Text follows in English
της συντακτικής ομάδας του SkalaTimes
Ειναι γεγονός πως έχει αυξηθεί η συζήτηση γύρω από τις καταγγελίες για την ποιότητα της περίθαλψης στα δημόσια νοσοκομεία της Κύπρου και ειδικότερα για περιστατικά που μπορούν να θεωρηθούν ιατρική αμέλεια. Αυτές οι καταγγελίες δεν αφορούν μόνο τη διοικητική λειτουργία των υγειονομικών μονάδων, αλλά και τη θεμελιώδη προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών όταν υποστούν βλάβη εξαιτίας λανθασμένων ή ελλιπών ιατρικών ενεργειών.
Τι είναι η Ιατρική Αμέλεια;
Ιατρική αμέλεια έχει οριστεί από το κυπριακό αστικό δίκαιο ως η παράλειψη ή εσφαλμένη πράξη ιατρού ή άλλου επαγγελματία υγείας, η οποία δεν ανταποκρίνεται στο επίπεδο επιμέλειας και δεξιοτήτων που αναμένεται από έναν επαγγελματία της ειδικότητας αυτής, και η οποία προκαλεί βλάβη σε ασθενή.
Στην Κύπρο, το νομικό πλαίσιο που διέπει την ιατρική αμέλεια βασίζεται κυρίως στον περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο (Κεφ. 148), ο οποίος περιλαμβάνει τη γενική έννοια της αμέλειας, μαζί με τον Νόμο για την κατοχύρωση και προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών (Ν.1/2005) που ορίζει τα δικαιώματα που έχουν ασθενείς απέναντι σε υπηρεσίες υγείας.
Πώς Μπορεί Ένας Ασθενής να Βρει το Δικαίωμά του;
Η διεκδίκηση αποζημίωσης ή δικαστικής προστασίας στην Κύπρο περιλαμβάνει συνήθως τα ακόλουθα βήματα:
- Συλλογή Ιατρικών Πρακτικών και Αποδείξεων: Ο ασθενής έχει δικαίωμα να ζητήσει πλήρη πρόσβαση στον ιατρικό του φάκελο, σε αντίγραφα εξετάσεων και αναφορών, τα οποία αποτελούν κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
- Αίτηση για Λεπτομερή Αναφορά: Συχνά ζητείται γραπτή ιατρική αναφορά από ανεξάρτητο γιατρό ή δεύτερη γνώμη, που να τεκμηριώνει τα λάθη ή την αμέλεια στη φροντίδα.
- Επίσημη Καταγγελία: Υποβολή επίσημης καταγγελίας στη διοίκηση του νοσοκομείου ή σε αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές. Αυτή η καταγγελία δημιουργεί επίσημο αρχείο της υπόθεσης.
- Νομική Συμβουλή και Αγωγή: Η προσφυγή στα δικαστήρια – συνήθως με τη βοήθεια δικηγόρου – μπορεί να οδηγήσει σε αστική αγωγή για αποζημίωση. Οι αγωγές αυτές βασίζονται στην παραβίαση του καθήκοντος επιμέλειας και στην ανάγκη αποζημίωσης για ζημία.
- Περιοριστικά Χρονικά Όρια: Υπάρχουν χρονικά περιθώρια (statute of limitations) για να κινηθεί μια τέτοια υπόθεση, συνήθως περίπου τρία χρόνια από την ημερομηνία του συμβάντος ή από τη στιγμή που ο ασθενής αντιλήφθηκε τη βλάβη.
Ασφαλιστική Κάλυψη και Νόμος για Αστική Ευθύνη
Νέα νομοθεσία που εγκρίθηκε στην κυπριακή Βουλή καθιστά υποχρεωτική την ύπαρξη ασφαλιστικής κάλυψης επαγγελματικής ευθύνης για όλους τους ιατρούς που ασκούν στην Κύπρο. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση που ένα δικαστήριο διαπιστώσει ιατρική αμέλεια, ο ασθενής έχει περισσότερες πιθανότητες να λάβει αποζημίωση, ακόμα και αν ο ίδιος ο ιατρός δεν μπορεί να πληρώσει απευθείας.
Νομική Ευθύνη του Κράτους
Όταν η αμέλεια αφορά προσωπικό των δημόσιων νοσοκομείων (π.χ. γιατρούς ή νοσηλευτές του ΟΚΥΠΥ), η Κυπριακή Δημοκρατία εκάστοτε ενάγεται ως εργοδότης και ευθύνεται για τις πράξεις ή παραλείψεις των υπαλλήλων της, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους νόμους των δικαστηρίων.
Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προστασίας
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα δικαιώματα των ασθενών αναγνωρίζονται και ενισχύονται μέσα από διάφορες πρωτοβουλίες και κατευθυντήριες αρχές, όπως ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Δικαιωμάτων των Ασθενών, που αναγνωρίζει βασικά δικαιώματα όπως:
- Δικαίωμα στην πληροφόρηση και ενημέρωση για τα ιατρικά δεδομένα.
- Δικαίωμα δεύτερης γνώμης και επιλογής ιατρού.
- Δικαίωμα προσφυγής και αποζημίωσης όταν παραβιάζονται οι ιατρικές υπηρεσίες ή υπάρχει ιατρική αμέλεια.
Ο Κανονισμός για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (EHDS) (2025) ενισχύει περαιτέρω τους κανόνες πρόσβασης και ανταλλαγής ιατρικών στοιχείων, διευκολύνοντας τη διασυνοριακή πρόσβαση σε ιατρικές πληροφορίες και υποστήριξη.
Η Οδηγία 2011/24/ΕΕ για τα δικαιώματα ασθενών στην διασυνοριακή φροντίδα, αν και δεν είναι αποκλειστικά για ιατρική αμέλεια, διασφαλίζει την πρόσβαση σε ασφαλή υπηρεσία υγείας σε όλη την ΕΕ και την διαφάνεια στις υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας.
Προκλήσεις και Προτάσεις
Παρά τη νομοθεσία και τα δικαιώματα, υπάρχουν αναφορές για καθυστερήσεις στη διερεύνηση των καταγγελιών, με πολλά νομικά αιτήματα να παραμένουν ανοιχτά για χρόνια χωρίς αποτελέσματα. Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, νομικοί και οργανώσεις κρατούν μια συνεχή πίεση για:
- Πιο ξεκάθαρους και ταχύτερους μηχανισμούς διερεύνησης σε περιπτώσεις ιατρικής αμέλειας.
- Ενίσχυση της ενημέρωσης των ασθενών για τα δικαιώματά τους και τις διαδικασίες καταγγελίας.
- Συνεχή εκπαίδευση και επαγγελματική αξιολόγηση του ιατρικού προσωπικού.
Βεβαίως, όταν χάνονται ανθρώπινες ζωές λόγω ιατρικής αμέλειας, κανένα δικαστήριο δεν μπορεί να αποκαταστήσει την απώλεια. Ωστόσο, για λόγους ηθικής δικαίωσης, απονομής δικαιοσύνης και, κυρίως, για την αποτροπή επανάληψης παρόμοιων λαθών από τον ίδιο ιατρό ή από άλλους επαγγελματίες υγείας, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υποβάλλονται καταγγελίες όταν υπάρχουν υπόνοιες ιατρικής αμέλειας. Παράλληλα, είναι απαραίτητο να διεξάγονται σωστές, αντικειμενικές και εις βάθος έρευνες, ώστε να διασφαλίζεται η απόδοση ευθυνών και η ενίσχυση της ασφάλειας των ασθενών.
Medical Negligence in Cyprus: Patients’ Rights and Institutional Protection
by the editorial team of SkalaTimes
It is a fact that public discussion has intensified regarding complaints about the quality of care in Cyprus’s public hospitals, particularly in relation to incidents that may be considered cases of medical negligence. These complaints concern not only the administrative functioning of healthcare units, but also the fundamental protection of patients’ rights when harm is caused as a result of incorrect or inadequate medical actions.
What Is Medical Negligence?
Medical negligence is defined under Cypriot civil law as an omission or wrongful act by a physician or other healthcare professional that falls below the standard of care and skill reasonably expected from a professional of that specialty, and which results in harm to a patient.
In Cyprus, the legal framework governing medical negligence is primarily based on the Civil Wrongs Law (Cap. 148), which sets out the general concept of negligence, together with the Law on the Safeguarding and Protection of Patients’ Rights (Law 1/2005), which defines the rights patients have in relation to healthcare services.
How Can a Patient Seek Justice?
Seeking compensation or judicial protection in Cyprus usually involves the following steps:
Collection of Medical Records and Evidence:
Patients have the right to request full access to their medical file, including copies of test results and medical reports, which constitute critical evidence.
Request for a Detailed Medical Report:
It is common to seek a written medical report from an independent physician or to obtain a second medical opinion that documents errors or negligence in the provided care.
Filing an Official Complaint:
An official complaint may be submitted to the hospital administration or to the competent regulatory authorities. Such a complaint creates an official record of the case.
Legal Advice and Civil Action:
Recourse to the courts—usually with the assistance of a lawyer—may lead to a civil claim for compensation. These claims are based on a breach of the duty of care and the need to compensate for the damage suffered.
Time Limitations:
There are statutory limitation periods within which such claims must be filed, usually around three years from the date of the incident or from the moment the patient became aware of the harm.
Insurance Coverage and Civil Liability Law
Recent legislation approved by the Cypriot Parliament has made professional liability insurance mandatory for all physicians practicing in Cyprus. This means that if a court establishes medical negligence, the patient has a greater likelihood of receiving compensation, even if the physician is unable to pay directly.
Legal Liability of the State
When negligence involves staff of public hospitals—such as doctors or nurses employed by the State Health Services Organisation (SHSO/OKYpY)—the Republic of Cyprus is sued as the employer and bears responsibility for the acts or omissions of its employees, in accordance with the Constitution and applicable case law.
European Framework for Protection
At a European level, patients’ rights are recognised and reinforced through various initiatives and guiding principles, such as the European Charter of Patients’ Rights, which acknowledges fundamental rights including:
- The right to information and access to medical data.
- The right to a second opinion and freedom of choice of physician.
- The right to seek redress and compensation when healthcare services are violated or when medical negligence occurs.
The Regulation on the European Health Data Space (EHDS) (2025) further strengthens rules on access to and exchange of health data, facilitating cross-border access to medical information and support.
Directive 2011/24/EU on patients’ rights in cross-border healthcare, although not exclusively focused on medical negligence, ensures access to safe healthcare services across the EU and promotes transparency in healthcare provision.
Challenges and Proposals
Despite the existing legislation and recognised rights, there are reports of delays in the investigation of complaints, with many legal cases remaining unresolved for years. To address these issues, legal experts and organisations continue to advocate for:
- Clearer and faster investigation mechanisms in cases of medical negligence.
- Greater awareness among patients regarding their rights and complaint procedures.
- Ongoing training and professional evaluation of healthcare personnel.
Of course, when human lives are lost due to medical negligence, no court can restore what has been lost. However, for reasons of moral vindication, the administration of justice and, above all, the prevention of similar mistakes being repeated by the same physician or by other healthcare professionals, it is crucial that complaints are filed whenever there are suspicions of medical negligence. At the same time, thorough, objective and in-depth investigations are essential in order to ensure accountability and to enhance patient safety.
