«Το μεγάλο μας παράπονο –και αυτό που δεν μπορεί να εξηγηθεί λογικά– είναι γιατί προχώρησαν στη θανάτωση των ζώων μας, τη στιγμή που μπορούσαν να παράγουν γάλα χωρίς κανένα πρόβλημα. Οι υγειονομικές μετρήσεις στο γάλα των προβάτων ήταν εντός των επιτρεπτών ορίων και δεν προέκυπτε ανάγκη θανάτωσής τους. Για ποιο λόγο, λοιπόν, λήφθηκε αυτή η απόφαση; Αναμένουμε μια λογική εξήγηση, η οποία μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί. Την ίδια ώρα, θανατώθηκαν πρόβατα που δεν είχαν προσβληθεί από τον ιό, καθώς αυτό προβλέπεται από το σχετικό πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή βρίσκονταν στον ίδιο χώρο εκτροφής με άλλα μολυσμένα ζώα. Θανατώθηκαν, δηλαδή, ζώα που δεν είχαν νοσήσει, αποκλειστικά λόγω της εφαρμογής του πρωτοκόλλου. Αν αυτό δεν είναι παράλογο, τότε πραγματικά δεν ξέρω τι είναι.!».
Αφθώδης πυρετός στην Κύπρο: Τι σημαίνει η θανάτωση χιλιάδων ζώων για την κτηνοτροφία, την οικονομία και την κοινωνία
Η εμφάνιση του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο είναι μια πραγματική τραγωδία για τον τόπο, και αυτό μπορεί εύκολα να το αντιληφθεί κανείς μιλώντας και με κτηνοτρόφους.
Ο εξαιρετικά μεταδοτικός αυτός ιός, που προσβάλλει βοοειδή, πρόβατα, κατσίκες και χοίρους, οδηγεί συχνά τις αρχές στην πιο δραστική λύση: τη μαζική θανάτωση των ζώων στις μολυσμένες μονάδες, προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της ασθένειας. Ωστόσο, πίσω από αυτό το μέτρο κρύβεται μια αλυσιδωτή κρίση που αγγίζει την κτηνοτροφία, την οικονομία, το περιβάλλον, τη διατροφική αλυσίδα και (κυρίως) τους ανθρώπους που ζουν από τη γη και τα ζώα τους.
Η απειλή για την κτηνοτροφία
Η θανάτωση μεγάλου αριθμού ζώων αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τον πρωτογενή τομέα. Σε περίπτωση επιβεβαιωμένου κρούσματος, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει την εξόντωση όλων των ζώων της μολυσμένης μονάδας, ακόμη κι αν κάποια δεν έχουν εμφανίσει συμπτώματα. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε λίγες ώρες μπορεί να χαθεί ολόκληρο κοπάδι που δημιουργήθηκε με κόπο και επενδύσεις πολλών χρόνων. Οι συνέπειες είναι πολλαπλές:
- Απώλεια παραγωγής γάλακτος και κρέατος
- Καταστροφή γενετικού υλικού ζώων που εκτρέφονται επί δεκαετίες
- Μείωση της γαλακτοπαραγωγής ακόμη και στο μηδέν σε μολυσμένες μονάδες
Η επανασύσταση ενός κοπαδιού δεν είναι εύκολη. Χρειάζονται χρόνια για να φτάσει ξανά σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα.
Οικονομικές συνέπειες για τη χώρα
Η κτηνοτροφία δεν λειτουργεί απομονωμένα. Είναι μέρος μιας ευρύτερης αλυσίδας που περιλαμβάνει ζωοτροφές, μεταποίηση, μεταφορές και εξαγωγές. Η μείωση του ζωικού κεφαλαίου μπορεί να προκαλέσει, ανάμεσα σε πολλά άλλα:
- πτώση της ζήτησης για ζωοτροφές,
- απώλεια εισοδήματος για αγρότες και παραγωγούς,
- αναστάτωση στην αγροτική οικονομία.
Στην Κύπρο, το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο λόγω της παραγωγής χαλλουμιού, ενός από τα σημαντικότερα εξαγωγικά προϊόντα της χώρας. Η μείωση της παραγωγής γάλακτος μπορεί να οδηγήσει σε:
- αδυναμία κάλυψης διεθνών συμβολαίων,
- αύξηση του κόστους παραγωγής,
- απώλεια μεριδίου αγοράς στο εξωτερικό.
Επιπλέον, αν η νόσος δεν ελεγχθεί γρήγορα, μπορεί να επιβληθούν περιορισμοί στο εμπόριο ζωικών προϊόντων, γεγονός που θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την οικονομία.
Πού θάβονται τα ζώα και τι σημαίνει για το περιβάλλον
Μετά τη θανάτωση, τα ζώα πρέπει να διαχειριστούν με αυστηρά υγειονομικά πρωτόκολλα. Συνήθως εφαρμόζονται δύο μέθοδοι:
- υγειονομική ταφή σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους
- καύση σε ειδικές εγκαταστάσεις
Η υγειονομική ταφή γίνεται με αυστηρούς κανόνες ώστε να αποφεύγεται η μόλυνση του εδάφους και των υπόγειων υδάτων. Παρ’ όλα αυτά, μεγάλης κλίμακας ταφές προκαλούν συχνά ανησυχίες για:
- πιθανή ρύπανση του εδάφους,
- έντονη δυσοσμία,
- περιβαλλοντική επιβάρυνση σε τοπικές περιοχές.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται επιστημονικός σχεδιασμός και συνεχής έλεγχος.
Επιπτώσεις στη διατροφική αλυσίδα
Η μείωση της εγχώριας παραγωγής ζωικών προϊόντων έχει άμεση επίδραση στην αγορά. Μπορεί να οδηγήσει σε:
- αύξηση τιμών στο κρέας και τα γαλακτοκομικά,
- μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές,
- πιθανή μείωση της διατροφικής αυτάρκειας της χώρας.
Σε μια μικρή νησιωτική οικονομία όπως η Κύπρος, η επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί κρίσιμο ζήτημα.
Η ψυχολογική διάσταση: οι κτηνοτρόφοι σε απόγνωση
Πέρα από τους αριθμούς, υπάρχει και η ανθρώπινη πλευρά. Για έναν κτηνοτρόφο, τα ζώα δεν είναι απλώς παραγωγικά μέσα, είναι μέρος της ζωής του. Η διαδικασία της θανάτωσης είναι ιδιαίτερα επώδυνη ψυχολογικά ακόμη και για τους κτηνιάτρους και το προσωπικό που την εφαρμόζει.
Για πολλούς παραγωγούς, η απώλεια του κοπαδιού σημαίνει:
- οικονομική καταστροφή,
- αίσθημα αποτυχίας,
- έντονο ψυχολογικό στρες.
Τι μπορεί να γίνει
Η αντιμετώπιση μιας τέτοιας κρίσης απαιτεί συνδυασμό μέτρων:
- ταχεία επιδημιολογική επιτήρηση και έλεγχοι
- μαζικός εμβολιασμός όπου είναι δυνατόν
- δίκαιες και άμεσες αποζημιώσεις στους κτηνοτρόφους
- σχέδιο ανασύστασης κοπαδιών
- ψυχολογική και κοινωνική στήριξη στους παραγωγούς
Παράλληλα, απαιτείται διαφάνεια και συνεργασία μεταξύ κράτους, επιστημόνων και αγροτικών οργανώσεων.
Δηλώσεις κτηνοτρόφου στο SkalaTimes
Ο αφθώδης πυρετός δεν είναι μόνο κτηνιατρικό ζήτημα. Είναι μια κρίση που αγγίζει την οικονομία, την κοινωνία και την αγροτική ταυτότητα της Κύπρου. Η διαχείρισή του θα καθορίσει όχι μόνο την επιβίωση πολλών κτηνοτροφικών μονάδων, αλλά και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα στη χώρα. Και πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι που βλέπουν τον κόπο μιας ζωής να κινδυνεύει να χαθεί μέσα σε λίγες ημέρες.
Σε δηλώσεις του στο SkalaTimes, ο 40χρονος κτηνοτρόφος από τη Λάρνακα, με πραγματική θλίψη, μας είπε: «Η τραγωδία αυτή για εμάς τους κτηνοτρόφους έχει πολλαπλά χτυπήματα. Το σημαντικότερο, βέβαια, είναι το οικονομικό. Εμάς, στη δική μας φάρμα μας θανάτωσαν 500 ζώα και ακόμη δεν ξέρουμε πώς και πότε θα μας αποζημιώσουν οικονομικά. Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει για εμάς αυτή η οικονομική αβεβαιότητα.
Θέλουμε διαβεβαιώσεις για τις αποζημιώσεις μας και σαφή χρονοδιαγράμματα. Ζούμε μια τραγωδία και την ίδια ώρα βιώνουμε μια μεγάλη αβεβαιότητα.
Η ταφή των ζώων μας έγινε δίπλα από κτηνοτροφικές μάντρες, με νερά να περνούν κοντά. Φοβάμαι πολύ ότι και αυτό θα το πληρώσουμε ακριβά, διότι υπάρχει ο κίνδυνος να μολυνθεί το νερό. Σας το λέω ειλικρινά δεν είμαι σίγουρος αν οι ταφές έγιναν σωστά και με όλα τα απαιτούμενα πρωτόκολλα.
Για να δημιουργήσουμε νέο κοπάδι, με την προϋπόθεση ότι θα αποζημιωθούμε, θα χρειαστεί τουλάχιστον ένας με ενάμισης χρόνος. Θα πρέπει να φέρουμε ζώα από το εξωτερικό και να ξεκινήσουμε ξανά από την αρχή.
Αυτό που ζούμε είναι μια μεγάλη τραγωδία για εμάς τους κτηνοτρόφους, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στη χώρα μας.
Το μεγάλο μας παράπονο –και αυτό που δεν μπορεί να εξηγηθεί λογικά– είναι γιατί προχώρησαν στη θανάτωση των ζώων μας, τη στιγμή που μπορούσαν να παράγουν γάλα χωρίς κανένα πρόβλημα. Οι υγειονομικές μετρήσεις στο γάλα των προβάτων ήταν εντός των επιτρεπτών ορίων και δεν προέκυπτε ανάγκη θανάτωσής τους. Για ποιο λόγο, λοιπόν, λήφθηκε αυτή η απόφαση; Αναμένουμε μια λογική εξήγηση, η οποία μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί. Την ίδια ώρα, θανατώθηκαν πρόβατα που δεν είχαν προσβληθεί από τον ιό, καθώς αυτό προβλέπεται από το σχετικό πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή βρίσκονταν στον ίδιο χώρο εκτροφής με άλλα μολυσμένα ζώα. Θανατώθηκαν, δηλαδή, ζώα που δεν είχαν νοσήσει, αποκλειστικά λόγω της εφαρμογής του πρωτοκόλλου. Αν αυτό δεν είναι παράλογο, τότε πραγματικά δεν ξέρω τι είναι!»
