Το SkalaTimes ξεκινά μια νέα στήλη αφιερωμένη στην ποίηση του ζωγράφου και ποιητή Νίκου Χαρούς. Μια στήλη όπου οι λέξεις θα συναντούν τα χρώματα και η ποίηση θα συνομιλεί με τη ζωγραφική.
Μέσα από αυτή τη στήλη, ο ίδιος ο κ. Χαρούς θα απαγγέλλει τα ποιήματά του, έχοντας δίπλα του έναν πίνακά του -σαν οι στίχοι να γεννιούνται μέσα από το ίδιο το φως των χρωμάτων.
Η στήλη, με τίτλο «Νίκος Χαρούς – Ζωγραφική με λέξεις και με χρώμα», θα δημοσιεύεται κάθε Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή.
Τρεις φορές την εβδομάδα η ποίησή του κ. Χαρούς θα επιστρέφει για να χαρίζει μια μικρή ανάσα ομορφιάς στην καθημερινότητά μας.
Γιατί υπάρχουν εποχές -σαν κι αυτή που διανύουμε – που η ποίηση δεν είναι απλώς τέχνη. Είναι καταφύγιο, είναι παρηγοριά, είναι ανάγκη.
“Το κέντημα του τραγουδιού”
Ποιος είναι ο κ. Χαρούς; Ο ίδιος, μέσα από λόγια δικά του, έτσι όπως μας μίλησε όταν τον επισκεφτήκαμε στο «Σπίτι του Καλλιτέχνη» στην Αραδίππου:
Γεννήθηκα στην Αραδίππου και ασχολούμαι με τη ζωγραφική από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου.
Γεννήθηκα στην Αραδίππου σε πολυμελή οικογένεια. Είμαι το ένατο μέλος μιας μεγάλης οικογένειας. Η μητέρα μου έκανε 13 παιδιά, ζήσαμε τα 10.
Οι περισσότεροι από τους 10 σπουδάσαμε, επειδή η μητέρα μου ήθελε να σπουδάσουμε για να «προχωρήσουμε στη ζωή μας», σε εποχές που οι περισσότεροι δεν σπούδαζαν και κατέληγαν στα χωράφια και σε άλλες κτηνοτροφικές εργασίες.
Σπούδασα στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών, πέντε χρόνια σπουδές. Αγαπούσα πολύ τις σπουδές μου. Δεν έλειψα ούτε μία μέρα από το πανεπιστήμιο. Ήμουν και είμαι πολύ εργατικός, αθόρυβα εργατικός.
Έχω κάνει 26 ατομικές εκθέσεις μέχρι τώρα και άλλες τόσες ομαδικές, στην Κύπρο όλες και μία στο Λονδίνο με θέμα την Κύπρο. Ήταν η δική μου προσφορά στην κυπριακή παροικία του Λονδίνου, με έργα για τα ήθη και τα έθιμά μας και τον τόπο μας. Κάθε έργο έφερε τον τίτλο «Επιστροφή» και σε κάθε πίνακα υπήρχε ένα χελιδονάκι κρυμμένο, το οποίο συμβόλιζε την επιστροφή. Όπως επιστρέφουν τα χελιδόνια, να επιστρέψουν και οι πρόσφυγες στα σπίτια τους.
Ήμουν καθηγητής τέχνης. Αφυπηρέτησα ως βοηθός διευθυντής, διδάσκοντας το μάθημα της τέχνης. Ποτέ μου δεν σταμάτησα να ζωγραφίζω και να σχεδιάζω…. Πάντα κρατούσα σημειώσεις, έτσι ώστε όταν θα αφυπηρετούσα να υπάρχει το όραμα, διότι το όραμα οδηγεί τον άνθρωπο μπροστά (και οι αναμνήσεις πίσω). Ο άνθρωπος πρέπει να διδάσκεται από το παρελθόν και να εφαρμόζει στο τώρα του όσα διδάχθηκε, για να είναι η ζωή του καλύτερη. Οι σημειώσεις λοιπόν που κρατούσα καθ’ όλη τη διάρκεια που ήμουν καθηγητής (σχέδια ή κάποιες λέξεις ή φράσεις) ήταν αρκετές για να δημιουργήσω. Το να ακούσω ή να δω κάτι είναι αρκετό για να κάνω μια σειρά από έργα.
Π.χ. όταν είχα πάει περίπατο στον Σταυρό της Ψώκας και άκουγα νερά να τρέχουν χωρίς να τα βλέπω, άκουγα μουσικές από τα κελαηδίσματα πουλιών χωρίς να τα βλέπω, είχα γράψει το ποίημα «Μουσική δροσιά του δάσους», από το οποίο ποίημα έφτιαξα 70–80 πίνακες.
Είμαι άνθρωπος της ενεργοποιημένης σιωπής και της δημιουργικής μοναξιάς.
Μου αρέσει να δημιουργώ σιωπηλά.
Ακούμε συχνά «τι είναι ο καλλιτέχνης;»… Πιστεύω πως όλοι μας, κάθε άνθρωπος, είναι μια μοναδική και ανεπανάληπτη παρουσία στην παγκόσμια ιστορία της ανθρωπότητας. Είναι μοναδικός ο καθένας μας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αγαπάς όλο τον κόσμο, άσχετα αν πρέπει να προσέχεις τι διαλέγεις. Εγώ, με τη φαντασία που διαθέτω, πρέπει να την προσέχω: τι ακούω, τι βλέπω. Πρέπει να την προφυλάσσω. Αλλά αγαπώ τον κόσμο, γιατί έχω και μνήμη θανάτου και ξέρω ότι, ό,τι κι αν γίνει, έρχεται η στιγμή που όλοι φεύγουμε. Αλλά αυτό έχει ελπίδα. Το «όλοι φεύγουμε» είναι ελπίδα για να μπορέσουμε τώρα που ζούμε να κάνουμε αυτά που πρέπει να κάνουμε. Και ξέρει ο καθένας τι πρέπει να κάνει…
Και λέω κάποτε: «Ο καλλιτέχνης είναι ο ακροβάτης των καιρών στις γειτονιές του απείρου που αναζητά μεθυστικά την εποχή του ονείρου».
Σε μια ραδιοφωνική συνέντευξη με είχαν ρωτήσει «γιατί ζωγραφίζετε;». Και είχα πει: «Δεν ζωγραφίζω για να αρέσω, αλλά για την αλήθεια». Ποια είναι η αλήθεια; Τι είμαστε; Ποιοι είμαστε; Πού πάμε;
Γράφω κάπου ότι οι άνθρωποι που αναζητούν την αλήθεια συναντούν την αγάπη.
Οι άνθρωποι που ντύνουν την πραγματικότητα της ζωής με αγάπη συναντούν την αλήθεια.
Να πω ένα παράδειγμα: αν δύο άνθρωποι μπουν σε έναν φούρνο και κλέψουν ένα ψωμί επειδή πεινούν τα παιδιά τους, αν ο δικαστής την επομένη της εκδίκασης έχει αγάπη, τότε θα διακρίνει (διότι μέσα από την αγάπη πας στη διάκριση) ότι πεινούσαν τα παιδιά τους. Άρα δεν μπορεί να είναι ίδια η ποινή με την ποινή ενός κοινού κλέφτη. Γι’ αυτό πρέπει όλοι (κι εσείς οι δημοσιογράφοι) ό,τι ακούτε να βάζετε αγάπη, για να διακρίνετε αν είναι αλήθεια. Αλλιώς θα πλανευτείτε.
Κάπου είχα γράψει πως οι άνθρωποι που αγαπούν την αλήθεια είναι ελεύθεροι. Και όπως γνωρίζουμε: «Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά».
Και το κορυφαίο, της Αγίας Γραφής: «Γνώσεσθε την αλήθειαν, και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς» (Ιωάννης 8:32). «Εγώ ειμι η ανάστασις και η ζωή, ο πιστεύων εις εμέ, καν αποθάνη, ζήσεται».
Αυτό είναι και το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζω.
Πραγματικά χαίρομαι. Είμαι χαρούμενος άνθρωπος. Το παλεύω κι εγώ όπως και κάθε άνθρωπος. Ζωγράφιζω από τις 2.30 τα χαράματα, μαγειρεύω για να φάμε το μεσημέρι, ταίζω τις κότες… όλα αυτά, της καθημερινότητας….(γελά!)
Όταν έχεις αυτό το πλαίσιο ζωής, κινείσαι βελούδινα μέσα στη ζωή. Αγωνιστικά μεν, αλλά βελούδινα.
Πάντοτε έχω χαρά. Είμαι άνθρωπος μιας ενεργοποιημένης αισιοδοξίας. Και της αυτοσυγκράτησης και του αυτοελέγχου.
Ασφαλώς πιστεύω στον Θεό. Και δεν είναι τυχαία πίστη… Όλη μέρα λέω «Δόξα τω Θεώ» και βάζω τον σταυρό μου.
Αντλώ δύναμη από τον Θεό, γι’ αυτό χαίρομαι, διότι έχω ελπίδα ότι δεν χάνεται τίποτα.
Επίσης χαίρομαι με τη χαρά του άλλου. Θυμάμαι στο σχολείο εγώ είχα μάθημα την τελευταία ώρα και μια συνάδελφος σχολούσε για να πάει σπίτι της. Και χάρηκα τόσο πολύ που εκείνη θα σχολούσε νωρίτερα να πάει στα παιδιά της, που κάθισα και έγραψα τον στίχο για τη χαρά μου για τον άλλον άνθρωπο:
«Σαν το μπορείς να χαίρεσαι με τη χαρά των άλλων,
πάντα θα ζεις μες στην χαρά.
Με τέτοιο πλούτο που κρατάς,
δεν θέλεις τίποτα άλλο».
Και αυτή είναι η αλήθεια.
Χωρίς αυτό, τότε πού είναι ο Χριστός;
Φαντάσου λοιπόν να χαίρεσαι με τόσες χαρές των άλλων και να μην περιμένεις μόνο τις δικές σου για να χαρείς!
Ο ζωγράφος μελετά. Γίνεται μια αυτογνωσία την ώρα που ζωγραφίζει. Όπως την ώρα που ζωγραφίζει σκέφτεται τι χρώμα θα βάλει δίπλα από το πορτοκαλί, έτσι σκέφτεται και μετά, την ώρα που θα μιλήσει, να αξίζει αυτό που θα πει. Καλύτερα η σιωπή παρά ο κούφιος λόγος.
Όταν έγραφα το «Στου ονείρου τ’ αμπέλι», έγραψα :
«Η ζωή τραγουδά την αλμύρα, το φως και το μέλι
κι είμαι γω τρυγητής στου ονείρου τ’ αμπέλι.
Με τη γλύκα του μούστου, στη καρδιά του Αυγούστου,
τρυγώ, τραγουδάνε μαζί του ουρανού οι άγγελοι.
Αγαπώ, τραγουδώ και μεθώ, κι ας με λένε τρελό.
Δεν με μέλει, δεν θα πάψω να ζω,
κι αν μονάχος τρυγώ στου ονείρου τ’ αμπέλι».
Η σύζυγος μου είναι φιλόλογος. Έχουμε δύο παιδιά, την Ειρήνη και τον Κωνσταντίνο. Διδάσκουν και οι δύο στο «Σπίτι του Καλλιτέχνη» στην Αραδίππου.
Ο Κωνσταντίνος ζωγραφική, η Ειρήνη θέατρο.
Όταν η Ειρήνη ήταν στο δημοτικό είχε γράψει σε έκθεσή της: «Να έχεις τον Νίκο Χαρούς πατέρα είναι περιπέτεια». (Γέλια!)
Στο «Σπίτι του Καλλιτέχνη» φιλοξενούνται συχνά και σχολεία.
Οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να βλέπουν μέσα από εκείνο που κοιτούν… Όπως τα δέντρα που τα έχω ζωγραφίσει σαν σώματα γυναικών. Η ποίηση πρέπει να υπάρχει στη ζωγραφική. Η γυναίκα για μένα είναι το πιο ιερό πράγμα, όχι του κόσμου αλλά του σύμπαντος, επειδή γεννά ψυχές ζώσες. Γι’ αυτό σε αρκετές δουλειές μου προσπαθώ να φανεί η ομορφιά της γυναίκας…
Το γράψιμο άρχισε στη ζωή μου στα 17 μου. Όταν δεν ζωγράφιζα, έγραφα.
Έχω εκδώσει την ποιητική συλλογή «Μουσικός Έρωτας». Κάποια από αυτά τα ποιήματα τα έχει μελοποιήσει η Ειρήνη.
