Της συντακτικής ομάδας του SkalaTimes
«Όλοι όσοι παρακολουθούν την τελετή των Όσκαρ σε όλο τον κόσμο, γνωρίζουν πολύ καλά ότι αυτές είναι πολύ χαοτικές, τρομακτικές στιγμές», σημείωσε ο Κόναν Ο’ Μπράιεν στα 98α Όσκαρ και πρόσθεσε: «Σε στιγμές σαν κι αυτές πιστεύω ότι τα Όσκαρ έχουν ιδιαίτερη απήχηση. Κάθε ταινία που γιορτάζουμε είναι προϊόν δουλειάς χιλιάδων ανθρώπων που μιλούν διαφορετικές γλώσσες, εργάζονται σκληρά για να φτιάξουν κάτι όμορφο. Απόψε αποτίουμε φόρο τιμής, όχι μόνο στον κινηματογράφο, αλλά στα ιδανικά της παγκόσμιας τέχνης, της συνεργασίας, της υπομονής, της ανθεκτικότητας και αυτής της πιο σπάνιας ιδιότητας σήμερα, της αισιοδοξίας».
Τα λόγια αυτά δεν είναι απλώς μια παράγραφος σε μια λαμπερή βραδιά (98α Όσκαρς).
Είναι μια υπενθύμιση. Σε έναν κόσμο που μοιάζει να δοκιμάζεται ξανά και ξανά, (από πολέμους, κρίσεις, κοινωνικές ανισότητες, φόβο και αβεβαιότητα), η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη. Είναι ανάσα.
Ο κινηματογράφος, όπως και κάθε μορφή τέχνης, έχει τη δύναμη να ενώνει. Να γεφυρώνει πολιτισμούς, να μεταφράζει συναισθήματα, να δίνει φωνή σε όσους δεν έχουν. Μια ταινία δεν είναι απλώς εικόνες και ήχοι, είναι μια συλλογική πράξη πίστης ότι η ιστορία αξίζει να ειπωθεί. Ότι ο άνθρωπος αξίζει να ακουστεί.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε περιόδους κρίσης, οι τέχνες ανθίζουν. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ποίηση, η μουσική και το θέατρο έγιναν καταφύγια. Οι άνθρωποι έγραφαν, τραγουδούσαν, δημιουργούσαν μέσα στα ερείπια. Όχι επειδή είχαν χρόνο, αλλά επειδή είχαν ανάγκη. Ο Πάμπλο Πικάσο, μέσα στη φρίκη του ισπανικού εμφυλίου, δημιούργησε τη «Γκερνίκα», ένα έργο που δεν σταματά να θυμίζει την αγριότητα του πολέμου και την ανάγκη για ειρήνη. Η τέχνη εκείνη τη στιγμή δεν κατέγραφε απλώς την πραγματικότητα. Την κατήγγελλε.
Κάπως έτσι λειτουργεί η τέχνη διαχρονικά: ως καθρέφτης αλλά και ως πυξίδα. Μας δείχνει ποιοι είμαστε, αλλά και προς τα πού μπορούμε να πάμε.
Σε δύσκολες εποχές, η τέχνη γίνεται και κάτι ακόμη: παρηγοριά. Ένα τραγούδι μπορεί να γίνει αγκαλιά. Ένα βιβλίο μπορεί να γίνει σπίτι. Μια ταινία μπορεί να γίνει φως σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. Δεν λύνει τα προβλήματα, αλλά μας δίνει τη δύναμη να τα αντιμετωπίσουμε.
Ο μεγάλος συγγραφέας Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι είχε πει: «Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο». Μια φράση που συχνά παρεξηγείται ως ρομαντική υπερβολή. Κι όμως, μέσα στην ουσία της κρύβει μια βαθιά αλήθεια. Η ομορφιά, όχι μόνο η αισθητική, αλλά η ηθική, η ανθρώπινη, είναι αυτή που μας κρατά όρθιους. Και η τέχνη είναι ο φορέας αυτής της ομορφιάς.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε ανάγκη την τέχνη. Σε μια εποχή ταχύτητας, επιφανειακής πληροφορίας και συνεχούς θορύβου, η τέχνη μάς καλεί να σταματήσουμε. Να νιώσουμε. Να σκεφτούμε. Να θυμηθούμε τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.
Τα Όσκαρ, πέρα από τη λάμψη και τη βιομηχανία, αποτελούν μια παγκόσμια στιγμή αναγνώρισης αυτής της δύναμης. Είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε έργο βρίσκονται άνθρωποι που συνεργάστηκαν, που πίστεψαν, που άντεξαν. Και αυτή η συλλογικότητα είναι από μόνη της μια πράξη αντίστασης σε έναν κόσμο που συχνά προωθεί τον ατομισμό.
Η τέχνη δεν αλλάζει τον κόσμο με άμεσο, μετρήσιμο τρόπο. Δεν ρίχνει κυβερνήσεις, δεν σταματά πολέμους από τη μια μέρα στην άλλη. Αλλά αλλάζει κάτι πιο βαθύ: αλλάζει τον άνθρωπο. Και όταν αλλάζει ο άνθρωπος, αλλάζει και ο κόσμος.
Ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο της θαύμα. Ότι μέσα στο χάος, βρίσκει τρόπο να γεννά νόημα. Μέσα στον φόβο, να γεννά ελπίδα. Και μέσα στη σιωπή, να υψώνει φωνή.
Σε εποχές δύσκολες, η τέχνη είναι απαραίτητη. Είναι η υπενθύμιση ότι, παρά το γκρίζο ή το μαύρο γύρω μας, μπορούμε ακόμη να δημιουργούμε κάτι όμορφο. Και αυτό, από μόνο του, είναι μια μορφή αισιοδοξίας, ίσως και αντίστασης!
