Text follows in English
Να ζήσουν όλοι και όλες που γιορτάζουν σήμερα την ονομαστική τους εορτή!
Γράφει και επιμελείται
ο καθηγητής
Ζαννέτος Τοφαλλής
(Από το Λονδίνο)
Σήμερα, Πρωτοχρονιά, γιορτάζει ο Μέγας Βασίλειος, ίσως ο πιο αγαπητός – ιδιαίτερα ανάμεσα στα παιδιά – Άγιος στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Ας δούμε, λοιπόν, ποιος είναι αυτός ο Άγιος που η Εκκλησία τον ονομάζει Μέγα.
Ο Βασίλειος Καισαρείας (330 – 1η Ιανουαρίου 379), γνωστός και ως Μέγας Βασίλειος ή Άγιος Βασίλειος, ήταν Έλληνας χριστιανός επίσκοπος της Καισαρείας στην Καππαδοκία της Μικράς Ασίας. Υπήρξε σημαντικός θεολόγος. Υποστήριξε το Σύμβολο της Πίστεως και αντιτάχθηκε στις αιρέσεις της πρωτοχριστιανικής Εκκλησίας, μεταξύ των οποίων και στον Αρειανισμό. Επίσης, ήταν Πατέρας της Εκκλησίας και ένας από τους Τρεις Ιεράρχες, που θεωρούνται προστάτες της παιδείας, μαζί με τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο.
Η μνήμη του εορτάζεται την 1η Ιανουαρίου από τους Ορθοδόξους (14 Ιανουαρίου απ’ όσους ακολουθούν το Ιουλιανό Ημερολόγιο) και στις 2 Ιανουαρίου από τους Καθολικούς. Η μνήμη του συνεορτάζεται στις 30 Ιανουαρίου, κατά την εορτή των Τριών Ιεραρχών, μαζί με τους δύο άλλους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο.
Γεννήθηκε το 330 στην Καισάρεια της Καππαδοκίας (νυν Καϊσερί, Τουρκίας) και ήταν γιος του Ποντίου ρήτορα (δικηγόρου της εποχής) Βασιλείου και της Εμμέλειας, η μνήμη της οποίας τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία μαζί με του υιού της. Στην οικογένεια, εκτός από τον Βασίλειο, υπήρχαν άλλα οκτώ ή εννέα παιδιά. Μεταξύ αυτών, ο Γρηγόριος, ο μετέπειτα σπουδαίος θεολόγος, γνωστός ως Γρηγόριος Νύσσης. Η γιαγιά του, Μακρίνα, ήταν κόρη χριστιανού μάρτυρα και, μαζί με τη μητέρα του Εμμέλεια, έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του χριστιανικού χαρακτήρα του Βασιλείου.
Μετά τα εγκύκλια μαθήματα που πήρε στην πατρίδα του, ο Βασίλειος στάλθηκε στο Βυζάντιο για ευρύτερες σπουδές. Το 351 πήγε στην Αθήνα, όπου ανθούσαν ακόμη τα γράμματα και οι τέχνες. Σπούδασε ρητορική, φιλοσοφία, αστρονομία, γεωμετρία, ιατρική, φυσική κ.ά. Στην Αθήνα γνωρίστηκε με τον Ιουλιανό, μετέπειτα αυτοκράτορα του Βυζαντίου και αργότερα μεγάλο πολέμιο του Χριστιανισμού, και τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό, με τον οποίο τον συνέδεσε μία ιερή και ισόβια φιλία.
Μετά τις σπουδές του στην Αθήνα επέστρεψε το 351 στην Καισάρεια, όπου άσκησε το επάγγελμα του ρήτορα, όπως και ο πατέρας του. Πολύ γρήγορα ξεκίνησε ένα πνευματικό ταξίδι στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη, τη Μεσοποταμία και τη Συρία, για να γνωρίσει τους ασκητές και να σπουδάσει τον μοναχισμό. Τόσο πολύ γοητεύτηκε από την αυστηρή ασκητική ζωή, ώστε πήγε στον Πόντο κι έζησε μοναχός στην έρημο για μία πενταετία (357–362).
Σκόπευε να μείνει οριστικά εκεί, αν δεν επισυνέβαινε ο θάνατος του επισκόπου Καισαρείας Ευσέβιου. Ο λαός της Καισαρείας ζήτησε να τον διαδεχθεί ο Βασίλειος και, μετά την εκλογή του, αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Καισάρεια. Παρέμεινε για εννέα χρόνια επίσκοπος Καισαρείας και άφησε σπουδαίο έργο, που αποτέλεσε παράδειγμα προς μίμηση για τις επόμενες γενιές. Ίδρυσε μία σειρά από φιλανθρωπικά ιδρύματα, που έγιναν γνωστά ως «Βασιλειάδα», η οργάνωση των οποίων για την περίθαλψη των φτωχών και των ασθενών αποτέλεσε υπόδειγμα πνευματικής προσφοράς και κοινωνικής δράσης.
Ο Μέγας Βασίλειος υπήρξε πολυγραφότατος συγγραφέας, με καθοριστική συνεισφορά στη διατύπωση του δόγματος της Αγίας Τριάδας, ενώ συνέταξε και Θεία Λειτουργία («Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου»). Τα έργα του διακρίνονται σε δογματικά, αντιαιρετικά, ασκητικά, πρακτικά, ομιλίες και επιστολές.
Σε όλη τη σύντομη ζωή του αγωνίστηκε για την ενότητα της Χριστιανικής Εκκλησίας, που μαστιζόταν στην εποχή του από θεολογικές έριδες σχετικά με τις δοξασίες του Αρείου. Πέθανε την 1η Ιανουαρίου του 379 σε ηλικία 49 ετών και τάφηκε με μεγάλες τιμές.
ΖΑΝΝΕΤΟΣ ΤΟΦΑΛΛΗΣ
1η Ιανουαρίου 2026
Saint Basil the Great
Happy Name Day to everyone celebrating today!
Written and edited by
Professor Zannetos Tofallis
(From London)
Today, New Year’s Day, we celebrate Saint Basil the Great, perhaps the most beloved—especially among children—saint in Cyprus and Greece. Let us, then, take a closer look at this saint whom the Church calls “Great.”
Basil of Caesarea (330 – January 1, 379), also known as Saint Basil the Great, was a Greek Christian bishop of Caesarea in Cappadocia, Asia Minor. He was an important theologian, defended the Nicene Creed, and opposed the heresies of the early Christian Church, including Arianism. He was also a Church Father and one of the Three Hierarchs, who are considered patrons of education, along with Gregory the Theologian and John Chrysostom.
His feast day is celebrated on January 1 by the Orthodox Church (January 14 by those following the Julian calendar) and on January 2 by the Catholics. His memory is also commemorated on January 30 during the feast of the Three Hierarchs, together with the other great Fathers of the Church, Gregory the Theologian and John Chrysostom.
He was born in 330 in Caesarea, Cappadocia (modern-day Kayseri, Turkey), as the son of the Pontic orator (a lawyer of the time) Basil and Emmelia, whose memory the Orthodox Church honors alongside her son. The family had eight or nine children in total, including Gregory, the future renowned theologian, known as Gregory of Nyssa. His grandmother, Macrina, was the daughter of a Christian martyr, and together with his mother Emmelia, she played a significant role in shaping Basil’s Christian character.
After receiving his initial education at home, Basil was sent to Byzantium for broader studies. In 351, he went to Athens, where arts and letters still flourished. He studied rhetoric, philosophy, astronomy, geometry, medicine, natural sciences, and more. In Athens, he met Julian, the future emperor of Byzantium and later a fierce opponent of Christianity, as well as Gregory of Nazianzus, with whom he formed a sacred and lifelong friendship.
After completing his studies in Athens, he returned to Caesarea in 351, where he practiced as an orator, following in his father’s footsteps. Very soon, he embarked on a spiritual journey to Egypt, Palestine, Mesopotamia, and Syria to meet ascetics and study monasticism. He was so captivated by the strict ascetic life that he went to Pontus and lived as a monk in the desert for five years (357–362).
He intended to remain there permanently, had it not been for the death of the bishop of Caesarea, Eusebius. The people of Caesarea requested that Basil succeed him, and after his election, he was obliged to return to Caesarea. He served as bishop of Caesarea for nine years and left a remarkable legacy, which became an example for future generations. He founded a series of charitable institutions known as the “Basiliades,” whose organization in caring for the poor and sick set a model of spiritual dedication and social action.
Saint Basil the Great was a prolific writer who made a decisive contribution to the formulation of the doctrine of the Holy Trinity, and he also composed the Divine Liturgy (“Liturgy of Saint Basil the Great”). His works include theological, anti-heretical, ascetic, and practical writings, as well as sermons and letters.
Throughout his short life, he strove for the unity of the Christian Church, which in his time was plagued by theological disputes regarding Arius’s teachings. He died on January 1, 379, at the age of 49, and was buried with great honor.
ZANNETOS TOFALLIS
January 1, 2026
