The interview follows in English
Интервью далее на русском
Με τον ευθύ του λόγο, χωρίς περιστροφές, έτσι όπως μας έχει συνηθίσει, ο Γιάννης Καρούσος μιλά στο SkalaTimes για το περιβόητο ζήτημα της Λάρνακας: Λιμάνι – Μαρίνα. Λέει λίγα, αλλά πολλά, για όσους θέλουν να καταλάβουν. Αυτή η συνέντευξη δεν χρειάζεται εισαγωγή· τα έχει πει όλα ο κ. Καρούσος στις απαντήσεις του.
Της Γιώτας Δημητρίου
Ως πρώην Υπουργός Μεταφορών γνωρίζετε καλύτερα από όλους μας την κατάσταση με το λιμάνι – μαρίνα Λάρνακας. Γνωρίζετε και τη σημερινή κατάσταση και θα ήθελα να σας ρωτήσω ποια είναι η δική σας εκτίμηση, διότι σας έχουμε δει να τοποθετείστε επί του θέματος και δημόσια.
Καταρχάς, εγώ είμαι ανάμεσα σε αυτούς που πιστεύουν ότι το έργο μπορεί να επανέλθει και, απ’ ό,τι έχω ενημερωθεί, υπάρχει και σχετική γνωμάτευση από τη Νομική Υπηρεσία. Επομένως, αν θέλει η κυβέρνηση, μπορεί να ξαναρχίσει η διαδικασία και να συνεχίσει ο επενδυτής.
Το άλλο που θέλω να πω είναι να υπενθυμίσω ότι επρόκειτο για τη μεγαλύτερη επένδυση που ήρθε ποτέ στην Κύπρο: 1,2 δισ. με οφέλη 125 εκατομμύρια σε ετήσια βάση για τη Λάρνακα και για την οικονομία γενικότερα. Σκεφτείτε για τι ανάπτυξη μιλούσαμε!
Επιπλέον, ήταν ένα συμβόλαιο για το οποίο, καθ’ όλη τη διαδικασία, ήταν παρούσα και συμμετείχε η Ελεγκτική Υπηρεσία. Είναι το μόνο συμβόλαιο αυτού του τύπου που έγινε με αυτό τον τρόπο – σιδεροκέφαλο συμβόλαιο, δηλαδή – με τη πρώτη μεγαλύτερη εταιρεία στον κόσμο στον τομέα των ακινήτων στην Ευρώπη, που τότε, αν θυμάμαι καλά, είχε 30 δισ. χαρτοφυλάκιο επενδύσεων και 5 δισ. σε μετρητά. Το έργο αυτό θα μπορούσε να διατηρηθεί «ζωντανό». Δεν είναι δικαιολογία – κατά τη δική μου εκτίμηση – ότι δεν τα βρήκαν σε μια εγγυητική και ακύρωσαν το έργο με μια τόσο αξιόπιστη εταιρεία!
Να σας διακόψω εδώ και να πω ότι είναι γνωστό πως ο επενδυτής είχε ζητήσει ακόμη 24 ώρες για την εγγυητική και ενώ αρχικά ο κ. Βαφεάδης είχε πει “ΟΚ”, μετά αρνήθηκε… Αυτό εγείρει ερωτήματα κατά πόσο ίσως κάποιοι είχαν ήδη πάρει απόφαση να σταματήσουν το έργο για δικούς τους λόγους.
Αυτό που λέτε το γνωρίζω κι εγώ: ο επενδυτής είχε ζητήσει 24 ώρες για να εξασφαλίσει την εγγυητική. Το δεύτερο που γνωρίζω είναι πως ο γενικός διευθυντής του υπουργείου είχε προγραμματισμένη συνάντηση με τους επενδυτές για διαβούλευση – διαπραγμάτευση και πιθανόν να έβρισκαν μία λύση, αλλά ξαφνικά πήρε μετάθεση σε άλλο υπουργείο. Σε τόσο σημαντικά θέματα δεν μετακινείς γενικούς διευθυντές, ενώ είναι έτοιμοι να λύσουν μεγάλα προβλήματα.
Αυτό όμως που μου κάνει μεγάλη εντύπωση είναι η χλιαρή αντίδραση των φορέων της Λάρνακας γενικότερα. Θα μπορούσαν να αντιδράσουν, να διεκδικήσουν και να απαιτήσουν από την κυβέρνηση την επαναφορά του έργου. Αντί αυτού, από τα 1,2 δισ. η Λάρνακα πήγε σε επένδυση των 20–30 εκατομμυρίων. Μετά από ένα μεγα-πρότζεκτ που θα άλλαζε τη Λάρνακα, καταλήξαμε σε ένα yacht club και σε μια εκβάθυνση της μαρίνας αξίας 20–30 εκατομμυρίων, και δηλώνουμε ότι είμαστε ευχαριστημένοι; Θα έπρεπε να υπάρχει σθεναρή αντίδραση από τους Λαρνακείς και να ζητούν την επαναφορά του πρότζεκτ.
Επίσης, δεν σας κρύβω ότι μου δημιουργεί ερωτηματικά η ανάθεση της μελέτης για την ανάπτυξη, στο Υπερταμείο της Ελλάδας (πρώην ΤΑΙΠΕΔ), αφού είναι ανταγωνιστής της Κύπρου σε αυτά. Γιατί ανατέθηκε σε αυτούς η μελέτη;
Το έργο θα μπορούσε να διατηρηθεί. Σε αυτά τα μεγάλα συμβόλαια μπορείς να κάνεις αλλαγές, νοουμένου ότι τηρείται η αρχή no better, no worse – ούτε καλύτερα ούτε χειρότερα για τα εμπλεκόμενα μέρη. Δηλαδή, αν ο επενδυτής ζητούσε μια αλλαγή, επειδή είχαν αλλάξει κάποια δεδομένα, μπορούσες να κάνεις προσαρμογές και να έχεις και το αντίστοιχο όφελος. Θα μπορούσε να είχε γίνει αυτό, αντί να ακυρωθεί ολόκληρο το συμβόλαιο. Το να ακυρώνουμε μεγάλα συμβόλαια επειδή δεν τα βρήκαμε σε μια εγγυητική είναι αστείο!
Θα σας ρωτήσω ευθέως, επειδή γνωρίζω πως κι εσείς ευθέως απαντάτε: Μήπως τα συμφέροντα κάποιων δεν θέλουν να γίνει αυτή η μεγάλη ανάπτυξη στο λιμάνι – μαρίνα Λάρνακας;
Στο δικό μου μυαλό δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι κάποιοι είναι καλύτερα, και προσωπικά και οικονομικά, χωρίς τη μεγάλη ανάπτυξη στο λιμάνι – μαρίνα Λάρνακας!
Αυτοί οι “κάποιοι” είναι Λαρνακείς;
Γενικότερα… Μιλώ και για την κυβέρνηση και για την τοπική κοινωνία της Λάρνακας. Και το τεκμηριώνω με τη χλιαρή αντίδραση της πόλης σε όλο αυτό! Εδώ, για ένα έργο 2–3 εκατομμυρίων που μπορεί να αναβληθεί, γίνεται χαμός. Κι εδώ, για ένα έργο των 1,2 δισ., η κυβέρνηση το τερμάτισε, ενώ ο επενδυτής ζητούσε ακόμη 24 ώρες για την εγγυητική, και κανένας στη Λάρνακα δεν έχει πρόβλημα μ’ αυτό;
Επίσης, η Λάρνακα δεν αναρωτιέται αν υπάρχει γνωμάτευση που λέει ότι μπορεί να δοθεί πίσω το έργο – που ο επενδυτής το θέλει και δηλώνει ότι μπορεί να το υλοποιήσει; Αν υπάρχει γνωμάτευση, και μάλιστα θετική, όπως λένε οι πληροφορίες μας, γιατί δεν τη ζητά η Λάρνακα; Γιατί δεν τη δίνει στη δημοσιότητα ο Υπουργός; Γιατί η Λάρνακα σιωπά;
Προκαλώ τον Υπουργό, αν υπάρχει γνωμάτευση, να τη δώσει στη δημοσιότητα και να μην κάνει αυτό που έκανε με το αεροδρόμιο, που απάντησε ως εμπιστευτική σε κοινοβουλευτική ερώτηση του ΔΗΣΥ. Αφού σήμερα δεν υπάρχει συμβόλαιο, μπορεί να μας πει.
Η Λάρνακα δεν θέλει να γνωρίζει; Εγώ πάντως θέλω να ξέρω: υπάρχει γνωμάτευση που λέει ότι είναι πολιτική απόφαση αν θέλουν να επαναφέρουν στη ζωή αυτό το έργο ή όχι;
Επιπλέον, μια τέτοια στιγμή, που η οικονομία μας έχει ανάγκη, γιατί να μην ξανανοίξει αυτό το κεφάλαιο; Ξέρετε, για μένα άλλο είναι το «ΔΕΝ ΘΕΛΩ» και άλλο το «ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ».
Και μια τελευταία ερώτηση: Αν ήσασταν εσείς Δήμαρχος της Λάρνακας, με τα δεδομένα που έχουμε σήμερα μπροστά μας, τι θα κάνατε;
Θα σας το πω στα κυπριακά: Θα έφκαινα πάνω στα τραπέζια, θα φώναζα, θα διεκδικούσα.
Είναι ένα έργο που αδικαιολόγητα έχει διακοπεί, θα μπορούσε να ήταν «ζωντανό» και μπορώ να σας πω ότι αν ήμουν Υπουργός ή αν ήμασταν κυβέρνηση, αυτό το έργο θα ήταν υπό κατασκευή – δεν θα άφηνα να διακοπεί.
Yiannis Karousos: “There is no doubt that some are better off, both personally and financially, without the major development at Larnaca Port – Marina”
With his straightforward manner, without beating around the bush, just as we are used to, Yiannis Karousos speaks to SkalaTimes about the notorious Larnaca issue: Port – Marina. He says little, yet says a lot for those who want to understand. This interview needs no introduction; Mr. Karousos has said it all in his answers.
By Yiota Dimitriou
As a former Minister of Transport, you know better than anyone the situation with Larnaca Port – Marina. You also know the current state, and I would like to ask you for your assessment, as we have seen you speak publicly on the matter.
First of all, I am among those who believe that the project can be revived, and from what I have been informed, there is a related opinion from the Legal Service. Therefore, if the government wants, the process can restart and the investor can continue.
Another point I want to make is to remind that this was the largest investment ever to come to Cyprus: €1.2 billion, with annual benefits of €125 million for Larnaca and the economy in general. Think about the scale of development we were talking about!
Moreover, it was a contract in which the Audit Office was present and involved throughout the process. It is the only contract of this type done in this way – a very strict contract – with the second largest company in the world in real estate in Europe, which at the time, if I remember correctly, had a €30 billion investment portfolio and €5 billion in cash. This project could have been kept “alive.” In my assessment, it is not an excuse that they couldn’t agree on a guarantee and canceled the project with such a reliable company!
Let me interrupt to say that it is known that the investor had requested an additional 24 hours for the guarantee, and while initially Mr. Vafeadis had said “OK,” he later refused… This raises questions as to whether some had already decided to stop the project for their own reasons.
What you say I know as well: the investor had requested 24 hours to secure the guarantee. The second thing I know is that the Director-General of the Ministry had a scheduled meeting with the investors for consultation – negotiation and perhaps a solution could have been found, but suddenly he was transferred to another ministry. On such important matters, you don’t move general directors while they are ready to solve major problems.
What surprises me greatly is the lukewarm reaction of Larnaca’s authorities in general. They could have reacted, claimed, and demanded from the government the reinstatement of the project. Instead, from €1.2 billion, Larnaca ended up with a €20–30 million investment. After a mega-project that would have transformed Larnaca, we ended up with a yacht club and a marina dredging worth €20–30 million, and we declare ourselves satisfied? There should have been a strong reaction from the people of Larnaca demanding the project’s return.
Also, I cannot hide my questions about assigning the development study to the Hellenic Hyperfund (former TAIPED), as it is a competitor to Cyprus in these matters. Why was the study entrusted to them?
The project could have been maintained. In these large contracts, you can make adjustments, as long as the principle of no better, no worse is maintained – neither better nor worse for the parties involved. That is, if the investor requested a change due to changed circumstances, you could have made adjustments and had the corresponding benefit. This could have been done, instead of canceling the entire contract. Canceling large contracts because of disagreement on a guarantee is ridiculous!
I will ask you directly, since I know you answer directly: Could it be that some interests do not want this major development at Larnaca Port – Marina?
In my mind, there is no doubt that some are better off, both personally and financially, without the major development at Larnaca Port – Marina!
Are these “some” from Larnaca?
In general… I am talking about both the government and Larnaca’s local society. I base this on the city’s lukewarm reaction to all this! Here, for a project of €2–3 million that could be postponed, there is an uproar. And here, for a €1.2 billion project, the government terminated it while the investor requested an additional 24 hours for the guarantee, and no one in Larnaca has a problem with this?
Also, Larnaca does not ask whether there is an opinion stating that the project can be returned – which the investor wants and declares can be implemented? If there is an opinion, and especially a positive one, as our information says, why doesn’t Larnaca request it? Why doesn’t the Minister release it publicly? Why does Larnaca remain silent?
I challenge the Minister, if there is an opinion, to release it publicly and not do what was done with the airport, where the opinion was classified as confidential. Since there is no contract today, he can tell us.
Does Larnaca not want to know? I certainly want to know: is there an opinion stating it is a political decision whether they want to revive this project or not?
Moreover, at such a moment, when our economy needs it, why not reopen this chapter? You know, for me, there is a difference between “I DON’T WANT” and “I CANNOT.”
And one last question: If you were Mayor of Larnaca, given the data we have today, what would you do?
I will tell you in Cypriot: I would climb onto the tables, shout, demand.
It is a project unjustifiably interrupted, it could have been “alive,” and I can tell you that if I were Minister or if we were in government, this project would be under construction – I would not allow it to be stopped.
Яннис Кароусос: «Нет никаких сомнений, что некоторым лучше, как лично, так и финансово, без масштабного развития порта – марины Ларнаки»
Прямо и откровенно, без обиняков, как мы привыкли, Яннис Кароусос говорит с SkalaTimes о печально известном вопросе Ларнаки: порт – марина. Он говорит немного, но при этом многое для тех, кто хочет понять. Это интервью не нуждается во введении; господин Кароусос сказал всё своими ответами.
Автор: Йота Димитриу
Как бывший министр транспорта, вы знаете лучше всех ситуацию с портом – мариной Ларнаки. Вы также знаете текущую ситуацию, и я хотела бы спросить ваше мнение, так как мы видели ваши публичные высказывания по этому вопросу.
Прежде всего, я отношусь к тем, кто верит, что проект можно возобновить, и, насколько мне известно, существует соответствующее заключение Юридической службы. Следовательно, если правительство захочет, процесс можно возобновить, и инвестор сможет продолжить.
Еще хочу напомнить, что это была крупнейшая инвестиция, когда-либо пришедшая на Кипр: 1,2 млрд евро с ежегодной выгодой 125 млн евро для Ларнаки и экономики в целом. Подумайте, о каком масштабе развития мы говорим!
Кроме того, это был контракт, в котором на протяжении всего процесса присутствовала и участвовала Счетная палата. Это единственный контракт такого типа, заключенный таким образом – очень строгий контракт – со второй крупнейшей компанией мира в сфере недвижимости в Европе, которая тогда, если я правильно помню, имела инвестиционный портфель на 30 млрд евро и 5 млрд евро наличными. Этот проект можно было сохранить «живым». На мой взгляд, это не оправдание, что они не договорились по гарантии и отменили проект с такой надежной компанией!
Позвольте вставить, что известно, что инвестор просил дополнительные 24 часа для предоставления гарантии, и хотя изначально господин Вафеадис сказал «OK», позже он отказался… Это вызывает вопросы, не приняли ли некоторые уже решение остановить проект по своим причинам.
То, что вы говорите, я тоже знаю: инвестор просил 24 часа, чтобы обеспечить гарантию. Второе, что я знаю: генеральный директор министерства имел запланированную встречу с инвесторами для консультаций – переговоров, и, возможно, они нашли бы решение, но внезапно его перевели в другое министерство. По таким важным вопросам нельзя перемещать генеральных директоров, когда они готовы решать крупные проблемы.
Что меня действительно удивляет, так это вялое реагирование властей Ларнаки в целом. Они могли бы отреагировать, потребовать и требовать от правительства восстановить проект. Вместо этого из 1,2 млрд евро Ларнака получила инвестицию всего в 20–30 млн. После мегапроекта, который изменил бы Ларнаку, мы получили яхт-клуб и углубление марины стоимостью 20–30 млн, и мы довольны? Должна была быть решительная реакция жителей Ларнаки, требующих возвращения проекта.
Также я не могу скрывать своих вопросов по поводу поручения исследования по развитию Греческому сверхфонду (бывший TAIPED), так как он является конкурентом Кипра в этих вопросах. Почему исследование поручили им?
Проект можно было сохранить. В таких крупных контрактах можно вносить изменения, при условии соблюдения принципа no better, no worse – ни лучше, ни хуже для вовлеченных сторон. То есть, если инвестор запрашивал изменение из-за изменившихся обстоятельств, можно было внести корректировки и получить соответствующую выгоду. Это можно было сделать, вместо того чтобы отменять весь контракт. Отменять крупные контракты из-за разногласий по гарантии – это смешно!
Скажу прямо, так как знаю, что вы отвечаете прямо: неужели интересы некоторых не хотят этого масштабного развития порта – марины Ларнаки?
В моем понимании нет никаких сомнений, что некоторым лучше, как лично, так и финансово, без масштабного развития порта – марины Ларнаки!
Эти «некоторые» из Ларнаки?
В целом… Я говорю и о правительстве, и о местном обществе Ларнаки. Я это обосновываю вялой реакцией города на всё это! Здесь по поводу проекта стоимостью 2–3 млн евро, который можно отложить, создается переполох. А здесь, по поводу проекта в 1,2 млрд евро, правительство его прекратило, хотя инвестор просил дополнительные 24 часа для гарантии, и никто в Ларнаке не возражает?
Кроме того, Ларнака не интересуется, есть ли заключение, которое говорит, что проект можно вернуть – что инвестор хочет и заявляет, что сможет реализовать? Если есть заключение, особенно положительное, как говорят наши источники, почему Ларнака его не требует? Почему министр не обнародует его? Почему Ларнака молчит?
Я бросаю вызов министру: если есть заключение, обнародуйте его и не делайте как с аэропортом, когда заключение было засекречено. Так как сегодня контракта нет, он может нам сказать.
Ларнака не хочет знать? Я хочу знать: есть ли заключение, которое говорит, что это политическое решение – хотят ли они возродить проект или нет?
Кроме того, в такой момент, когда наша экономика в этом нуждается, почему бы не открыть эту главу снова? Знаете, для меня есть разница между «НЕ ХОЧУ» и «НЕ МОГУ».
И последний вопрос: если бы вы были мэром Ларнаки, исходя из данных, которые у нас есть сегодня, что бы вы сделали?
Скажу вам по-киприотски: я бы залез на столы, кричал, требовал.
Это проект, который необоснованно прерван, он мог быть «живым», и я могу сказать, что если бы я был министром или если бы мы были у власти, этот проект был бы в стадии строительства – я не позволил бы его остановить.
