Text follows in English
Τετάρτη, 30 Ιουλίου 2025, Δασάκι Άχνας
Είναι με μεγάλη συγκίνηση που συμμετέχω μαζί με τον Υπουργό Εσωτερικών και τον Υφυπουργό Τουρισμού στη σημερινή επετειακή εκδήλωση του Αθλητικού Σωματείου του Εθνικού Άχνας, εδώ στα αγιασμένα και μαρτυρικά χώματα του Δημοτικού Διαμερίσματος της Άχνας. Αποφασίσαμε να συμμετέχουμε παρά τις δύσκολες, τις πολύ τραγικές συνθήκες και μέρες που βιώνουμε ως κυπριακός λαός λόγω των φονικών πυρκαγιών στη Λεμεσό, γιατι είναι μια εκδήλωση μνήμης και τιμής, μια εκδήλωση, η οποία θέλει να θυμίσει σε όλους μας από τη μια τις κατεχόμενες μας περιοχές και την ίδια ώρα να διατρανώσει και την ετοιμότητα και την ελπίδα μας να αγωνιστούμε για να μην υπάρχουν κατεχόμενα εδάφη
Όσο και αν θέλει κάποιος να ξεχάσει ή να προσπεράσει για τους δικούς του λόγους τα τραγικά γεγονότα της τουρκικής εισβολής του 1974 και τη συνεχιζόμενη εδώ και 51 χρόνια κατοχή, η Άχνα θα στέκεται μέχρι την ευλογημένη μέρα της απελευθέρωσης ως σημείο αναφοράς, ως ορόσημο και θα αποτελεί την πιο ζωντανή υπόμνηση του τι έγινε το 1974. Γιατί εδώ, πολύ λίγα μέτρα μακριά στέκεται σαν μια άλλη πόλη φάντασμα, όπως η Αμμόχωστος, η βίαια, άδικα και παράνομα εγκαταλελειμμένη Άχνα. Η Άχνα και μετέπειτα το Δασάκι Άχνας που έγιναν τρανοί μάρτυρες του εγκλήματος που συντελέστηκε πριν από 51 χρόνια στην πατρίδα μας.
Από την έναρξη της τουρκικής εισβολής, η ιστορική και πλούσια σε παραγωγή και δράση κοινότητα της Άχνας, μιας από τις πιο πλούσιες κοινότητες στην Κύπρο με σχεδόν τέσσερεις χιλιάδες κατοίκους, άρχισε να δέχεται καταδιωγμένους και κατατρεγμένους πρόσφυγες, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μου οικογένειας η οποία φεύγοντας από τον Άγιο Λουκά Αμμόχωστου ήρθε στο Δασάκι της Άχνας, έμεινε εδώ και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη Λεμεσό.
Οι δεκάδες χιλιάδες των προσφύγων βρήκαν πρόσφορο καταφύγιο στο φιλόξενο Δασάκι της Άχνας, όπου και παρέμειναν πολλοί μέχρι να κοπάσει το κακό. Το Δασάκι που μεταμορφώθηκε σε ένα τεράστιο αντίσκηνο προστασίας και προσωρινής παραμονής προσφύγων από διάφορες περιοχές της κατεχόμενης Κύπρου. Που πρόσφερε τη σκιά, τη δροσιά και την ασφάλειά του. Που έγινε η προσφυγομάνα της Κύπρου. Οι Αχνιώτες ποτέ δεν πίστευαν ότι το Δασάκι, το οποίο άλλοτε, πριν το 1974, ήταν τόπος ξεγνοιασιάς, κοινωνικών εκδηλώσεων και χαράς, θα κατέληγε να γίνει τόπος καταφυγής και φιλοξενίας προσφύγων, τόπος δυσχέρειας, κακουχίας και πολλής οδύνης. Ο τόπος, ο οποίος λίγες μόνο μέρες μετά την παύση της εκεχειρίας θα γινόταν, αυτό είναι το τραγικό, και το δικό τους καταφύγιο, η δική τους προσφυγική στέγη. Διότι και σε αυτούς έλαχε η μοίρα της προσφυγιάς και του διωγμού. Μαζί με τις εκατοντάδες χιλιάδες προσφύγων, αναγκάστηκαν περί τα τέλη του Αυγούστου του 1974 να εγκαταλείψουν και αυτοί τις εστίες τους και να ενωθούν με τους υπόλοιπους πρόσφυγες μας. Να καταφύγουν ακριβώς απέναντι στο αγαπημένο τους Δασάκι και εκεί μέχρι σήμερα καθημερινά, κάθε ώρα και στιγμή να αγναντεύουν ό,τι άφησαν πίσω τους, να αγναντεύουν το βιός τους, τις οικίες τους, να αγναντεύουν μέρα και νύκτα την ψυχή και τη ζωή τους. Η θέα της κατεχόμενης, αφημένης στο έλεος του χρόνου, της ακατοίκητης και βουβής 51 χρόνια τώρα Άχνας, πραγματικά, συγκλονίζει τον κάθε περαστικό και οδοιπόρο, τον κάθε άνθρωπο. Αποτελεί μια ζωντανή μαρτυρία της πραγματικότητας, μια ζωντανή πληγή, ένα ανεπούλωτο τραύμα που πληγώνει κάθε ανθρώπινη ύπαρξη.
Κάπως έτσι, λοιπόν, την επαύριον της τουρκικής εισβολής, το Δασάκι Άχνας μετατράπηκε σε μια προσφυγική πολιτεία. Τα χιλιάδες αντίσκηνα αντικατέστησαν οι παράγκες και αυτές τα προσφυγικά καταλύματα. Έγινε η πονεμένη και δυσχερής προσφυγική κοινότητα σημείο διεθνούς ενδιαφέροντος και αναφοράς για τον τρόπο διαβίωσης των προσφύγων της Κύπρου, για την υποτυπώδη οργάνωση, τις συνθήκες υγιεινής, απασχόλησης, παιδείας και εν γένει της κοινωνικής ζωής που άρχιζε να πλάθεται και πάλι από το μηδέν. Ταυτόχρονα, όμως, αυτό που συντελέστηκε στην Άχνα αποκάλυψε και πολλές άλλες πτυχές. Αποκάλυψε το μεγαλείο της ψυχής των προσφύγων της Άχνας και άλλων κατεχόμενων εδαφών μας, αποκάλυψε την ανδρεία τους, τις μεγάλες τους αντοχές, την αγωνιστικότητά τους, την εργατικότητά τους, το σθένος και το πάθος τους για τη ζωή. Έγινε μαρτύριο και μαρτυρία του τουρκικού εγκλήματος που συντελέστηκε στο νησί μας και φανέρωσε ότι εδώ, η ελληνική μας καταγωγή είναι ζωντανή, φανέρωσε στην πράξη την ελληνική ψυχή που ξέρει να ανασταίνεται μέσα από τις στάχτες της, να μην τα βάζει κάτω και από το τίποτα να ξαναπλάθει και να ξαναζωντανεύει τις ρίζες της. Έστω και αν η θέα των ερειπωμένων σπιτιών της Άχνας πληγώνει και τραυματίζει την ψυχή των Αχνιωτών καθημερινά. Έστω και αν οι συνθήκες μέχρι σήμερα τους στερούν την επιστροφή, τους κρατούν λίγα μόνο μέτρα μακριά από τις εστίες τους.
Εδώ στην Άχνα, εδώ στην προσφυγομάνα Άχνα, και πιο συγκεκριμένα στο Δασάκι Άχνας, επιτρέψετέ μου να πω, έστω και αν είμαι ο πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας που δεν βίωσε τα γεγονότα της εισβολής, επιτελέστηκε και επιτελείται ένα πραγματικό θαύμα. Το τι είναι σήμερα το Δασάκι Άχνας, παρά τις δυσκολίες, τις προκλήσεις, το πώς εξελίχθηκε και το πώς μεταμορφώθηκε σε μια σύγχρονη πολιτεία, μια κοινότητα με έντονη κοινωνική, πολιτιστική και αθλητική δράση, με υποδομές, εκδηλώσεις και υπηρεσίες, αποδεικνύει ότι αυτός ο λαός έχει μεγάλα ψυχικά αποθέματα, είναι ένας λαός αυθεντικής ρωμιοσύνης, που «κάνει τον πόνο προσευχή», όπως λέει και το γνωστό τραγούδι, ταξιδεύει στον χρόνο χωρίς να χάνει την πορεία του, επιβιώνει και μεγαλουργεί κάτω από τις οποιεσδήποτε συνθήκες.
Γι’ αυτό, με πλήρη επίγνωση του τι αναφέρω, θέλω να σας εκφράσω τον σεβασμό της Πολιτείας. Υποκλίνομαι μπροστά στον αγώνα σας, τον καθημερινό, τον κοινωνικό, τον εθνικό. Υποκλίνομαι μπροστά στους πολίτες αυτού του τόπου, που όρθωσαν το ανάστημά τους απέναντι στη μεγαλύτερη τραγωδία της ζωής τους και κατάφεραν, όπως και άλλοι πονεμένοι και κατατρεγμένοι Έλληνες αδελφοί μας, οι Πόντιοι, οι Μικρασιάτες, να αφήσουν μεν το βιός του αλλά να κουβαλήσουν στις νέες τους πατρίδες ατόφια, ολοζώντανη και πολύτιμη την ελληνική ψυχή τους και, ναι, θα πράξουμε ό,τι είναι δυνατόν να απελευθερώσουμε τον τόπο μας και να μην υπάρχουν άλλες ξεχασμένες πατρίδες.
Νιώθω συγκινημένος αλλά και περήφανος και για το Αθλητικό Σωματείο του Εθνικού Άχνας. Ένα Σωματείο που ιδρύθηκε στην κατεχόμενη Άχνα λίγα μόνο χρόνια πριν από την τουρκική εισβολή, το 1968, έχει ιδιαίτερη σημασία το σύμβολο και τι περιλαμβάνει, τις περιοχές που περιλαμβάνει και που από πολύ νωρίς έγινε γνωστό για τις επιτυχίες και τις επιδόσεις του. Ο Εθνικός Άχνας, όπως και τα υπόλοιπα άλλα Αθλητικά Σωματεία, η Ανόρθωση και η Νέα Σαλαμίνα, προσφυγοποιήθηκε και μετέφερε την έδρα του στο Δασάκι της Άχνας. Είναι γεγονός, ότι ο Εθνικός Άχνας δίκαια καθιερώθηκε και εδραιώθηκε ως ομάδα της Πρώτης Κατηγορίας, έφτασε σε τελικούς Κυπέλλου και αποτελεί σημαντικό παράγοντα προσφοράς, όχι μόνο στα Αθλητικά, αλλά και στα κοινωνικά, πολιτιστικά και εθνικά δρώμενα. Ο Εθνικός Άχνας επάξια ξεχωρίζει ανάμεσα σε όλες τις ομάδες του Κυπριακού Ποδοσφαίρου για την αγωνιστικότητα, το πάθος, το επίπεδο, την οργάνωση και τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζει κάθε πρόκληση.
Ο Εθνικός Άχνας έχει τον καλύτερο επενδυτή, έχει τον Κίκη Φιλίππου, που είναι η ισχυρότερη ασφαλιστική δικλείδα για το μέλλον του Εθνικού Άχνας.
Αν πραγματικά αναγνωρίζουμε και στηρίζουμε το έργο του Εθνικού Άχνας οφείλουμε να συνεισφέρουμε στην πράξη και όχι μόνο με λόγια.
Οφείλει και η ΚΟΠ να συνεισφέρει. Γνωρίζω ότι έχει συνεισφέρει για το γήπεδο ΑΕΚ Αρένα ένα ποσό 800 χιλιάδων ευρώ, για τον Εθνικό Άχνας πρέπει να είναι σαφώς μεγαλύτερο το ποσό, αλλά και γενικότερα όλοι που είμαστε απόψε εδώ θα πρέπει να αποδείξουμε στην πράξη την αγάπη μας για τον Εθνικό Άχνας.
Όπως έχω ήδη αναφέρει, η περίπτωση των προσφύγων της Κύπρου από την τουρκική εισβολή του 1974 και ειδικότερα των προσφύγων της Άχνας είναι μια ζωντανή πληγή της σύγχρονης Ιστορίας της πατρίδας μας. Έχουμε όλοι και εμείς πρωτίστως ως Πολιτεία, την ευθύνη απέναντι σε όλους τους πολίτες τούτου του τόπου να εργαστούμε σκληρά, με κάθε διπλωματικό μέσο για να δημιουργηθούν οι συνθήκες για επανέναρξη των συνομιλιών, για απελευθέρωση, για επανένωση της πατρίδας μας. Ούτε εθελοτυφλώ ούτε τρέφω αυταπάτες για τις δυσκολίες και τις προκλήσεις της προσπάθειας, έχουμε να αντιμετωπίσουμε την αδιαλλαξία και την αρνητική προσέγγιση της τουρκικής πλευράς, αλλά αυτό δεν αποτελεί άλλοθι. Έχουμε αναλάβει αυτό τον αγώνα με κάθε επίγνωση των δυσκολιών και των προβλημάτων, αλλά με ένα διεκδικητικό ρεαλισμό δεν θα σταματήσουμε να αγωνιζόμαστε μέχρι να απελευθερώσουμε τον τόπο μας.
Speech by the President of the Republic, Mr. Nikos Christodoulides
At the event organized by the Ethnikos Achna Sports Club
Commemorating the Anniversary of the Turkish Invasion
Wednesday, July 30, 2025 – Dasaki Achna
It is with deep emotion that I take part today, together with the Minister of the Interior and the Deputy Minister of Tourism, in this commemorative event organized by the Ethnikos Achna Sports Club, here in the sanctified and martyred land of the Municipal District of Achna. Despite the difficult and tragic days we are currently experiencing as a Cypriot people due to the deadly fires in Limassol, we chose to be present because this is an event of remembrance and honor. It serves as a powerful reminder of our occupied territories and, at the same time, reaffirms both our readiness and our hope to continue the struggle until there are no more occupied lands.
No matter how much someone might wish to forget or overlook—for their own reasons—the tragic events of the Turkish invasion of 1974 and the ongoing occupation that has lasted for 51 years, Achna will continue to stand, until the blessed day of liberation, as a landmark and a living reminder of what took place in 1974. Because here, just a few meters away, stands another ghost town, like Famagusta—the violently, unjustly, and illegally abandoned Achna. Achna, and later Dasaki Achna, became powerful witnesses to the crime committed against our homeland 51 years ago.
From the outset of the invasion, the historic and productive community of Achna—one of the most prosperous in Cyprus with nearly 4,000 residents—began receiving displaced and persecuted refugees, including my own family, who fled from Ayios Loukas in Famagusta and found refuge in Dasaki Achna before eventually relocating to Limassol.
Tens of thousands of refugees found shelter in the welcoming Dasaki of Achna, where many remained until the worst had passed. Dasaki was transformed into a massive tent city, a place of protection and temporary refuge for displaced persons from all over occupied Cyprus. It offered shade, safety, and comfort—it became the mother of all refugee communities in Cyprus. The people of Achna could never have imagined that this place, which before 1974 had been one of leisure, social gatherings, and joy, would turn into a place of hardship, struggle, and immense pain. Tragically, just days after the ceasefire, Dasaki would become their own place of refuge, their own makeshift home in exile. Because they too were fated to become refugees. Alongside hundreds of thousands of others, the people of Achna were forced to abandon their homes in late August 1974 and join the rest of our displaced population. They sought refuge just across the way, in their beloved Dasaki, and there—every day, every hour—they gaze longingly toward what they left behind: their homes, their livelihoods, their souls.
The sight of occupied Achna—uninhabited, abandoned for 51 years, left to the mercy of time—is deeply moving to every passerby and traveler. It stands as a living testimony to the truth, a wound that refuses to heal, a trauma that pierces the heart of every human being.
Thus, in the aftermath of the Turkish invasion, Dasaki Achna was transformed into a refugee town. Thousands of tents were replaced by shacks, and later by refugee housing. This struggling and pained community became an international point of reference for the conditions in which Cypriot refugees were forced to live—the rudimentary organization, the challenges of sanitation, employment, education, and the rebuilding of social life from scratch. But what happened in Achna also revealed other dimensions. It revealed the greatness of spirit of the refugees of Achna and other occupied areas. Their bravery, resilience, work ethic, determination, and passion for life shone through. It became both a witness and a testimony of the Turkish crime committed on our island. It showed the world that our Hellenic heritage is alive and well—that the Greek soul knows how to rise from its ashes, never gives up, and knows how to rebuild and revive its roots from nothing.
Even though the sight of their ruined homes continues to wound the hearts of Achna’s people every single day, even though the circumstances still deprive them of their right to return and keep them just a few meters from their rightful homes.
Here in Achna—here in refugee mother Achna, and more specifically in Dasaki Achna—allow me to say, even though I am the first President of the Republic of Cyprus who did not experience the events of the invasion firsthand, a true miracle took place and continues to unfold. What Dasaki Achna has become today, despite difficulties and challenges—how it evolved into a modern community with active social, cultural, and athletic life, with infrastructure, events, and services—proves that our people possess immense inner strength. We are a people of authentic Romiosyni, who, as the famous song says, “turn pain into prayer,” travel through time without losing their way, survive and thrive under any conditions.
That is why, with full awareness of what I say, I want to express the respect of the State. I bow before your struggle—your daily, social, and national struggle. I bow before the citizens of this land, who stood tall in the face of the greatest tragedy of their lives and, like other pain-stricken and persecuted Greek brothers—Pontians, Asia Minor refugees—may have left behind their material possessions but carried their Greek soul whole, alive, and precious to their new homelands. And yes, we will do everything in our power to liberate our land and ensure there are no more forgotten homelands.
I am both moved and proud of the Ethnikos Achna Sports Club. A club founded in occupied Achna just a few years before the Turkish invasion, in 1968, with a meaningful emblem that represents its regions. Ethnikos Achna quickly became known for its achievements and performances. Like other sports clubs—Anorthosis and Nea Salamina—it became a refugee club and moved its base to Dasaki Achna. Ethnikos Achna rightfully established itself as a First Division team, reached Cup finals, and continues to be a major contributor—not only in sports but also in social, cultural, and national affairs. Ethnikos Achna stands out among all Cypriot football clubs for its competitiveness, passion, professionalism, organization, and seriousness with which it tackles every challenge.
Ethnikos Achna has the best possible investor—Mr. Kikis Philippou—who is the strongest safeguard for its future.
If we truly recognize and support the work of Ethnikos Achna, we must contribute in practice—not just with words.
The Cyprus Football Association also has a duty to contribute. I know it has allocated 800,000 euros for the AEK Arena stadium, but the amount for Ethnikos Achna should be significantly larger. And in general, everyone present here tonight must prove their love for Ethnikos Achna through actions.
As I’ve already mentioned, the case of Cyprus’ refugees from the Turkish invasion of 1974—particularly the refugees from Achna—is a living wound in our country’s modern history. All of us—and above all the State—have a duty to work tirelessly, using all diplomatic means, to create the conditions necessary for the resumption of negotiations, for liberation, and for the reunification of our homeland. I do not turn a blind eye or entertain illusions about the difficulties and challenges of this effort. We face the intransigence and negative stance of the Turkish side—but that is no excuse. We have undertaken this struggle with full awareness of the obstacles and difficulties, and with assertive realism, we will not stop fighting until we liberate our land.
