Σε μια χώρα όπου η λέξη «αναπηρία» συχνά αντιμετωπίζεται ως λογιστικό μέγεθος και όχι ως ανθρώπινη πραγματικότητα, υπάρχουν στιγμές που η πολιτική οφείλει να θυμάται τον λόγο της ύπαρξής της: να δίνει φωνή σε εκείνους που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στα κέντρα εξουσίας.
Μία τέτοια στιγμή ήταν η κοινοβουλευτική παρέμβαση του βουλευτή Λάρνακας Ανδρέα Πασιουρτίδη για τα άτομα με αυτισμό και ΔΕΠΥ — όχι ως τυπική ερώτηση ρουτίνας, αλλά ως πράξη πολιτικής εγρήγορσης απέναντι σε ένα σύστημα που συχνά «τιμωρεί» την πρόοδο αντί να τη στηρίζει.
Ερώτηση με αρ. 23.06.012.04.557 του βουλευτή εκλογικής περιφέρειας Λάρνακας κ. Ανδρέα Πασιουρτίδη, ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2025, προς τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Γιάννη Παναγιώτου
«Καλείται ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων όπως ενημερώσει τη Βουλή των Αντιπροσώπων για τα ακόλουθα, όσον αφορά τα άτομα με αυτισμό και τα άτομα με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ):
- Ποιας μορφής αξιολόγησης τυγχάνουν και ποια η διάρκεια της ισχύος της;
- Τι είδους στήριξη λαμβάνουν από το κράτος;
- Είναι δικαιούχοι επιδομάτων και άλλων παροχών οικονομικής φύσεως;
- Σε περίπτωση που επέλθει βελτίωση της κατάστασής τους λόγω των θεραπειών και των προσπαθειών που γίνονται, τι ισχύει με την παροχή επιδόματος;
- Σε περίπτωση που γίνεται αποκοπή επιδόματος λόγω αυτής της βελτίωσης, επέρχονται αρνητικές συνέπειες στα εν λόγω άτομα, καθώς διακόπτονται οι παρεχόμενες θεραπείες και οι υπηρεσίες που λαμβάνουν από ειδικούς. Ποια η πρόθεση του υπουργείου για επίλυση αυτού του ζητήματος;»
ΣΠ/ΜΑ/Er-23.06.012.04.557
Απάντηση ημερομηνίας 8 Ιανουαρίου 2026 του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Μαρίνου Μουσιούττα στην ερώτηση με αρ. 23.06.012.04.557, ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2025, του βουλευτή εκλογικής περιφέρειας Λάρνακας κ. Ανδρέα Πασιουρτίδη
«Αναφέρομαι στο πιο πάνω θέμα και σας πληροφορώ τα παρακάτω, βάσει σχετικής ενημέρωσης από το αρμόδιο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας:
“Καλείται ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων όπως
ενημερώσει τη Βουλή των Αντιπροσώπων για τα ακόλουθα, όσον αφορά τα
άτομα με αυτισμό και τα άτομα με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και
υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ):
- Ποιας μορφής αξιολόγησης τυγχάνουν και ποια η διάρκεια ισχύος της;
Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας και τα Τμήματα που υπάγονται σε αυτό παρέχουν ή επιχορηγούν σειρά υπηρεσιών και δομών προς τα παιδιά και ενήλικες με αυτισμό και διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Ο τύπος αναπηρίας στην οποία εμπίπτουν τα άτομα με αυτισμό και ΔΕΠΥ είναι η ‘ψυχική αναπηρία’ λαμβάνοντας υπόψη ότι η Σύμβαση ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες διακρίνει τις διαταραχές που σε συνδυασμό με τα εμπόδια του περιβάλλοντος συνιστούν αναπηρία σε σωματικές, ψυχικές, νοητικές και αισθητηριακές διαταραχές.
Το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες διενεργεί τις αξιολογήσεις αναπηρίας μέσω του Συστήματος Αξιολόγησης Αναπηρίας. Το Σύστημα Αξιολόγησης Αναπηρίας με τους μηχανισμούς που περιλαμβάνει (Κέντρα Αξιολόγησης Αναπηρίας, Επιτροπές Αξιολόγησης Αναπηρίας, εγχειρίδια, πρωτόκολλα, πορίσματα γνωματεύσεις) αποτελεί εργαλείο που εξυπηρετεί τις κοινωνικές πολιτικές του Υφυπουργείου για όλα τα άτομα με αναπηρίες. Το Σύστημα εξάγει πορίσματα- γνωματεύσεις για σκοπούς υποστήριξης της εξέτασης των αιτήσεων για κοινωνικές παροχές και υπηρεσίες στο πλαίσιο νόμων και κανονισμών που καθορίζουν τους δικαιούχους σε κάθε περίπτωση. Όπως προβλέπει η νομοθεσία, σε περίπτωση που κριθεί από την Επιτροπή Αξιολόγησης ότι πρόκειται για μόνιμη και μη αναστρέψιμη αναπηρία, το πόρισμα της αξιολόγησης καθίσταται μόνιμο. - Τι είδους στήριξη λαμβάνουν από το κράτος;
Είναι δικαιούχοι επιδομάτων και άλλων παροχών οικονομικής φύσεως;
Οι αιτητές με αυτισμό ή ΔΕΠΥ παραπέμπονται στο Σύστημα Αξιολόγησης
Αναπηρίας με σκοπό την πιστοποίηση του κατά πόσο εμπίπτουν στον ορισμό του
δικαιούχου για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, τα αναπηρικά επιδόματα ή την
επιχορήγηση κατ’ οίκον φροντίδας που καταβάλλει η Υπηρεσία Διαχείρισης
Επιδομάτων Πρόνοιας στο πλαίσιο της σχετικής νομοθεσίας. Επιπρόσθετα δύνανται να
κριθούν δικαιούχοι του περί Πρόσληψης Ατόμων με Αναπηρίες στον Ευρύτερο Δημόσιο
Τομέα (Ειδικές Διατάξεις) Νόμου (Ν.146(Ι)/2009).
Επιπρόσθετα, από τα Τμήματα του Υφυπουργείου παρέχονται τα ακόλουθα:
(α) Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες
το πρώτο Κέντρο Οικογενειακής Παρέμβασης και Στήριξης για τον
Αυτισμό που παρέχει υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής στήριξης και
εκπαίδευσης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας με διάγνωση διαταραχών
αυτιστικού φάσματος και στις οικογένειές τους με σκοπό την
εξυπηρέτηση πέραν των 300 παιδιών και των οικογενειών τους
παγκύπρια, και κατοικίες και ατομικά προγράμματα υποστηριζόμενης διαβίωσης για
ενήλικες με αυτισμό.
(β) Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας
Παρέχει στα άτομα με αναπηρίες που πιστοποιούνται ως δικαιούχοι και
ικανοποιούν τα οικονομικά κριτήρια, ή αν είναι ηλικίας κάτω των 28 ετών ανεξαρτήτως
εισοδηματικών κριτηρίων, σύμφωνα με τον περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος
και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμο του 2014 (109(Ι)/2014)
- βασικές ανάγκες μέχρι €480 μηνιαίως συν €226 μηνιαίως
αναπηρικό επίδομα συν €142 μηνιαίως μέτρα κοινωνικής
συνοχής, - επιχορήγηση κατ’ οίκον φροντίδας μηνιαίου ποσού €100 ή €200 ή
€300 ή €400 ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις μεγαλύτερου ποσού για
την εργοδότηση δεύτερου φροντιστή, - επιχορήγηση διημερεύουσας ή ιδρυματικής φροντίδας,
- άλλες παροχές, όπως λ.χ. επιδότηση ενοικίου ή απαλλαγή από
σκύβαλα.
(γ) Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας
Επιχορηγούν μέσω του Σχεδίου Κρατικών Χορηγιών προγράμματα κοινωνικής φροντίδας παγκύπρια για τη λειτουργία από μη κυβερνητικές οργανώσεις κέντρων ημέρας και παροχής υπηρεσιών κοινωνικής φροντίδας εκπαίδευσης και στήριξης με
συνολική δαπάνη €1 εκ. ετησίως.
- Σε περίπτωση που επέλθει βελτίωση της κατάστασής τους λόγω των
θεραπειών και των προσπαθειών που γίνονται, τι ισχύει με την παροχή
επιδόματος; - Σε περίπτωση που γίνεται αποκοπή επιδόματος λόγω αυτής της
βελτίωσης, επέρχονται αρνητικές συνέπειες στα εν λόγω άτομα, καθώς
διακόπτονται οι παρεχόμενες θεραπείες και οι υπηρεσίες που
λαμβάνουν από ειδικούς. Ποια η πρόθεση του υπουργείου για επίλυση
αυτού του ζητήματος;
Όπως έχει σημειωθεί στην απάντηση της Ερ. 1, σε περίπτωση που η Επιτροπή
Αξιολόγησης κρίνει ότι η υπό αξιολόγηση αναπηρία είναι μόνιμη και μη αναστρέψιμη, το
πόρισμα της αξιολόγησης καθίσταται μόνιμο. Για τις περιπτώσεις που η αναπηρία δεν
αξιολογείται ως μόνιμη σημειώνεται ότι το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας έχει ήδη
αναρτήσει σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο μεταρρύθμισης των κοινωνικών
υπηρεσιών και παροχών προς τα άτομα με αναπηρίες. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο
προβλέπει τον εκσυγχρονισμό των κοινωνικών υπηρεσιών και των χρηματικών
παροχών, γεγονός που αναμένεται να δώσει λύσεις σε υφιστάμενα ζητήματα, όπως τα
ανωτέρω που έχετε θέσει.
Καταληκτικά, αξίζει να σημειωθεί ότι όλες οι δράσεις για τα παιδιά και τους ενήλικες με
αυτισμό και ΔΕΠΥ περιλαμβάνονται στην Εθνική Στρατηγική και Εθνικό Σχέδιο Δράσης
για την Αναπηρία 2018-2028 και στην Πρώτη Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για
τον Αυτισμό 2024-2028.”.»
