are gathered here today, as every year, to honor the memory of the 13 officers, non-commissioned officers, and soldiers who lost their lives in one of the most tragic moments in the modern history of our country, since 1974.
On this day, exactly 14 years ago, the place where we have gathered became a site of sacrifice for 13 of our fellow citizens and has since remained an unwavering point of reference, deeply engraved in the collective memory of our people.
Thirteen of our fellow citizens lost their lives so unjustly in the deadly explosion that destroyed the country’s energy center, caused enormous economic damage, and led our country into an unprecedented constitutional crisis.
Since then, every dawn of July 11, the duty of responsibility brings us here to do the obvious: to pay with pride, emotion, and reverence the due tribute to the heroes—martyrs of that fateful day—who lost their lives trying by every means and way to manage and contain the rapid development of events. These were the people who tried to save as many as possible, to prevent or at least minimize losses, to protect lives and property, obeying the sacred call of duty. Faced with the impending threat, they stood tall and did not abandon their posts.
Captain Andreas Ioannidis, Commander Lambros Lambrou, Chief Petty Officer Cleanthis Cleanthous, Petty Officer Michalis Heracleous, sailors Miltos Christoforou, Christakis Christoforou, and Antonis Charalambous, Chief Sergeant of the Fire Service Andreas Papadopoulos, Chief Firefighter Giorgos Giakoumis, and firefighters Vasilis Krokos, Spyros Ttantis, Panagiotis Theofilou, and Adamos Adamou remain forever in History and serve as examples, symbols, and ideals. Their names are engraved on the columns of our nation’s heroes and remain immortal.
Our presence here today symbolizes, in the most official way, the highest honor and recognition the State pays to the sacrifice of these heroes and to those who were injured on that fateful day. As President of the Republic of Cyprus, I bow on behalf of the Cypriot people to the sacrifice of these 13 heroes and offer their families—and all of you—looking you in the eyes, the public apology and regrets of the state.
We all know that this tragic, multi-fatal accident was not a bolt from the blue. It was caused by a sequence of events, errors, and omissions that foretold what was to follow.
This day is not for grand speeches. However, we must reiterate the promise that such mistakes and omissions will never be repeated, and to demonstrate utmost responsibility in every decision and choice, not only of national but also social importance. We have an obligation to make decisions with a sense of responsibility towards every last citizen of this country. The preservation and protection of the integrity, dignity, rights, and freedoms of every Cypriot citizen is an inviolable duty of every state. For us, this duty is non-negotiable.
A country struggling for physical survival cannot afford losses in such a tragic and unjust way. We are accountable to every family that entrusts its children to the homeland, to every person serving in the security forces, to every citizen of this country, to every young man and woman.
Certainly, our homeland must be grateful to its heroes, pay due honors to those who sacrificed their lives or were injured in the line of duty, present them as role models, and highlight their contribution.
Today sends a message of responsibility to all of us. A message of honest and unwavering fulfillment of duty and mission from any position or rank. Our semi-occupied homeland needs citizens who serve with honesty and responsibility the mission entrusted to them, citizens who fight in every way for the well-being of society and the homeland, people who do not flinch from dangers and challenges and remain steadfast in their direction and goal.
The example of the heroes we honor today demands exactly that: To fulfill our duty and prove worthy of our mission. With this thought and reflection, I want to send the message that for us, the safety of those who serve our homeland and our people is the highest priority. The sacrifice of the 13 heroes at Mari challenges us and defines the magnitude of the responsibility of our mission.
May their memory be eternal.
