Το ΑΚΕΛ αναλαμβάνει πρωτοβουλία για τη διαμόρφωση μιας νέας σύγχρονης, ολοκληρωμένης και αποτελεσματικής νομοθεσίας για το φαινόμενο του εκφοβισμού (bullying) που πλήττει με ανησυχητικά αυξανόμενο βαθμό εκατοντάδες ανθρώπους – και ιδιαίτερα παιδιά και νέους- σε διάφορους κοινωνικούς χώρους. Παρότι, συχνά εστιάζεται η εκδήλωση του φαινομένου στους σχολικούς χώρους, το bullying χαρακτηρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως «μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας» όχι μόνο στα σχολεία αλλά γενικότερα στην κοινωνία. Ο αθλητισμός, οι εργασιακοί χώροι, ο στρατός, οι φυλακές, η οικογένεια και το κοινωνικό περιβάλλον, το διαδίκτυο είναι επίσης χώροι όπου εμφανίζεται το φαινόμενο. Η πρωτοβουλία του ΑΚΕΛ περιλαμβάνει μια πλατιά διαβούλευση με κρατικούς και κοινωνικούς φορείς, την επιστημονική κοινότητα και άλλους επαγγελματίες καθώς και άντληση εμπειριών από τη διεθνή νομοθεσία και πρακτική. Στόχος να καταλήξει αυτή η διεργασία στην εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης νομοθεσίας για τον εκφοβισμό, την στήριξη των θυμάτων, το χειρισμό των θυτών, τις ευθύνες των μαρτύρων κ.ο.κ. Το ΑΚΕΛ εκτιμά ότι στο στόχο της καταπολέμησης του εκφοβισμού σε κάθε του μορφή μπορεί και πρέπει να ενωθεί ολόκληρη η κοινωνία μας.
Γραφείο Τύπου ΑΚΕΛ, 23/11/2021
Πιο κάτω το σχετικό άρθρο του Βουλευτή Λάρνακας ΑΚΕΛ, Ανδρέα Πασιουρτίδη.
Ο εκφοβισμός (bullying) αναφέρεται στη σωματική και ψυχολογική κακοποίηση ή μείωση ασθενέστερων ατόμων σε μια ομάδα. Παρά την εντύπωση ορισμένων ότι αποτελεί αποκλειστικά σχολικό φαινόμενο, στην πραγματικότητα εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες και τις κοινωνικές ομάδες. Μπορεί να συναντηθεί σε οποιοδήποτε τύπο σχολείων και σχολικών εγκαταστάσεων, στον στρατό, σε αθλητικά σωματεία, στη φυλακή, αλλά και στην οικογένεια ή στο χώρο εργασίας. Συναντάται επίσης τα τελευταία χρόνια έντονα στο διαδίκτυο και συγκεκριμένα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι μια μορφή κακοποίησης ή εξαναγκασμού.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αποκαλέσει το bullying «μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας» στα σχολεία, τους εργασιακούς χώρους, τους φίλους, γνωστούς, την οικογένεια, και γενικότερα στην κοινωνία και ιδιαίτερα εκεί που απαντούν μειονότητες ατόμων με διαφορετικούς προσανατολισμούς, πολιτικές τάξεις, συνήθειες, τρόπο ζωής, σεξουαλικότητα, ντροπή ή άλλους. Είναι επίσης αλήθεια ότι οι μειονότητες και οι άνθρωποι με σωματικές αναπηρίες ή πνευματικές υστερήσεις πέφτουν συχνά θύματα επανειλημμένου bullying, απομόνωσης και άλλων κακοποιήσεων.
Ο εκφοβισμός περιλαμβάνει τρία βασικά είδη κακοποίησης: συναισθηματική, λεκτική και σωματική. Συνήθως, πρόκειται για ανεπαίσθητες μεθόδους εξαναγκασμού όπως η ψυχολογική χειραγώγηση.
Τα είδη του εκφοβισμού είναι πολύ διαφορετικά, καθώς και οι μέθοδοι με τα οποία εφαρμόζονται. Σε γενικές γραμμές, ο επιτιθέμενος έχει πάνω στο θύμα σωματική ή αριθμητική υπεροχή. Οι συνέπειες του εκφοβισμού αφορούν όλους τους εμπλεκόμενους σε βάθος χρόνου, αλλά το μεγαλύτερο αντίκτυπο έχει βέβαια στο θύμα. Το bullying κυμαίνεται από την απλή μορφή εκφοβισμού σε πιο σύνθετες μορφές, όπου ενδέχεται να συμμετέχουν πέραν του ενός ατόμου στον εκφοβισμό. Ο εκφοβισμός είναι δυνατό να λαμβάνει χώρα μεταξύ κοινωνικών ομάδων, κοινωνικών τάξεων και ακόμη και μεταξύ χωρών (υπερβολική εθνικοφροσύνη, σοβινισμός).
To 2020 ψηφίστηκε νόμος για τον σχολικό εκφοβισμό. Είναι Ο περί της Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Ενδοσχολικής Βίας Νόμος του 2020 (Ν. 185(I)/2020). Είχε μελετηθεί από την επιτροπή Παιδείας.
Το 2021 ψηφίστηκε και σχετικός τροποποιητικός νόμος του ΚΟΑ. Είναι Ο περί Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2021 (Ν. 113(I)/2021).
Κανένας από τους 2 πιο πάνω νόμους δεν προβλέπει όμως για ποινικό αδίκημα του εκφοβισμού (bullying). Αναλώνονται περισσότερο στην πρόληψη παρά στην καταστολή.
Τί ισχύει σήμερα στην Κύπρο:
1. Υπάρχει το άρθρο 91 του Ποινικού Κώδικα που προβλέπει τις πιο κάτω τρεις περιπτώσεις στις οποίες η απειλή βιαιοπραγίας αποτελεί πλημμέλημα:
(α) Την περίπτωση που πρόσωπο, με σκοπό εκφοβισμού ή παρενόχλησης άλλου, απειλεί να διαρρήξει ή να προξενήσει βλάβη σε κατοικία.
(β) Την περίπτωση που πρόσωπο, με σκοπό πρόκλησης τρόμου σε άλλο πρόσωπο που βρίσκεται σε κάποια κατοικία, εκπυρσοκροτεί γεμάτο πυροβόλο όπλο ή διαπράττει οποιαδήποτε άλλη διασάλευση της ειρήνης.
(γ) Την περίπτωση που πρόσωπο, με σκοπό υποκίνησης οποιουδήποτε άλλου προσώπου για να διενεργήσει πράξη την οποία αυτό δεν έχει νομική υποχρέωση να διενεργήσει ή για να παραλείψει πράξη την οποία αυτό έχει νομικό δικαίωμα να διενεργήσει, απειλεί άλλον ότι δυνατόν να προξενήσει βλάβη στο πρόσωπο, την υπόληψη, ή την περιουσία του ή στο πρόσωπο ή την υπόληψη οποιουδήποτε για τον οποίο ενδιαφέρεται εναντίον του οποίου γίνονται οι απειλές.
2. Το άρθρο 91Α του Ποινικού Κώδικα προβλέπει ότι πρόσωπο το οποίο προκαλεί σε άλλον τρόμο ή ανησυχία απειλώντας τον με βία ή άλλη παράνομη πράξη ή παράλειψη, διαπράττει αδίκημα και, σε περίπτωση καταδίκης, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα τρία (3) έτη.
3. Το άρθρο 99 του Ποινικού Κώδικα προβλέπει ότι πρόσωπο το οποίο, είτε σε δημόσιο χώρο είτε σε χώρο που δεν είναι δημόσιος με τέτοιο τρόπο ή κάτω από συνθήκες ώστε να ενδέχεται να ακουστεί από οποιοδήποτε πρόσωπο που βρίσκεται σε δημόσιο χώρο, εξυβρίζει άλλο με τέτοιο τρόπο που ενδέχεται να προκαλέσει σε παρευρισκόμενο πρόσωπο επίθεση, είναι ένοχο πλημμελήματος και υπόκειται σε φυλάκιση ενός μήνα ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις εβδομήντα πέντε λίρες ή και στις δύο αυτές ποινές.
Δεν φαίνεται να υπάρχει ειδικό άρθρο για αδίκημα εκφοβισμού στον Ποινικό Κώδικα.
Τί θέλουμε να ρυθμίσουμε μεταξύ άλλων (ο κατάλογος δεν είναι εξαντλητικός, αλλά ενδεικτικός):
1. Nα αποτελεί το bullying ποινικό αδίκημα.
2. Θα πρέπει να υπάρξει ορισμός του τί αποτελεί εκφοβισμό (bullying).
3. Πού θα εφαρμόζεται η νομοθεσία (σχολεία, στρατός, εργασιακοί χώροι, φυλακή, αθλητισμός, οικογένεια, διαδίκτυο κλπ)
4. Τί θα ισχύει για τους ανήλικους κάτω των 14 ετών που σήμερα δεν υπέχουν ποινική ευθύνη;
Ίσως θα πρέπει να το δούμε σε συνδυασμό με τη νέα νομοθεσία που ψηφίστηκε για την Ποινική Δικαιοσύνη Φιλική προς τα παιδιά.
Είναι Ο περί Παιδιών σε Σύγκρουση με το Νόμο Νόμος του 2021 (Ν. 55(I)/2021).
5. Να υπέχει ευθύνη και αυτός που γίνεται μάρτυρας ή είναι εις γνώση του περιστατικό bullying αλλά δεν το καταγγέλλει.
Συμπερασματικά πρόκειται για πολύπλοκο θέμα χωρίς απλές και εύκολες λύσεις.
Όμως θεωρώ ότι θα πρέπει να πρωτοστατήσουμε στο να ξεκινήσει μια ουσιαστική συζήτηση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για την ρύθμισή του, αφού πρόκειται για φαινόμενο που λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις.
Ανδρέας Πασιουρτίδης
Βουλευτής ΑΚΕΛ
