Article follows in English
Γράφει η Μαρίνα Χριστοφή
Ειδική Παιδαγωγός, Λάρνακα
Τηλέφωνο: 99 682920
Email: marinachristofi11@gmail.com
(Περισσότερα για τη Μαρίνα εδώ)
- Κάθε βδομάδα, η Μαρίνα γράφει το δικό της άρθρο στο SkalaTimes για θέματα που αφορούν τα παιδιά μας. Αν έχετε ερωτήσεις ή απορίες για τις οποίες θα θέλατε να γράψει σε μελλοντικό της άρθρο, μπορείτε να επικοινωνήσετε απευθείας μαζί της στο email: marinachristofi11@gmail.com
Το μαθησιακό άγχος αποτελεί μια από τις πιο συχνές δυσκολίες που συναντάμε στα παιδιά και στους εφήβους σήμερα. Δεν σχετίζεται με το αν «φοβούνται το σχολείο» ή αν δεν θέλουν να μάθουν. Αντιθέτως, πίσω από αυτό το άγχος κρύβεται συνήθως ένας βαθύτερος φόβος: ο φόβος της αποτυχίας. Το παιδί δεν φοβάται το μάθημα, φοβάται την πιθανότητα να μην τα καταφέρει, να μην ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ή να απογοητεύσει τον εαυτό του και τους γύρω του. Ακόμη και όταν ξέρει την απάντηση, μπορεί να «κολλήσει», να χάσει την αυτοπεποίθηση του και να μην μπορέσει να εκφραστεί. Νιώθει ανίκανο, αβέβαιο για τις δυνατότητες του και εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο ανασφάλειας. Όταν ένα παιδί αρχίζει να αποφεύγει το διάβασμα, δεν το κάνει επειδή είναι «τεμπέλης» ή επειδή δεν ενδιαφέρεται. Τις περισσότερες φορές αποφεύγει τη μελέτη επειδή έχει πειστεί ότι δεν τα καταφέρει. Όσο πιο συχνά συναντά αυτό το αίσθημα αποτυχίας ή πίεσης, τόσο περισσότερο μειώνεται η εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Η μάθηση που θα έπρεπε να είναι μια διαδικασία εξερεύνησης, γίνεται μια πηγή στρες.
Πώς το αντιμετωπίζουμε
Θετική σχέση με τη μάθηση
Για να στηρίξουμε ουσιαστικά ένα παιδί που έχειάγχος με το διάβασμα, πρέπει να το στηρίξουμε ώστε να νιώσει ότι η μάθηση δεν είναι κάτι τρομακτικό ή δύσκολο. Χρειάζεται να ξαναχτίσει μια πιο θετική σχέση με το διάβασμα και το σχολείο. Αυτό δεν γίνεται με φωνές, πίεση ή συνεχείς απαιτήσεις. Αντίθετα, γίνεται με μικρά, καθημερινά βήματα που το κάνουν να νιώθει πιο ήρεμο, πιο ασφαλές και πιο ικανό.
Μικροί και ρεαλιστικοί στόχοι
Συχνά ζητάμε από τα παιδιά να διαβάσουν «όλο το κεφάλαιο» ή να ολοκληρώσουν «όλες τις ασκήσεις». Για ένα παιδί που αγχώνεται, αυτό μοιάζει βουνό. Αν όμως ο στόχος γίνει πιο συγκεκριμένος και πιο μικρός όπως για παράδειγμα «θα διαβάσω δύο σελίδες», η διαδικασία γίνεται πιο βατή. Όταν το παιδί κατορθώσει αυτό τον μικρό στόχο, νιώθει επιτυχία. Αυτή η αίσθηση είναι το έναυσμα. Οι μικρές επιτυχίες δημιουργούν αυτοπεποίθηση και χτίζουν σταδιακά μια νέα και πιο θετική εικόνα του εαυτού του .
Έπαινος
Είναι πολύ σημαντικός ο τρόπος που επαινούμε το παιδί. Όταν επικεντρωνόμαστε στο αποτέλεσμα και στο βαθμό ή στο αν έγραψε τέλεια, το άγχος του επιδεινώνεται, επειδή το παιδί αισθάνεται πως μόνο η «τέλεια επίδοση» έχει αξία. Όταν όμως επαινούμε τη διαδικασία, την προσπάθεια και την επιμονή, το παιδί μαθαίνει ότι αυτό που έχει σημασία δεν είναι η τελειότητα αλλά το ότι προσπαθεί. Η αναγνώριση της προσπάθειας δημιουργεί κίνητρο και μειώνει την πίεση για «τέλεια» αποτελέσματα.
Ρουτίνα
Η ρουτίνα αποτελεί ένα πολύ βασικό εργαλείο. Μια σταθερή ώρα, ένας συγκεκριμένος χώρος και μια συγκεκριμένη διαδικασία μελέτης βοηθούν το παιδί να μπει σε μια προβλέψιμη και ασφαλή συνήθεια. Όταν οι εξωτερικές συνθήκες είναι σταθερές, μειώνεται ο εσωτερικός φόβος. Ακόμη και οι απλές τεχνικές αναπνοής πριν ή μετά το διάβασμα και τα μικρά διαλείμματα κατά τη διάρκεια της μελέτης, μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά και να μειώσουν το άγχος.
Κίνηση και άθληση
Η κίνηση και η άθληση είναι απαραίτητες. Το σώμα εκτονώνει την ένταση μέσα από φυσική δραστηριότητα. Ένα παιδί που κινείται, τρέχει, παίζει ή αθλείται, διαχειρίζεται καλύτερα το στρες και συγκεντρώνεται πιο εύκολα. Επίσης, και ένας σύντομος περίπατος πριν το διάβασμα μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.
Μοιράσου με το παιδί τα δικά σου λάθη
Ένας τρόπος για να στηρίξουμε το παιδί μας, είναι να μοιραστούμε μαζί του τα δικά μας λάθη ή δυσκολίες. Όταν ένας ενήλικας παραδέχεται ότι και εκείνος κάποτε δυσκολεύτηκε ή απέτυχε, το παιδί θα νιώσει ότι δεν είναι μόνο του. Συνειδητοποιεί ότι τα λάθη είναι μέρος της μάθησης και όχι απόδειξη ανικανότητας. Αυτό χτίζει ένα συναίσθημα αποδοχής και μειώνει την πίεση για τελειότητα.
Τελικά, το μαθησιακό άγχος δεν δείχνει αδιαφορία. Αντίθετα, δείχνει ότι το παιδί νοιάζεται τόσο πολύ που δυσκολεύεται να αντέξει την πίεση. Ο φόβος της αποτυχίας το κάνει να αμφισβητεί τις ικανότητες του και να παγώνει ακόμη και όταν ξέρει την απάντηση. Αυτό το άγχος είναι ένα σημαντικό μήνυμα ότι χρειάζεται ενήλικες που θα το στηρίξουν με κατανόηση, ηρεμία και σταθερότητα. Με μικρά βήματα, ενθάρρυνση και σωστές τεχνικέςμάθησης, το παιδί μπορεί να μάθει να εμπιστεύεται ξανά τον εαυτό του. Η υπομονή και η σωστή καθοδήγηση το βοηθούν να βλέπει τα λάθη ως μέρος της διαδικασίας και να ανακαλύπτει ότι μπορεί να τα καταφέρει.
Μαρίνα Χριστοφή
Ειδική Παιδαγωγός
Marina Christofi talks to us about learning anxiety
Marina Christofi
Special Education Teacher, Larnaca
Phone: 99 682920
Email: marinachristofi11@gmail.com
(More about Marina here)
Every week, Marina writes her own article for SkalaTimes on topics related to our children. If you have questions or concerns you would like her to address in a future article, you can contact her directly at: marinachristofi11@gmail.com.
Learning anxiety is one of the most common difficulties we encounter in children and teenagers today. It is not related to whether they “fear school” or do not want to learn. On the contrary, behind this anxiety there is usually a deeper fear: the fear of failure. The child is not afraid of the lesson; it fears the possibility of not succeeding, of not meeting expectations, or of disappointing itself and those around it. Even when the child knows the answer, it may “freeze,” lose its confidence, and be unable to express itself. It feels incapable, uncertain of its abilities, and trapped in a vicious cycle of insecurity.
When a child starts avoiding studying, it is not because it is “lazy” or uninterested. Most of the time, the child avoids studying because it is convinced it won’t manage. The more often it experiences feelings of failure or pressure, the more its self-confidence declines. Learning, which should be a process of exploration, becomes a source of stress.
How to address it
Positive relationship with learning
To truly support a child who feels anxious about studying, we must help them realise that learning is not something frightening or difficult. They need to rebuild a more positive relationship with reading and school. This does not happen through shouting, pressure, or constant demands. Instead, it happens through small, everyday steps that help the child feel calmer, safer, and more capable.
Small and realistic goals
We often ask children to study “the whole chapter” or complete “all the exercises.” For an anxious child, this feels overwhelming. But if the goal becomes smaller and more specific—such as “I will read two pages”—the process becomes more manageable. When the child achieves this small goal, they feel successful. This feeling is the spark. Small successes build confidence and gradually create a new, more positive self-image.
Praise
How we praise a child is very important. When we focus on the result, the grade, or whether the child performed perfectly, their anxiety increases because they feel that only “perfect performance” has value. But when we praise the process, the effort, and the persistence, the child learns that what matters is not perfection but trying. Recognizing effort creates motivation and reduces the pressure for “perfect” results.
Routine
Routine is a very important tool. A set study time, a specific place, and a structured process help the child develop a predictable and safe habit. When external conditions are stable, internal fear decreases. Even simple breathing techniques before or after studying, as well as short breaks during study time, can help significantly and reduce anxiety.
Movement and exercise
Movement and exercise are essential. The body releases tension through physical activity. A child who moves, runs, plays, or participates in sports manages stress better and concentrates more easily. Even a short walk before studying can make a big difference.
Share your own mistakes with the child
One way to support a child is to share your own mistakes or struggles. When an adult admits that they too once struggled or failed, the child feels that they are not alone. They realize that mistakes are part of learning, not proof of inability. This builds a sense of acceptance and reduces the pressure for perfection.
In the end, learning anxiety does not indicate lack of interest. On the contrary, it shows that the child cares so much that it struggles to handle the pressure. The fear of failure makes the child doubt its abilities and freeze even when it knows the answer. This anxiety is an important message that the child needs adults who will support it with understanding, calmness, and stability. With small steps, encouragement, and the right learning techniques, the child can learn to trust itself again. Patience and proper guidance help them see mistakes as part of the process and discover that they can succeed.
Marina Christofi
Special Education Teacher
