Text follows in English
Της Συντακτικής Ομάδας του SkalaTimes
Στον δημόσιο λόγο των τελευταίων ετών, στις νεότερες γενιές, και ιδιαίτερα στην “μετα Φειδία εποχή”, κυριαρχεί μια φράση σχεδόν αυτονόητη: «δεν ασχολούμαι με την πολιτική». Κάποιοι μάλιστα την θεωρούν και ως cool τοποθέτηση.
Η δε ατάκα «μα ασχολείσαι με την πολιτική;» έχει τον τόνο της απόλυτης απαξίωσης.
Η αποστασιοποίηση παρουσιάζεται ως στάση ωριμότητας, ανεξαρτησίας ή ακόμη -πολύ συχνά- και ανωτερότητας.
Η πολιτική ταυτίζεται με τη διαφθορά, την αναποτελεσματικότητα, τον κομματισμό. Όμως αυτή η απολιτική στάση, όσο ελκυστική κι αν φαίνεται, δεν είναι ούτε ουδέτερη ούτε ακίνδυνη.
Αντιθέτως, αποτελεί μια βαθιά πολιτική επιλογή με συνέπειες που αφορούν όλους, ανεξαρτήτως κοινωνικού, μορφωτικού ή οικονομικού υπόβαθρου.
Από την αρχαιότητα, η πολιτική δεν νοούνταν ως επαγγελματική δραστηριότητα λίγων, αλλά ως θεμελιώδες στοιχείο της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο Αριστοτέλης όρισε τον άνθρωπο ως «ζῷον πολιτικόν», όχι για να εξυψώσει την εξουσία, αλλά για να περιγράψει μια πραγματικότητα: ο άνθρωπος ζει μέσα σε κοινότητες, επηρεάζει και επηρεάζεται από συλλογικές αποφάσεις. Όποιος επιλέγει να μην συμμετέχει, δεν παύει να υφίσταται τις συνέπειες αυτών των αποφάσεων, απλώς παραιτείται από το δικαίωμα να τις συνδιαμορφώσει.
Η πολιτική δεν περιορίζεται στις εκλογές ή στα κοινοβουλευτικά έδρανα. Είναι παρούσα στην εργασία, στην παιδεία, στην υγεία, στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, στην ποιότητα ζωής. Όταν ο μισθός καθορίζεται, όταν ένα σχολείο υποχρηματοδοτείται, όταν ένα νοσοκομείο υπολειτουργεί, δεν πρόκειται για «τεχνικά» ζητήματα, αλλά για πολιτικές επιλογές.
Η αποχή από αυτή τη διαδικασία δεν καταργεί την πολιτική, απλώς την αφήνει σε άλλους.
Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η ψευδαίσθηση ότι η πολιτική αφορά μόνο τους «ενημερωμένους», τους «μορφωμένους» ή τους «έχοντες». Η ιστορία δείχνει το αντίθετο. Οι κοινωνικές κατακτήσεις -από τα εργασιακά δικαιώματα, την καθολική ψήφο, το κοινωνικό κράτος και πολλά άλλα- δεν προέκυψαν από αδιαφορία, αλλά από πολιτική συμμετοχή ανθρώπων κάθε κοινωνικής τάξης. Ο Καρλ Μαρξ, ανεξάρτητα από την αποδοχή ή όχι της θεωρίας του, επισήμανε κάτι καίριο: «η αδιαφορία για την πολιτική είναι κι αυτή πολιτική στάση – υπέρ της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων».
Με άλλα λόγια, η ουδετερότητα λειτουργεί συχνά ως σιωπηρή αποδοχή της ανισότητας.
Στη σύγχρονη εποχή, η απολιτικοποίηση συχνά καλλιεργείται συστηματικά. Ο πολίτης ενθαρρύνεται να λειτουργεί ως καταναλωτής, όχι ως ενεργό υποκείμενο. Η πολιτική παρουσιάζεται ως βρώμικη, κουραστική ή μάταιη, ώστε να περιορίζεται η συμμετοχή και να διευκολύνεται η διαχείριση της εξουσίας από λίγους. Ο Πιερ Μπουρντιέ μιλούσε για «συμβολική εξουσία», δηλαδή την ικανότητα των κυρίαρχων να επιβάλλουν ως φυσικό και αυτονόητο αυτό που στην πραγματικότητα είναι κοινωνική κατασκευή. Η αποχή, λοιπόν, δεν είναι αθώα, είναι αποτέλεσμα και εργαλείο αυτής της εξουσίας.
Ακόμη και όσοι θεωρούν ότι «τίποτα δεν αλλάζει» μέσω της πολιτικής, συχνά παραβλέπουν ότι η μη συμμετοχή αλλάζει τα πάντα προς το χειρότερο. Ο Πλάτων, στην Πολιτεία, προειδοποιούσε ότι «το τίμημα που πληρώνουν οι καλοί άνθρωποι όταν δεν ασχολούνται με τα κοινά, είναι να κυβερνώνται από χειρότερους». Η φράση αυτή, αν και ειπωμένη πριν από αιώνες, παραμένει εντυπωσιακά επίκαιρη. Η απουσία των ενεργών πολιτών δημιουργεί κενό, και τα κενά εξουσίας σπάνια μένουν ακάλυπτα.
Το ζητούμενο, βέβαια, δεν είναι η άκριτη ένταξη σε κομματικούς μηχανισμούς, αλλά η καλλιέργεια πολιτικής σκέψης: ενημέρωση, διάλογος, κριτική, συμμετοχή. Η δημοκρατία δεν είναι μια κατάσταση που «υπάρχει», αλλά μια διαδικασία που απαιτεί συνεχή εγρήγορση. Όπως συχνά λέγεται, η ελευθερία δεν απειλείται μόνο από την τυραννία της εξουσίας, αλλά και από την αδιαφορία των πολιτών.
Σε μια εποχή όπου η απολιτικοποίηση προβάλλεται ως μόδα και άμυνα, η ενασχόληση με την πολιτική αποτελεί πράξη ευθύνης και αυτοσεβασμού.
Ναι, χρειάζεται μια ιδεολογική καθαρότητα, δηλαδή να ξέρεις που στέκεσαι ως άνθρωπος (πχ με τα συμφέροντα των πολλών ή των λίγων; Με τις πολιτικές που βγάζουν τον συνταξιούχο από το σπίτι του, στο όνομα των εκποίησεων πρώτης κατοικίας ή στο δικαίωμα στέγης για όλους;).
Αλλά δεν χρειάζεται να είσαι μορφωμένος ακαδημαϊκά και να έχεις τις απόλυτες απαντήσεις.
Φτάνει να σε ενδιαφέρει να είσαι ενεργός πολίτης και να ξέρεις πως οι πολιτικές καθορίζουν το μέλλον το δικό σου και των παιδιών σου.
Επιβάλλεται, γιατί δεν είναι εύκολοι καιροί, η συνειδητοποίηση ότι η ζωή μας δεν είναι αποκομμένη από τις συλλογικές αποφάσεις. Το να μην είμαστε «απολιτικοί» δεν σημαίνει να συμφωνούμε όλοι, είμαστε κομματικοποιημένοι ή φανατιζόμαστε, σημαίνει πρωτίστως ότι μας ενδιαφέρει να γνωρίζουμε και να συμμετέχουμε. Και αυτό, είναι το ελάχιστο που οφείλουμε ως πολίτες και ως άνθρωποι.
Τέλος, αυτό που πιστεύουμε εδώ στο SkalaTimes είναι ότι ο κόσμος κινδυνεύει περισσότερο από τους κυρ-Παντελήδες και τους “απολιτίκ” παρά από τους κακούς και διεφθαρμένους πολιτικούς, διότι οι πρώτοι συντηρούν και διαιωνίζουν τους δεύτερους, ενώ ένας πολιτικά ενημερωμένος πολίτης μπορεί, μέσα από αγώνα, να εξαφανίσει τους κακούς και διεφθαρμένους πολιτικούς!
Why Politics Is Not a Choice — It Is a Responsibility
By the Editorial Team of SkalaTimes
In public discourse over recent years, especially among younger generations and particularly in the “post-Feidias era,” one phrase has come to dominate almost as a self-evident truth: “I’m not into politics.” Some even consider it a cool stance.
The remark “Oh, you’re involved in politics?” is often delivered with a tone of absolute dismissal.
Detachment is presented as a sign of maturity, independence, or even—very often—superiority.
Politics is equated with corruption, inefficiency, and partisanship. Yet this apolitical stance, however attractive it may seem, is neither neutral nor harmless.
On the contrary, it is a deeply political choice, with consequences that concern everyone, regardless of social, educational, or economic background.
Since antiquity, politics was not understood as a professional activity for a few, but as a fundamental element of human existence.
Aristotle defined the human being as a “zoon politikon” (a political animal), not to glorify power, but to describe a reality: humans live in communities, influence and are influenced by collective decisions. Those who choose not to participate do not escape the consequences of these decisions; they simply relinquish their right to help shape them.
Politics is not confined to elections or parliamentary benches. It is present in work, education, healthcare, access to justice, and quality of life. When wages are set, when a school is underfunded, when a hospital barely functions, these are not “technical” issues but political choices.
Abstaining from this process does not abolish politics; it merely leaves it in the hands of others.
Particularly dangerous is the illusion that politics concerns only the “informed,” the “educated,” or the “privileged.” History shows the opposite. Social achievements—from labor rights and universal suffrage to the welfare state and much more—did not arise from indifference, but from political participation by people from every social class. Karl Marx, regardless of whether one accepts his theory, pointed out something crucial: “Indifference to politics is itself a political stance—in favor of the existing order.”
In other words, neutrality often functions as a silent acceptance of inequality.
In the modern era, depoliticization is often systematically cultivated. Citizens are encouraged to function as consumers rather than active subjects. Politics is portrayed as dirty, exhausting, or futile, in order to limit participation and make the management of power by a few easier. Pierre Bourdieu spoke of “symbolic power,” that is, the ability of the dominant to impose as natural and self-evident what is in fact a social construct. Abstention, therefore, is not innocent; it is both a product and a tool of this power.
Even those who believe that “nothing changes” through politics often overlook the fact that non-participation changes everything for the worse. Plato, in The Republic, warned that “the price good people pay for not taking part in public affairs is to be ruled by worse people.” This statement, though made centuries ago, remains strikingly relevant. The absence of active citizens creates a vacuum, and power vacuums rarely remain unfilled.
What is required, of course, is not uncritical integration into party mechanisms, but the cultivation of political thinking: information, dialogue, critique, participation. Democracy is not a condition that simply “exists”; it is a process that requires constant vigilance. As is often said, freedom is threatened not only by the tyranny of power, but also by the indifference of citizens.
In an era where depoliticization is promoted as fashion and defense, engagement with politics is an act of responsibility and self-respect.
Yes, a degree of ideological clarity is needed—that is, knowing where you stand as a person (for example, with the interests of the many or of the few; with policies that evict pensioners from their homes in the name of first-home foreclosures, or with the right to housing for all?).
But you do not need to be academically educated or to have all the answers.
It is enough to care about being an active citizen and to understand that policies shape your future and that of your children.
Especially because these are not easy times, it is imperative to realize that our lives are not detached from collective decisions. Not being “apolitical” does not mean that we all agree, become party-aligned, or succumb to fanaticism; it primarily means that we care to know and to participate. And that is the minimum we owe as citizens and as human beings.
Finally, what we at SkalaTimes believe is that the world is in greater danger from the “Kyrios Pantelis” types and the “apoliticals” than from bad and corrupt politicians, because the former sustain and perpetuate the latter—whereas a politically informed citizen can, through struggle, eliminate bad and corrupt politicians.
