Text follows in English
Άρθρο του Ανδρέα Θεοδώρου και της Ελπινίκης Μανώλη*
Τον τελευταίο καιρό παρατηρούμε με ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία το φαινόμενο όπου κάθε παιδαγωγική παρατήρηση, κάθε προσπάθεια οριοθέτησης ή εφαρμογής παιδαγωγικών μέτρων, αντιμετωπίζεται περίπου ως πράξη βίαιης καταστολής ή προσβολής των παιδιών. Η παιδαγωγική πράξη, ο πυρήνας του λειτουργήματος, συχνά ποινικοποιείται με αποτέλεσμα οι εκπαιδευτικοί να βρίσκονται μπροστά σε πειθαρχικές ή ακόμη και ποινικές διαδικασίες για πράξεις που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ρόλου τους.
Η σχολική μονάδα είναι ένας από τους σημαντικότερους θεσμούς της κοινωνίας: εδώ μεταδίδονται γνώσεις, αναπτύσσονται δεξιότητες, καλλιεργούνται αξίες και διαμορφώνονται οι χαρακτήρες των αυριανών πολιτών. Για να επιτευχθούν αυτά, χρειάζεται αμοιβαίος σεβασμός στον ρόλο όλων όσοι συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς και ξεκάθαρα όρια μέσα στη σχολική τάξη και στο σχολείο.
Αντί όμως οι εκπαιδευτικοί να ενισχύονται και να στηρίζονται στο έργο τους, καλούνται να απολογηθούν για το αυτονόητο: για την προσπάθεια να διατηρήσουν μια τάξη ασφαλή, ομαλή και λειτουργική. Πάνω από το κεφάλι τους κρέμεται διαρκώς μια δαμόκλειος σπάθη, με τον φόβο ότι κάθε τους λέξη ή πράξη μπορεί να παρερμηνευθεί ή να στοχοποιηθεί.
Η διαδικασία που ακολουθείται και που στις πλειστες περιπτωσεις δεν υπάρχει κανένα βάσιμο στοιχείο για τη διάπραξη οποιουδήποτε αδικήματος από τον/την εκπαιδευτικό, είναι εξαιρετικά ψυχοφθόρα και οδηγεί πολλούς εκπαιδευτικούς σε ψυχική οδύνη και εξουθένωση. Παράλληλα, δεσμεύονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα Διευθυντές/ριες, Επιθεωρητές/ριες και άλλοι λειτουργοί, οι οποίοι αφιερώνουν πολύτιμες εργατοώρες χωρίς να υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Κι όμως, όταν στο τέλος της διαδικασίας αποδειχθεί ότι δεν έχει διαπραχθεί κανένα αδίκημα, δεν προβλέπεται καμία συνέπεια για όσους προχώρησαν σε αβάσιμες ή ατεκμηρίωτες καταγγελίες. Αυτό το κενό αφήνει το σύστημα εκτεθειμένο σε καταχρήσεις και ενισχύει ένα κλίμα ανασφάλειας και φόβου μέσα στα σχολεία.
Η ποινικοποίηση της παιδαγωγικής πράξης δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ούτε να εξελιχθεί σε «νέα κανονικότητα». Μια τέτοια πρακτική είναι επιζήμια για όλους: για τους εκπαιδευτικούς, για τα παιδιά, για τους γονείς και για την κοινωνία συνολικά.
Η συνεργασία γονέων και σχολείου είναι βασικός παράγοντας επιτυχίας για τα παιδιά. Όταν όμως διαρρηγνύεται η εμπιστοσύνη και υπονομεύεται το κύρος των εκπαιδευτικών, τα παιδιά δεν προστατεύονται. Αντίθετα, δυσκολεύονται να αναλάβουν την προσωπική τους ευθύνη και χάνουν βασικά πρότυπα σταθερότητας.
Η κοινωνία και ιδιαίτερα τα ΜΜΕ και τα ΜΚΔ δεν μπορεί να απαιτούν από το σχολείο να διαμορφώνει ολοκληρωμένους πολίτες, ενώ ταυτόχρονα ακυρώνει τα εργαλεία της αγωγής και απαξιώνει την αξιοπρέπεια, την επιστημονικότητα και το κύρος των εκπαιδευτικών. Η δημόσια στοχοποίηση, η υπεραπλούστευση και η εύκολη καταδίκη δεν προσφέρουν λύσεις· αντίθετα, δημιουργούν ένα κλίμα φόβου που παραλύει τον/ην εκπαιδευτικό.
Η πολιτεία οφείλει να παρέχει σαφή, αποτελεσματική και θεσμική θωράκιση, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να ασκούν το λειτούργημά τους χωρίς φόβο, ανασφάλεια ή απειλή.
Η παιδεία απαιτεί συνέπεια, όρια, πειθαρχία και σεβασμό ρόλων.
Οι εκπαιδευτικοί δεν θα πάψουν να καθοδηγούν, να συμβουλεύουν και όταν είναι αναγκαίο να λαμβάνουν μέτρα οριοθέτησης των μαθητών/ριών. Αυτή είναι η ευθύνη τους και αυτός ο ρόλος πρέπει να προστατευτεί και να γίνει σεβαστός από όλες και όλους.
*Ο Ανδρέας Θεοδώρου είναι Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου (αφυπηρετήσας)
*Η Ελπινίκη Μανώλη είναι Δασκάλα, Πρόεδρος Α.Κί.ΔΑ.
Pedagogical responsibility is not a criminal offense
Article by Andreas Theodorou and Elpiniki Manoli*
Lately, we have been observing with increasing concern the phenomenon in which every pedagogical remark, every attempt at setting boundaries or implementing educational measures, is treated almost as an act of violent suppression or as an offense against children. The pedagogical act—the very core of the profession—is often criminalized, resulting in educators facing disciplinary or even criminal procedures for actions that are an inherent part of their role.
The school unit is one of the most important institutions of society: it is where knowledge is transmitted, skills are developed, values are cultivated, and the characters of future citizens are shaped. To achieve these aims, mutual respect for the role of everyone involved in the educational process is essential, as well as clear boundaries within the classroom and the school.
Instead of being supported and empowered in their work, however, teachers are increasingly called to justify the obvious: their effort to maintain a safe, orderly, and functional classroom. Above their heads hangs a constant Damocles’ sword—the fear that any word or action may be misinterpreted or targeted.
The procedure that follows, and in most cases reveals no substantial evidence of any wrongdoing by the educator, is extremely exhausting and leads many teachers to emotional distress and burnout. At the same time, headteachers, inspectors, and other officials remain bound for long periods, dedicating valuable working hours without any real necessity.
And yet, when it is ultimately proven that no offense has been committed, no consequences are foreseen for those who filed unfounded or unsubstantiated accusations. This gap leaves the system exposed to abuse and reinforces a climate of insecurity and fear within schools.
The criminalization of pedagogical practice cannot be accepted, nor can it become the “new normal.” Such a practice is harmful to everyone: teachers, children, parents, and society as a whole.
The cooperation between parents and the school is a key factor in children’s success. When trust is broken and teachers’ authority is undermined, children are not protected. On the contrary, they struggle to assume personal responsibility and lose essential models of stability.
Society—and especially the media and social networks—cannot demand that schools shape well-rounded citizens while at the same time invalidating the tools of education and devaluing the dignity, scientific training, and authority of teachers. Public targeting, oversimplification, and easy condemnation offer no solutions; instead, they create a climate of fear that paralyzes the educator.
The state must provide clear, effective, and institutional protection so that teachers can carry out their mission without fear, insecurity, or threat.
Education requires consistency, boundaries, discipline, and respect for roles.
Teachers will not stop guiding, advising, and—when necessary—implementing measures to set boundaries for their students. This is their responsibility, and this role must be protected and respected by everyone.
* Andreas Theodorou is a (retired) Primary School Headteacher
* Elpiniki Manoli is a Teacher, President of A.Ki.DA.
