Text follows in English
ΤΟΥ ΑΝΤΡΟΥ Γ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ*
Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα μετά τις έντονες συζητήσεις που προκάλεσε η ψήφιση των κανονισμών για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο, αναδύεται με μεγαλύτερη σαφήνεια ένα βαθύτερο και διαχρονικό πρόβλημα: η σταδιακή αποδυνάμωση του σεβασμού προς τον εκπαιδευτικό θεσμό και τους λειτουργούς του.
Η σχολική πραγματικότητα του 21ου αιώνα διαφέρει ριζικά από εκείνη προηγούμενων δεκαετιών. Ο εκπαιδευτικός δεν λειτουργεί πλέον σε ένα πλαίσιο αυτονόητης αυθεντίας, αλλά καλείται να διαχειριστεί πολυπληθείς τάξεις, ετερογενείς μαθητικούς πληθυσμούς, αυξημένες κοινωνικές προσδοκίες και συχνά αντικρουόμενα μηνύματα από την οικογένεια, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα. Σε αυτό το περιβάλλον, σημαντικό μέρος του διδακτικού χρόνου αναλώνεται όχι στη διδασκαλία, αλλά στη διαχείριση συμπεριφορών, στην επιβολή βασικών κανόνων και στην προσπάθεια διατήρησης στοιχειώδους ηρεμίας στην τάξη.
Οι καιροί έχουν πραγματικά αλλάξει στην εκπαίδευση και προδιαγράφονται ζοφεροί, αν δεν επέλθει η ηρεμία και ο έλεγχος της τάξης. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου μαθητές/ριες αρνούνται συστηματικά να συνεργαστούν, να συμμορφωθούν με απλές υποδείξεις ή να σεβαστούν τη μαθησιακή διαδικασία, χωρίς να αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στις προβλεπόμενες παιδαγωγικές κυρώσεις. Το φαινόμενο αυτό δεν μπορεί να ερμηνευθεί απλουστευτικά ως «ατομική απειθαρχία», αλλά συνδέεται με ευρύτερες κοινωνικές μεταβολές, όπως η υποτίμηση της γνώσης, η υπερέκθεση στην ψηφιακή πληροφορία και η αποδυνάμωση των συλλογικών κανόνων.
Ταυτόχρονα, η απαξίωση του εκπαιδευτικού έργου ενισχύεται και από δημόσιες αφηγήσεις που συχνά παρουσιάζουν τον εκπαιδευτικό ως μέρος του προβλήματος και όχι ως κρίσιμο συντελεστή της λύσης. Η συνεχής αμφισβήτηση της επαγγελματικής του επάρκειας, η στοχοποίηση μέσω γενικεύσεων και η απουσία θεσμικής στήριξης δημιουργούν ένα κλίμα ανασφάλειας και επαγγελματικής κόπωσης. Αυτό, αναπόφευκτα, επηρεάζει τη δυναμική της τάξης και τη σχέση μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή/ριας.
Ωστόσο, μια επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση οφείλει να αναγνωρίσει ότι και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί φέρουν μερίδιο ευθύνης. Η παιδαγωγική επάρκεια, η συνεχής επιμόρφωση, η καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης και η προσαρμογή στις σύγχρονες ανάγκες των μαθητών αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία του ρόλου τους. Ο σεβασμός δεν επιβάλλεται, αλλά οικοδομείται μέσα από συνέπεια, δικαιοσύνη, επαγγελματισμό, παιδαγωγική ευαισθησία, διάλογο με απώτερο στόχο την ενίσχυση της κριτικής σκέψης και της επαφής των εμπλεκομένων με την κοινωνική πραγματικότητα.
Η ενίσχυση του κύρους των εκπαιδευτικών δεν μπορεί να επιτευχθεί με αποσπασματικά μέτρα ή επιβολές «από τα πάνω προς τα κάτω». Απαιτεί συλλογική προσπάθεια, δηλαδή συνεργασία σχολείου, οικογένειας, πολιτείας και κοινωνίας των πολιτών. Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι όργανα της τάξης, αλλά η τάξη είναι ο χώρος για να ξεδιπλώσουν το ταλέντο τους χωρίς φασαρία, προσκόμματα και απειλές.
Διεθνείς έρευνες και εκπαιδευτικά μοντέλα από χώρες με υψηλές επιδόσεις καταδεικνύουν ότι η αυτονομία του εκπαιδευτικού, η θεσμική εμπιστοσύνη και η καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού αποτελούν βασικούς πυλώνες επιτυχημένων εκπαιδευτικών συστημάτων.
Η Κύπρος διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και διεθνή εμπειρία. Αν όλοι οι εμπλεκόμενοι εργαστούν συντονισμένα, μπορεί να αποκατασταθεί ο χαμένος σεβασμός και να αναβαθμιστεί ουσιαστικά το κύρος των εκπαιδευτικών εκεί όπου πραγματικά ανήκει, στον πυρήνα της κοινωνικής και πνευματικής ανάπτυξης ενισχύοντας το αίσθημα του «ανήκειν» και της ενσυναίσθησης.
Σε αυτή την προσπάθεια δεν περιττεύει κανείς. Όπως εύστοχα υπενθυμίζει η παιδαγωγική βιβλιογραφία και οι συγγραφείς του βιβλίου “The Management of Student Teacher’s Learning”, McIntyre, Hagger και Burn, “It takes a village to raise a child!”, «χρειάζεται ένα ολόκληρο χωριό, για να μεγαλώσει ένα παιδί». Το ίδιο ισχύει και για την εκπαίδευση.
*Καθηγητής Αγγλικών με Σύμβαση, Γυμνάσιο Νεάπολης Λεμεσού
When Respect for Educators Is No Longer Taken for Granted
By ANDROS G. KARAGIANNIS*
In recent years, and particularly following the intense public debate sparked by the adoption of regulations on teacher evaluation in Cyprus, a deeper and long-standing problem has emerged with greater clarity: the gradual erosion of respect for the educational institution and those who serve it.
The reality of schooling in the 21st century differs radically from that of previous decades. Teachers no longer operate within a framework of unquestioned authority. Instead, they are required to manage overcrowded classrooms, increasingly diverse student populations, heightened social expectations, and often conflicting messages coming from families, the mass media, and social networks. In this environment, a significant portion of instructional time is spent not on teaching, but on behaviour management, the enforcement of basic rules, and efforts to maintain a minimum level of calm in the classroom.
Times have indeed changed in education, and the outlook appears bleak if calm and classroom control are not restored. There are numerous cases in which students consistently refuse to cooperate, to follow simple instructions, or to respect the learning process, attaching little importance to the prescribed pedagogical consequences. This phenomenon cannot be simplistically interpreted as mere “individual indiscipline,” but is instead linked to broader social changes, such as the devaluation of knowledge, overexposure to digital information, and the weakening of collective norms.
At the same time, the devaluation of educational work is reinforced by public narratives that often portray teachers as part of the problem rather than as a critical component of the solution. The constant questioning of their professional competence, the targeting of teachers through sweeping generalisations, and the lack of institutional support create a climate of insecurity and professional exhaustion. Inevitably, this affects classroom dynamics and the relationship between teachers and students.
Nevertheless, a scientifically grounded approach must also acknowledge that educators themselves bear a share of responsibility. Pedagogical competence, continuous professional development, the cultivation of trust-based relationships, and adaptation to the contemporary needs of students are integral aspects of their role. Respect cannot be imposed; it is built through consistency, fairness, professionalism, pedagogical sensitivity, and dialogue—ultimately aimed at strengthening critical thinking and fostering meaningful engagement with social reality.
Enhancing the prestige of the teaching profession cannot be achieved through fragmented measures or top-down impositions. It requires a collective effort—cooperation among schools, families, the state, and civil society. Teachers are not instruments of discipline; rather, the classroom should be a space in which they can unfold their talent without noise, obstacles, or threats.
International research and educational models from high-performing countries demonstrate that teacher autonomy, institutional trust, and the cultivation of a culture of respect are fundamental pillars of successful education systems.
Cyprus possesses human capital with a high level of education and international experience. If all stakeholders work in a coordinated manner, lost respect can be restored and the status of educators can be meaningfully elevated—where it truly belongs, at the heart of social and intellectual development—while strengthening the sense of belonging and empathy.
In this collective effort, no one is superfluous. As pedagogical literature aptly reminds us, and as McIntyre, Hagger, and Burn write in The Management of Student Teacher’s Learning, “It takes a village to raise a child.” The same applies to education.
*Contract English Teacher, Neapolis Gymnasium, Limassol
